canis

1. canis, -is m. (f.: p. 164,28) MLWscript. ka-kanis: MLWForm. imp. p. 287,21. MLWform.: MLWsing.: nom.: -escanes: MLWVita Galli I 3. MLWSermo de sacril. 2. -uscanus: MLWPactus Alam. V 11 (var. MLWl.). gen. -icani: MLWAntidot. Sangall. p. 84,14. MLWacc. -umcanum: p. 164,39.72. MLWabl. -o: MLWl. 60. MLWfort. MLWadd. MLWForm. Senon. II MLWadd. 5 p. 226,15. MLWplur.: gen. -iumcanium: MLWWalth. Agil. med. 7 p. 102,26. MLWabl. -iscanis: p. 164, 44. MLWmetr. cā-cānis: p. 165,45. κύων — Hund (cf. MLWAlbert. M. eth. 1,5,17 p. 81^b,15 unum nomen dantes coelesti et marino et latrabili, quod est -iscanis): I strictius de animali domestico (Canis familiaris L.; cf. MLWGloss. III 17,19 St.-S. -iscanis hunt. 201,60 cynos vel -iscanis hunt. al.): A proprie: 1 in univ.: a gener.: MLWAldh. ad Acirc. 131 p. 180,4 -escanes baubantur vel latrant vel ganniunt MLWeqs. MLWHraban. hom. I 11 p. 25^A videntur ... nitidi et crassi -escanes discurrere MLWeqs. MLWepist. 41 p. 479,37 de eo, quem -iscanis furens morsu in pede laceravit MLWeqs. MLWCarm. de Tim. 107 -umcanium ad pastum ... abuti lymfa. MLWAnnal. Xant. MLWa. 869 -umcanium carnibus ... vesci. MLWGerh. August. (?) Udalr. II 13 ille signa facere non potest plus quam unus -iscanis. MLWThietm. (?) chron. 4,34 nimie ferocitatis -escanes habuit. MLWAdam gest. 3,69 p. 210,14 vidimus ecclesiam porcos violasse -esquecanesque. MLWEkkeb. Hersf. Heimer. 9 p. 601,31 cum -buscanibus eum expulit de locis illis. Theoder. carm. 1 (MLWNArch. 39. 1914. p. 161) flete, -escanes, si flere vacat MLWeqs. saepe. in effigie armorum: MLWConr. Mur. clip. 36^a Toggenburg cum torque -iscanis pilosus habetur gilvo, pro preda qui semper hyare videtur. b natur.: MLWHildeg. phys. 7,20 -iscanis valde calidus est. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 57,26 -iscanis inter ... bruta est illud, quod facilius et amplius potest ad diversa doceri. MLWAlbert. M. animal. 6,111 -escanes ... sunt valde multorum modorum. 7,109 -buscanibus ... accidunt quaedam infirmitates, rabies ..., squinantia et podagra. 7,129 -iscanis profecit in speciem leporarii ex coitu cum vulpe et ex coitu cum lupo profecit in speciem magni -iscanis, qui mastinus vocatur. 22,27 -iscanis omnis hoc habere videtur, quod urinas ... odorant, ac si iuvamentum ex hoc habeant. 22,31 regimen ... sanitatis -umcanium. MLWal. (v. MLWind.). MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 4 MLWapp. 9 post morsum -iscanis rabidi sequitur insania. MLWThom. Tusc. gest. p. 492,22 vidimus ... -escanes edoctos se ad nutum erigere, candelam vel baculum ore tenere. MLWal. c iur. et publ.: α de furto, occisione: MLWLeg. Burgund. const. I 58 -emcanem si aliquis ... occiderit, solidum det, cui -iscanis est. MLWLex Sal. Merov. 6^capit. de furtis -umcanium. MLWLex Frision. 4,2. MLWal. v. et p. 164,37sqq. β de damno a -bus effecto: Leg. Burgund. Rom. 13,2 si quis saevum -emcanem habens ... in legamen ... non redegerit MLWeqs. MLWLeg. Wisig. 8,4,20^capit. de -ecane damnoso. MLWLex Baiuv. 20,10 si ... -iscanis per vestimentum aut per membrum hominem tenuerit MLWeqs. MLWal. γ de praestatione, servitio alendi sim.: MLWCapit. reg. Franc. 40,18 de -buscanibus, qui in dextro armo tunsi sunt, ut homo, qui eum habuerit, cum ipse -ecane (-o MLWvar. l.) in praesentia regis veniat. 293,78 ut ipsi decimas accipiant et inde -escanes ... pascant. MLWChart. Lamb. Leod. 26 p. 40,9 incrassare ... v -escanes per annum integrum. MLWChart. Wirt. VII 2568 p. 424,2sqq. monachos ... nullo modo gravabimus in postulatione ... animalium, -umcanium ..., nec precipue gravabimus venatoribus -buscanibus. MLWal. v. et p. 164,49sqq. δ de poena ignominiosa: MLWWiduk. gest. 2,6 rex ... condempnavit ... principes militum ... dedecore -umcanium, quos portabant usque ad urbem (cf. MLWArnulf. Mediol. gest. 1,19 marchio -emcanem baiulans. MLWCosmas chron. 3,32 p. 203,11 Privitan super humeros alligato maximo -ecane scabioso et hesterno iure crapulato ... ter circa forum ductus est. MLWOtto Frising. gest. 2,46 p. 154,13 consuetudo pro lege aput Francos ... inolevit, ut ..., antequam mortis sententia puniatur, ad ... ignominiam nobilis -emcanem ... gestare cogatur. MLWal.). MLWAdam gest. 3,8 p. 149,10 per tybiam suspensus inter duos -escanes efflavit (MLWsim. Pass. Karoli Boni 9 [MGScript. XII p. 622,54]). Ε de usu provocatorio: MLWWiduk. gest. 1,38 p. 56,7 pinguissimum pro munere eis proiciunt -emcanem. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 934 p. 61,50 cesar ... -emcanem brevem et spissum, auribus et cauda decurtatis, per ipsos (legatos) Ungaro transmisit. d canon.: MLWConc. Merov. p. 170,7 volumus ..., quod episcopalis domus ... -escanes non habeat MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 22,71 ut ... non sit domus Dei ... pervia -buscanibus. MLWHraban. epist. 41 p. 480,4 de eo ..., qui -icani feminę inrationabiliter se commiscuit. e de prodigiis, superstitione: MLWSermo de sacril. 9 qui ... aves vel latratus -umcanium ... per sibelos ... auguria colit. MLWAnnal. Corb. MLWa. 857 in Treveris in eclesia -iscanis in sede pontificali visus. de diabolo: MLWMirac. Ursm. 2,5 transiens ... inter nos et eos nigerrimus -iscanis ostendit se duce discedere eos a nobis. f de ritu pagano: MLWThietm. chron. 1,17 diis ... homines et ... equos cum -buscanibus et gallis ... immolant (MLWHeinr. Lett. chron. 16,4 p. 108, 25 -escanes et hircos). MLWAdam gest. 4,27 p. 260,5 in luco sacro -escanes et equi pendent. 2 de bestiis ad speciales usus aptis vel edoctis: a de -bus venatoribus (cf. MLWGloss. II 404,17 St.-S. -ecane rudo vel sius. 671,9 venator -iscanis iagahunt): α gener.: MLWWandalb. mens. 43 -buscanibus cervas ... agitare. MLWNotker. Balb. gest. 2,9 p. 63,11 -escanes ... agilitate et ferocia singulares, quales ... ad capiendos ... leones et tigrides postulavit. MLWThietm. chron. 7,28 fugientem ... -buscanibus precepit inquiri. MLWEcbasis capt. 329 Vosagina -iscanis, lustrosis conscia silvis. MLWEpist. Reinh. 19 p. 19,28 ut ... -emcanem mihi ... ad lupum valentem mittas. MLWChron. Reinh. MLWa. 1226 p. 604,2 invitans eum ad ludum avium et -umcanium, ut moris est nobilium. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 58,1 de -ecane dando pro adiutorio falconis. MLWAlbert. M. animal. 22,28 in -buscanibus venaticis non leverariis illi nobiles sunt, quorum aures magne ... ad maxillas dependent. saepe. de bestia sagaci: MLWEpist. Ratisb. 7 p. 295,26 non sumus -iscanis syllogisticus Augustini, ut cervi ... vestigia reperientes ... argumentose dicamus MLWeqs. (de re v. notam MLWed. p. 284⁷). β iur. de furto, occisione, praestatione sim.: MLWLeg. Burgund. const. I 97 si quis -emcanem (-umcanium MLWvar. l.) veltravum aut segutium vel petrunculum praesumpserit involare, iubemus, ut ... coram omni populo posteriorem ipsius -iscanis osculetur. MLWLex Alam. 78,4 bonus -iscanis porcaritius, ursaritius vel qui ... taurum prendit, si occiderit aliquis. MLWLex Baiuv. 20,4 de eo -ecane, quem bibarhunt vocant MLWeqs. 20,5 de -buscanibus (-iscanis MLWvar. l.) veltricibus, qui leporem non persecutum, sed sua velocitate conprehenderit MLWeqs. (cf. MLWGloss. II 353,28 St.-S. -iscanis veltricis uuind). 20,6 de eo -ecane, qui dicitur hapuhhunt. MLWLex Frision. 4,4 -emcanem acceptoricium vel braconem parvum ... iv solidis componat. Instit. regal. 3 (MLWMGScript. XXX p. 1452,15) mittere ad palatium in Papia ... omni tercio anno ... duos magnos -escanes veltrices (cf. MLWDipl. Otton. I. 453 p. 614,33 [spur. MLWs. XII.] ut non amplius ... ab eo [abbate] exigatur quam duo -escanes pares aut unicoloris bestias et feras bene persequentes. Annal. Ottenb. MLWa. 1180 [MGScript. XVII p. 316,22] inperatori duos -escanes pariles in libertatis testimonium afferre). MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 425,16 forestarius recipiet advocatum ville ... cum xii -buscanibus et uno -ecane leidehunde. MLWal. γ canon.: MLWCapit. reg. Franc. 10,2 venationes et silvaticas vagationes cum -buscanibus omnibus servis Dei interdiximus (cf. 23,31 ut episcopi et abbates et abbatissae cupplas -umcanium non habeant nec falcones. MLWStatut. ord. Teut. p. 47,22. MLWal.). MLWEpist. var. II MLWsuppl. 10 p. 633,29 quod ... a -ecane captum fuerit, non computamus inter suffocata. b de -bus custodibus domus (cf. MLWGloss. II 577,67 St.-S. -ecane houa uuarde): α gener.: MLWHugo Flav. chron. 2 p. 496,10 in Lundonia cum essent multi canes ad observandas domos. MLWAlbert. M. animal. 22,30 accipiat rufum -emcanem de hiis, qui custodes sunt. β iur. de furto, occisione: MLWLex Sal. Merov. 6,3 si quis -emcanem, qui ligamen novit, post solis occasum occiderit. MLWLex Baiuv. 20,9 -emcanem, qui curtem domini sui defendit, quem houauuart dicunt. MLWal. c de -bus custodibus gregis: MLWLex Sal. Merov. 6,4 si quis pastoricialem -emcanem ... occiderit (MLWLex Sal. Pipp. 6,3). MLWLex Alam. 78,5 -emcanem (-umcanium MLWvar. l.) pastoralem, qui lupum mordit MLWeqs. MLWLex Frision. 4,7 -emcanem custodem pecoris solido componat. MLWActa imp. Winkelm. I 876^I p. 668,38 -iscanis deputatus ad custodiam animalium, qui morantur in pascuis. MLWal. B 1 proverb.: MLWEgbert. fec. rat. 1,78 ignavum mordere -emcanem haud vereare latrantem. 1,91 quid -iscanis ad sacram colaphos nisi queritat ędem ? 1,239 confidens animi -iscanis est in stercore noto. 1,265 res commissa -icani; -iscanis it committere caudę. MLWal. MLWWipo gest. 28 p. 47,4 raro -escanes rabidi foeturam multiplicabunt. MLWAmarc. serm. 3,773 quis mutare -emcanem vel aqua vel pectine possit ? 2 alleg.: MLWHraban. univ. 8,1 p. 224^A -iscanis ... aut diabolum vel Iudaeum sive gentilem populum significat (cf. Eucher. MLWform. 4 p. 21,1). p. 224^B -escanes intelliguntur muti sacerdotes vel improbi (MLWAbsal. serm. 27 p. 158^B per -escanes ecclesiarum rectores ... intelliguntur. cf. MLWl. 57sqq.). MLWibid.: -escanes intelliguntur haeretici. p. 224^C -escanes homines rixosi vel detractores. MLWAbsal. serm. 27 p. 158^C lingua -iscanis medicina poenitentialis ... est. MLWal. de symbolo aetatis mundi: MLWHildeg. scivias 3,11 p. 710^C quarum (bestiarum) una est ut -iscanis igneus, sed non ardens MLWeqs. 3 per compar.: MLWCarm. var. III 1,20 ut -iscanis ad veteres vel sus trahor improba sordes (cf. Vulg. II Petr. 2,22). MLWBruno Querf. fratr. prol. mortuus -iscanis ... feteo MLWeqs. MLWWolfher. Godeh. II prol. p. 197,35 more ... sagatioris -iscanis ... laborare. MLWal. 4 in imag.: MLWCarm. pro schola Wirz. 90 cunctis ostendis ..., talem cum reprehendis, temet ... lesisse -emcanem furiosum. MLWChron. Pol. 1,10 p. 28,16 in sanguine venatoris -umquecaniumque tuorum, id est ducum et militum, pedes equorum meorum inficiam (MLWsim. 2,25). MLWCosmas chron. MLWapp. 1 p. 243,3 contra -escanes viciorum ... pugnare. Christ. cal. Mog. 9 (MLWMGScript. XXV p. 243,16) -escanes Maguntini mordere non norunt MLWeqs. (cf. p. 243,21). MLWal. 5 in nominibus: a hominum: Hist. Aret. 4 (MLWMGScript. XXX p. 1476,2; MLWc. 1095/99) Iohannem presbiterum C-emCanem dictum propter iracundiam. MLWTrad. Scheftl. 85 Witele, qui cognominatur C-isCanis de Brunne. MLWChart. Rhen. med. II 90 Radulfo C-iCani. MLWAnnal. Mell. Lamb. MLWa. 1231 Heinrici C-isCanis de Chunringe. MLWal. b plantarum: MLWGloss. III 489,27 St.-S. lingua -iscanis hundezunga (MLWAlphita I p. 284,31 cinoglossa, MLWl. -iscanis idem). MLWAlbert. M. veget. 6,459 testiculus ... -iscanis est ... species satiriae. c lapidis: MLWIoh. sacerd. 158 (gloss.) marchasita appellatur lapis -iscanis per operarios quosdam. d loci: Notae Stab. (MLWMGScript. XV p. 966,43; MLWc. 1232) C-isCanis vicus. e sideris (cf. MLWAlbert. M. meteor. 3,1,17 p. 601^b,26sq. cum ... sit duplex -iscanis, scilicet -iscanis, qui lucet ad pedem Orionis et alius -iscanis, qui lucet ad pedes geminorum versus cancrum ad meridiem. p. 602^b,6 duorum -umcanium): α de -e maiore vel Sirio: MLWCarm. cod. Vat. (5330) 11,1 Syrius est, -emcanem quod vulgus nuncupat, astrum (ex Isid. nat. 26,14). MLWOtto Frising. gest. 2,34 p. 142,31 -iscanis ad morbidum pedem Orionis micans. 2,37 p. 145,17 excandescente ... in exercitum -iscanis rabie. MLWNotulae Wilh. Cong. 1435 sub -ecane et anticane non est aperienda vena. MLWal. β de -e minore vel Antecane: v. MLWl. 42.44. f litterae (sc. ‘r’): MLWThiofr. Willibr. II 1,72 sonat ultima sillaba (nominis Willibrordi) panem, littera si cędat -iscanis. g alch. in nomine ficticio (cf. J. Ruska, Arabische Alchemisten. I. 1924. p. 49): MLWPs. Calid. secret. 8 accipe -emcanem masculum Corascenem et caniculam Armeniae et iunge insimul et parient -emcanem coloris coeli. MLWibid.: voluit dicere Hermes pro -ecane et caniculo res, quae conservant corpora a combustione. 6 meton. de hominibus: a in bonam partem de pastoribus ecclesiae, sacerdotibus (cf. Vulg. Is. 56,10; v. et MLWl. 12sq.): MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,21 qui (vir), Christe, tuorum more -umcanium ... gentiles pręterit aras. MLWHumb. Sim. 3,20 p. 223,45 cum simus -escanes caelestis patrisfamilias, non solum nullo ... latratu ... a ... caulis eius raptores arcemus MLWeqs. MLWal. b in malam partem: α c. respectu immunditiae, vilitatis: MLWSalom. III. carm. 1,75 -iscanis ipse domum Christi spurcissimus (sc. Hungarus) intrat. MLWThietm. chron. 7,36 ut ... immundis -buscanibus (sc. Danis) ... censum ... solverent. MLWSchol. Adam gest. 27 consanguineam ducis ... non dandam esse -icani (cf. MLWHelm. chron. 16 p. 34,31 quia Saxonum voce Sclavi -escanes vocentur). MLWVita Norb. I 14 p. 686,48 coram Norberto ..., albo -ecane. MLWAnnal. Mell. Cremif. MLWa. 1192 Sabladinus ... a -buscanibus suis, idest Turcis, ... occiditur. Const. II 336 contra -escanes Tartareos. MLWal. β c. respectu voracitatis, mordacitatis: MLWGerb. epist. 190 p. 228,20 (ed. F. Weigle. 1966) me pene accusatum palatinis -buscanibus obieci ([e Boeth. MLWcons. 1,4,13; cf. MLWGloss. II 67,4 St.-S. palatinę -escanes houeman]. MLWAnselm. Leod. gest. 34 p. 208,29 mimos caeterosque palatinos -escanes ditare. MLWCod. Lauresh. 155^c p. 438,18 palatinę [ -icani MLWcod. MLWa. corr.] -escanes, quibus ab omnibus defertur. MLWal. cf. MLWSigeboto Paulin. 29 p. 923,40 aulicis -buscanibus). MLWThietm. chron. 3,17 Dodilo ... e tumulo eruitur et ... ab avaris -buscanibus predatur. MLWRud. Trud. gest. 4,9MLW^ex. tu ..., inveterate dierum malorum canus -iscanis. MLWCaes. Heist. hom. exc. 181 -escanes, id est de cardinalibus quidam. MLWHeinr. Wirz. cur. 559 ille -escanes (gloss.: MLWi. advocatos latrantes) multos pro se conduxit. MLWal. C translate de iactu aleae: MLWGloss. III 216,54 St.-S. unio vel -iscanis essi. II latius: A de animalibus feris vel caninis: 1 -iscanis silvester MLWi. q. Canis aureus (L.) — Schakal: MLWThietm. peregr. 8,27 papiones, quos appellant -escanes silvestres, lupi ad modum vulpium magni ... hic (sc. in monte Carmelo) habundant (cf. Iac. Vitr. hist. Hieros. p. 101). 2 -iscanis Ponticus MLWi. q. castor — Biber (Castor fiber L.; cf. MLWGloss. V 46,25 St.-S. fibri castores Pontici -escanes beueres): MLWGesta Font. 17 p. 53,34 (de pelle) cappam ex -ecane Pontico, quem vulgus bevurum nuncupat. 3 -iscanis marinus: a galeos (caninus) — (Hunds-)Hai (Scyllium canicula L. vel MLWsim., cf. MLWRE VII. p. 595sq.): MLWAlbert. M. animal. 6,62 in piscibus, qui marini -escanes (p. 565^a,16 σκυλίοις) vocantur. 6,67 omnes alii galeon bis in anno generant praeter id solum, quod cameni (p. 566^a,19 σκυλίου; Mich. Scot. canem) vocatur. 6,68 generatio ... galeon ... est, sicut si generetur ex permixtione -iscanis (p. 566^a,31 κύων, MLWsc. prave versum) et vulpis marinorum. huc spectare MLWvid.: MLWGloss. III 84,23 St.-S. marini -escanes merihunda (202,32). b phoca — Seehund (Phoca vitulina L. vel MLWsim.): MLWAlbert. M. animal. 1,99 huius ... generis (sc. quod natat et ambulat) sunt -escanes marini et ursi albi marini. 24,26 -escanes sunt marini irsuti sicut -escanes MLWeqs. B de animalibus fabulosis: 1 proprie: MLWNotker. Balb. carm. 4,4,3 p. 150 navis ... per manum sancti Stephani retracta aut -escanes Scyllae rabiem aut Carybdis salva refugit. MLWHonor. August. imag. 1,126 Procyon ..., qui -iscanis Orionis fertur et ob insigne interitum inter sidera locatus. 1,127 canicula fuit ... -iscanis Erygones. MLWal. 2 in imag. et per compar.: Chron. Clus. 22 (MLWMG Script. XXX p. 970,13; MLWs. XI.²) Taurinenses tanquam Scyllei -escanes semper oblatraverunt. MLWUdalsc. Egin. 2 p. 433,19 fideles transcursis obturata aure Scillaeis -buscanibus hiis dictis intendant. MLWCarm. Bur. B 41,9,1 -escanes Scylle possunt dici ... advocati curie, qui latrando falso fingunt MLWeqs. Payr