canis

1. canis, -is m. (f.: p. 164,28) MLWscript. ka-kanis: MLWForm. imp. p. 287,21. MLWform.: MLWsing.: nom.: -escanes: MLWVita Galli I 3. MLWSermo de sacril. 2. -uscanus: MLWPactus Alam. V 11 (var. MLWl.). gen. -icani: MLWAntidot. Sangall. p. 84,14. MLWacc. -umcanum: p. 164,39.72. MLWabl. -o: MLWl. 60. MLWfort. MLWadd. MLWForm. Senon. II MLWadd. 5 p. 226,15. MLWplur.: gen. -iumcanium: MLWWalth. Agil. med. 7 p. 102,26. MLWabl. -iscanis: p. 164, 44. MLWmetr. cā-cānis: p. 165,45. κύων — Hund (cf. MLWAlbert. M. eth. 1,5,17 p. 81^b,15 unum nomen dantes coelesti et marino et latrabili, quod est -iscanis): I strictius de animali domestico (Canis familiaris L.; cf. MLWGloss. III 17,19 St.-S. -iscanis hunt. 201,60 cynos vel -iscanis hunt. al.): A proprie: 1 in univ.: a gener.: MLWAldh. ad Acirc. 131 p. 180,4 -escanes baubantur vel latrant vel ganniunt MLWeqs. MLWHraban. hom. I 11 p. 25^A videntur ... nitidi et crassi -escanes discurrere MLWeqs. MLWepist. 41 p. 479,37 de eo, quem -iscanis furens morsu in pede laceravit MLWeqs. MLWCarm. de Tim. 107 -umcanium ad pastum ... abuti lymfa. MLWAnnal. Xant. MLWa. 869 -umcanium carnibus ... vesci. MLWGerh. August. (?) Udalr. II 13 ille signa facere non potest plus quam unus -iscanis. MLWThietm. (?) chron. 4,34 nimie ferocitatis -escanes habuit. MLWAdam gest. 3,69 p. 210,14 vidimus ecclesiam porcos violasse -esquecanesque. MLWEkkeb. Hersf. Heimer. 9 p. 601,31 cum -buscanibus eum expulit de locis illis. Theoder. carm. 1 (MLWNArch. 39. 1914. p. 161) flete, -escanes, si flere vacat MLWeqs. saepe. in effigie armorum: MLWConr. Mur. clip. 36^a Toggenburg cum torque -iscanis pilosus habetur gilvo, pro preda qui semper hyare videtur. b natur.: MLWHildeg. phys. 7,20 -iscanis valde calidus est. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 57,26 -iscanis inter ... bruta est illud, quod facilius et amplius potest ad diversa doceri. MLWAlbert. M. animal. 6,111 -escanes ... sunt valde multorum modorum. 7,109 -buscanibus ... accidunt quaedam infirmitates, rabies ..., squinantia et podagra. 7,129 -iscanis profecit in speciem leporarii ex coitu cum vulpe et ex coitu cum lupo profecit in speciem magni -iscanis, qui mastinus vocatur. 22,27 -iscanis omnis hoc habere videtur, quod urinas ... odorant, ac si iuvamentum ex hoc habeant. 22,31 regimen ... sanitatis -umcanium. MLWal. (v. MLWind.). MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 4 MLWapp. 9 post morsum -iscanis rabidi sequitur insania. MLWThom. Tusc. gest. p. 492,22 vidimus ... -escanes edoctos se ad nutum erigere, candelam vel baculum ore tenere. MLWal. c iur. et publ.: α de furto, occisione: MLWLeg. Burgund. const. I 58 -emcanem si aliquis ... occiderit, solidum det, cui -iscanis est. MLWLex Sal. Merov. 6^capit. de furtis -umcanium. MLWLex Frision. 4,2. MLWal. v. et p. 164,37sqq. β de damno a -bus effecto: Leg. Burgund. Rom. 13,2 si quis saevum -emcanem habens ... in legamen ... non redegerit MLWeqs. MLWLeg. Wisig. 8,4,20^capit. de -ecane damnoso. MLWLex Baiuv. 20,10 si ... -iscanis per vestimentum aut per membrum hominem tenuerit MLWeqs. MLWal. γ de praestatione, servitio alendi sim.: MLWCapit. reg. Franc. 40,18 de -buscanibus, qui in dextro armo tunsi sunt, ut homo, qui eum habuerit, cum ipse -ecane (-o MLWvar. l.) in praesentia regis veniat. 293,78 ut ipsi decimas accipiant et inde -escanes ... pascant. MLWChart. Lamb. Leod. 26 p. 40,9 incrassare ... v -escanes per annum integrum. MLWChart. Wirt. VII 2568 p. 424,2sqq. monachos ... nullo modo gravabimus in postulatione ... animalium, -umcanium ..., nec precipue gravabimus venatoribus -buscanibus. MLWal. v. et p. 164,49sqq. δ de poena ignominiosa: MLWWiduk. gest. 2,6 rex ... condempnavit ... principes militum ... dedecore -umcanium, quos portabant usque ad urbem (cf. MLWArnulf. Mediol. gest. 1,19 marchio -emcanem baiulans. MLWCosmas chron. 3,32 p. 203,11 Privitan super humeros alligato maximo -ecane scabioso et hesterno iure crapulato ... ter circa forum ductus est. MLWOtto Frising. gest. 2,46 p. 154,13 consuetudo pro lege aput Francos ... inolevit, ut ..., [] antequam mortis sententia puniatur, ad ... ignominiam nobilis -emcanem ... gestare cogatur. MLWal.). MLWAdam gest. 3,8 p. 149,10 per tybiam suspensus inter duos -escanes efflavit (MLWsim. Pass. Karoli Boni 9 [MGScript. XII p. 622,54]). Ε de usu provocatorio: MLWWiduk. gest. 1,38 p. 56,7 pinguissimum pro munere eis proiciunt -emcanem. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 934 p. 61,50 cesar ... -emcanem brevem et spissum, auribus et cauda decurtatis, per ipsos (legatos) Ungaro transmisit. d canon.: MLWConc. Merov. p. 170,7 volumus ..., quod episcopalis domus ... -escanes non habeat MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 22,71 ut ... non sit domus Dei ... pervia -buscanibus. MLWHraban. epist. 41 p. 480,4 de eo ..., qui -icani feminę inrationabiliter se commiscuit. e de prodigiis, superstitione: MLWSermo de sacril. 9 qui ... aves vel latratus -umcanium ... per sibelos ... auguria colit. MLWAnnal. Corb. MLWa. 857 in Treveris in eclesia -iscanis in sede pontificali visus. de diabolo: MLWMirac. Ursm. 2,5 transiens ... inter nos et eos nigerrimus -iscanis ostendit se duce discedere eos a nobis. f de ritu pagano: MLWThietm. chron. 1,17 diis ... homines et ... equos cum -buscanibus et gallis ... immolant (MLWHeinr. Lett. chron. 16,4 p. 108, 25 -escanes et hircos). MLWAdam gest. 4,27 p. 260,5 in luco sacro -escanes et equi pendent. 2 de bestiis ad speciales usus aptis vel edoctis: a de -bus venatoribus (cf. MLWGloss. II 404,17 St.-S. -ecane rudo vel sius. 671,9 venator -iscanis iagahunt): α gener.: MLWWandalb. mens. 43 -buscanibus cervas ... agitare. MLWNotker. Balb. gest. 2,9 p. 63,11 -escanes ... agilitate et ferocia singulares, quales ... ad capiendos ... leones et tigrides postulavit. MLWThietm. chron. 7,28 fugientem ... -buscanibus precepit inquiri. MLWEcbasis capt. 329 Vosagina -iscanis, lustrosis conscia silvis. MLWEpist. Reinh. 19 p. 19,28 ut ... -emcanem mihi ... ad lupum valentem mittas. MLWChron. Reinh. MLWa. 1226 p. 604,2 invitans eum ad ludum avium et -umcanium, ut moris est nobilium. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 58,1 de -ecane dando pro adiutorio falconis. MLWAlbert. M. animal. 22,28 in -buscanibus venaticis non leverariis illi nobiles sunt, quorum aures magne ... ad maxillas dependent. saepe. de bestia sagaci: MLWEpist. Ratisb. 7 p. 295,26 non sumus -iscanis syllogisticus Augustini, ut cervi ... vestigia reperientes ... argumentose dicamus MLWeqs. (de re v. notam MLWed. p. 284⁷). β iur. de furto, occisione, praestatione sim.: MLWLeg. Burgund. const. I 97 si quis -emcanem (-umcanium MLWvar. l.) veltravum aut segutium vel petrunculum praesumpserit involare, iubemus, ut ... coram omni populo posteriorem ipsius -iscanis osculetur. MLWLex Alam. 78,4 bonus -iscanis porcaritius, ursaritius vel qui ... taurum prendit, si occiderit aliquis. MLWLex Baiuv. 20,4 de eo -ecane, quem bibarhunt vocant MLWeqs. 20,5 de -buscanibus (-iscanis MLWvar. l.) veltricibus, qui leporem non persecutum, sed sua velocitate conprehenderit MLWeqs. (cf. MLWGloss. II 353,28 St.-S. -iscanis veltricis uuind). 20,6 de eo -ecane, qui dicitur hapuhhunt. MLWLex Frision. 4,4 -emcanem acceptoricium vel braconem parvum ... iv solidis componat. Instit. regal. 3 (MLWMGScript. XXX p. 1452,15) mittere ad palatium in Papia ... omni tercio anno ... duos magnos -escanes veltrices (cf. MLWDipl. Otton. I. 453 p. 614,33 [spur. MLWs. XII.] ut non amplius ... ab eo [abbate] exigatur quam duo -escanes pares aut unicoloris bestias et feras bene persequentes. Annal. Ottenb. MLWa. 1180 [MGScript. XVII p. 316,22] inperatori duos -escanes pariles in libertatis testimonium afferre). MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 425,16 forestarius recipiet advocatum ville ... cum xii -buscanibus et uno -ecane leidehunde. MLWal. γ canon.: MLWCapit. reg. Franc. 10,2 venationes et silvaticas vagationes cum -buscanibus omnibus servis Dei interdiximus (cf. 23,31 ut episcopi et abbates et abbatissae cupplas -umcanium non habeant nec falcones. MLWStatut. ord. Teut. p. 47,22. MLWal.). MLWEpist. var. II MLWsuppl. 10 p. 633,29 quod ... a -ecane captum fuerit, non computamus inter suffocata. b de -bus custodibus domus (cf. MLWGloss. II 577,67 St.-S. -ecane houa uuarde): α gener.: MLWHugo Flav. chron. 2 p. 496,10 in Lundonia cum essent multi canes ad observandas domos. MLWAlbert. M. animal. 22,30 accipiat rufum -emcanem de hiis, qui custodes sunt. β iur. de furto, occisione: MLWLex Sal. Merov. 6,3 si quis -emcanem, qui ligamen novit, post solis occasum occiderit. MLWLex Baiuv. 20,9 -emcanem, qui curtem domini sui defendit, quem houauuart dicunt. MLWal. c de -bus custodibus gregis: MLWLex Sal. Merov. 6,4 si quis pastoricialem -emcanem ... occiderit (MLWLex Sal. Pipp. 6,3). MLWLex Alam. 78,5 -emcanem (-umcanium MLWvar. l.) pastoralem, qui lupum [] mordit MLWeqs. MLWLex Frision. 4,7 -emcanem custodem pecoris solido componat. MLWActa imp. Winkelm. I 876^I p. 668,38 -iscanis deputatus ad custodiam animalium, qui morantur in pascuis. MLWal. B 1 proverb.: MLWEgbert. fec. rat. 1,78 ignavum mordere -emcanem haud vereare latrantem. 1,91 quid -iscanis ad sacram colaphos nisi queritat ędem ? 1,239 confidens animi -iscanis est in stercore noto. 1,265 res commissa -icani; -iscanis it committere caudę. MLWal. MLWWipo gest. 28 p. 47,4 raro -escanes rabidi foeturam multiplicabunt. MLWAmarc. serm. 3,773 quis mutare -emcanem vel aqua vel pectine possit ? 2 alleg.: MLWHraban. univ. 8,1 p. 224^A -iscanis ... aut diabolum vel Iudaeum sive gentilem populum significat (cf. Eucher. MLWform. 4 p. 21,1). p. 224^B -escanes intelliguntur muti sacerdotes vel improbi (MLWAbsal. serm. 27 p. 158^B per -escanes ecclesiarum rectores ... intelliguntur. cf. MLWl. 57sqq.). MLWibid.: -escanes intelliguntur haeretici. p. 224^C -escanes homines rixosi vel detractores. MLWAbsal. serm. 27 p. 158^C lingua -iscanis medicina poenitentialis ... est. MLWal. de symbolo aetatis mundi: MLWHildeg. scivias 3,11 p. 710^C quarum (bestiarum) una est ut -iscanis igneus, sed non ardens MLWeqs. 3 per compar.: MLWCarm. var. III 1,20 ut -iscanis ad veteres vel sus trahor improba sordes (cf. Vulg. II Petr. 2,22). MLWBruno Querf. fratr. prol. mortuus -iscanis ... feteo MLWeqs. MLWWolfher. Godeh. II prol. p. 197,35 more ... sagatioris -iscanis ... laborare. MLWal. 4 in imag.: MLWCarm. pro schola Wirz. 90 cunctis ostendis ..., talem cum reprehendis, temet ... lesisse -emcanem furiosum. MLWChron. Pol. 1,10 p. 28,16 in sanguine venatoris -umquecaniumque tuorum, id est ducum et militum, pedes equorum meorum inficiam (MLWsim. 2,25). MLWCosmas chron. MLWapp. 1 p. 243,3 contra -escanes viciorum ... pugnare. Christ. cal. Mog. 9 (MLWMGScript. XXV p. 243,16) -escanes Maguntini mordere non norunt MLWeqs. (cf. p. 243,21). MLWal. 5 in nominibus: a hominum: Hist. Aret. 4 (MLWMGScript. XXX p. 1476,2; MLWc. 1095/99) Iohannem presbiterum C-emCanem dictum propter iracundiam. MLWTrad. Scheftl. 85 Witele, qui cognominatur C-isCanis de Brunne. MLWChart. Rhen. med. II 90 Radulfo C-iCani. MLWAnnal. Mell. Lamb. MLWa. 1231 Heinrici C-isCanis de Chunringe. MLWal. b plantarum: MLWGloss. III 489,27 St.-S. lingua -iscanis hundezunga (MLWAlphita I p. 284,31 cinoglossa, MLWl. -iscanis idem). MLWAlbert. M. veget. 6,459 testiculus ... -iscanis est ... species satiriae. c lapidis: MLWIoh. sacerd. 158 (gloss.) marchasita appellatur lapis -iscanis per operarios quosdam. d loci: Notae Stab. (MLWMGScript. XV p. 966,43; MLWc. 1232) C-isCanis vicus. e sideris (cf. MLWAlbert. M. meteor. 3,1,17 p. 601^b,26sq. cum ... sit duplex -iscanis, scilicet -iscanis, qui lucet ad pedem Orionis et alius -iscanis, qui lucet ad pedes geminorum versus cancrum ad meridiem. p. 602^b,6 duorum -umcanium): α de -e maiore vel Sirio: MLWCarm. cod. Vat. (5330) 11,1 Syrius est, -emcanem quod vulgus nuncupat, astrum (ex Isid. nat. 26,14). MLWOtto Frising. gest. 2,34 p. 142,31 -iscanis ad morbidum pedem Orionis micans. 2,37 p. 145,17 excandescente ... in exercitum -iscanis rabie. MLWNotulae Wilh. Cong. 1435 sub -ecane et anticane non est aperienda vena. MLWal. β de -e minore vel Antecane: v. MLWl. 42.44. f litterae (sc. ‘r’): MLWThiofr. Willibr. II 1,72 sonat ultima sillaba (nominis Willibrordi) panem, littera si cędat -iscanis. g alch. in nomine ficticio (cf. J. Ruska, Arabische Alchemisten. I. 1924. p. 49): MLWPs. Calid. secret. 8 accipe -emcanem masculum Corascenem et caniculam Armeniae et iunge insimul et parient -emcanem coloris coeli. MLWibid.: voluit dicere Hermes pro -ecane et caniculo res, quae conservant corpora a combustione. 6 meton. de hominibus: a in bonam partem de pastoribus ecclesiae, sacerdotibus (cf. Vulg. Is. 56,10; v. et MLWl. 12sq.): MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,21 qui (vir), Christe, tuorum more -umcanium ... gentiles pręterit aras. MLWHumb. Sim. 3,20 p. 223,45 cum simus -escanes caelestis patrisfamilias, non solum nullo ... latratu ... a ... caulis eius raptores arcemus MLWeqs. MLWal. b in malam partem: α c. respectu immunditiae, vilitatis: MLWSalom. III. carm. 1,75 -iscanis ipse domum Christi spurcissimus (sc. Hungarus) intrat. MLWThietm. chron. 7,36 ut ... immundis -buscanibus (sc. Danis) ... censum ... solverent. MLWSchol. Adam gest. 27 consanguineam ducis ... non dandam esse -icani (cf. MLWHelm. chron. 16 p. 34,31 quia Saxonum voce Sclavi -escanes vocentur). MLWVita Norb. I 14 p. 686,48 coram Norberto ..., albo -ecane. MLWAnnal. Mell. Cremif. MLWa. 1192 Sabladinus ... a -buscanibus suis, idest Turcis, ... occiditur. Const. II 336 contra -escanes Tartareos. MLWal. β c. respectu voracitatis, [] mordacitatis: MLWGerb. epist. 190 p. 228,20 (ed. F. Weigle. 1966) me pene accusatum palatinis -buscanibus obieci ([e Boeth. MLWcons. 1,4,13; cf. MLWGloss. II 67,4 St.-S. palatinę -escanes houeman]. MLWAnselm. Leod. gest. 34 p. 208,29 mimos caeterosque palatinos -escanes ditare. MLWCod. Lauresh. 155^c p. 438,18 palatinę [ -icani MLWcod. MLWa. corr.] -escanes, quibus ab omnibus defertur. MLWal. cf. MLWSigeboto Paulin. 29 p. 923,40 aulicis -buscanibus). MLWThietm. chron. 3,17 Dodilo ... e tumulo eruitur et ... ab avaris -buscanibus predatur. MLWRud. Trud. gest. 4,9MLW^ex. tu ..., inveterate dierum malorum canus -iscanis. MLWCaes. Heist. hom. exc. 181 -escanes, id est de cardinalibus quidam. MLWHeinr. Wirz. cur. 559 ille -escanes (gloss.: MLWi. advocatos latrantes) multos pro se conduxit. MLWal. C translate de iactu aleae: MLWGloss. III 216,54 St.-S. unio vel -iscanis essi. II latius: A de animalibus feris vel caninis: 1 -iscanis silvester MLWi. q. Canis aureus (L.) — Schakal: MLWThietm. peregr. 8,27 papiones, quos appellant -escanes silvestres, lupi ad modum vulpium magni ... hic (sc. in monte Carmelo) habundant (cf. Iac. Vitr. hist. Hieros. p. 101). 2 -iscanis Ponticus MLWi. q. castor — Biber (Castor fiber L.; cf. MLWGloss. V 46,25 St.-S. fibri castores Pontici -escanes beueres): MLWGesta Font. 17 p. 53,34 (de pelle) cappam ex -ecane Pontico, quem vulgus bevurum nuncupat. 3 -iscanis marinus: a galeos (caninus) — (Hunds-)Hai (Scyllium canicula L. vel MLWsim., cf. MLWRE VII. p. 595sq.): MLWAlbert. M. animal. 6,62 in piscibus, qui marini -escanes (p. 565^a,16 σκυλίοις) vocantur. 6,67 omnes alii galeon bis in anno generant praeter id solum, quod cameni (p. 566^a,19 σκυλίου; Mich. Scot. canem) vocatur. 6,68 generatio ... galeon ... est, sicut si generetur ex permixtione -iscanis (p. 566^a,31 κύων, MLWsc. prave versum) et vulpis marinorum. huc spectare MLWvid.: MLWGloss. III 84,23 St.-S. marini -escanes merihunda (202,32). b phoca — Seehund (Phoca vitulina L. vel MLWsim.): MLWAlbert. M. animal. 1,99 huius ... generis (sc. quod natat et ambulat) sunt -escanes marini et ursi albi marini. 24,26 -escanes sunt marini irsuti sicut -escanes MLWeqs. B de animalibus fabulosis: 1 proprie: MLWNotker. Balb. carm. 4,4,3 p. 150 navis ... per manum sancti Stephani retracta aut -escanes Scyllae rabiem aut Carybdis salva refugit. MLWHonor. August. imag. 1,126 Procyon ..., qui -iscanis Orionis fertur et ob insigne interitum inter sidera locatus. 1,127 canicula fuit ... -iscanis Erygones. MLWal. 2 in imag. et per compar.: Chron. Clus. 22 (MLWMG Script. XXX p. 970,13; MLWs. XI.²) Taurinenses tanquam Scyllei -escanes semper oblatraverunt. MLWUdalsc. Egin. 2 p. 433,19 fideles transcursis obturata aure Scillaeis -buscanibus hiis dictis intendant. MLWCarm. Bur. B 41,9,1 -escanes Scylle possunt dici ... advocati curie, qui latrando falso fingunt MLWeqs. Payr