lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

ager

ahd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 5 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
5

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

ager

Bd. 1, Sp. 373
1. ager, agri m. (n.: p. 375,4.43; f.: cf. p. 374,55sq.) MLWscript. ac-acer: MLWl. 71. p. 374,4. MLWform.: MLWsing.: ? gen. ageris: MLWDipl. Karoli M. 307 p. 464,2. MLWacc. (abl.) agru: MLWChart. Sangall. A 296. v. et p. 374,6. MLWplur.: nom. agra, acra: p. 374,4. MLWacc. agrus: MLWl. 71. MLWmetr.: ăgr-ăger in thesi; āgr- fere in arsi; in thesi: MLWPoeta Saxo 1,70. I portio terrae (fere arabilis)Acker, Stück Land (de silva: p. 374,31.48; de vinea: p. 374,33): A proprie: 1 gener.: MLWForm. Andec. 41 p. 18,17 in domibus, ... silvis, pratis, acris (MLWChart. Sangall. A 6 cum agrus, cum pradus, cum silvis. MLWTrad. Frising. 12 in ... -isagris, pratis, silvis. MLWTrad. Ratisb. 3 -osagros cum silva et prata. MLWWett. Gall. 35 p. 277,12 silvae et pratae atque -iagri. MLWDipl. Otton. II. 36 cum ... campis, -isagris, pratis, pascuis, silvis. MLWal.). MLWChart. Sangall. A 9 casa, sola, orta, agra, prada (A III MLWapp. p. 683,9 acra. B 12. MLWal.). MLWLex Baiuv. 17,2 p. 447,9 MLWsyn. campo. MLWChart. Bund. 34 de ipsu -uagru ... dederunt tercia porcione in pacalia. MLWLex Raet. Cur. 17,10 paludem ... exicare et exinde aut -umagrum aut pradum ... facere (cf. MLWTrad. Ratisb. 44 omne ..., quod ... -orumagrorum vel pratorum extirpatum est). MLWChart. Sangall. A 234 (dipl. Ludow. Pii) ut nullus iudex publicus ... in ecclesias aut loca vel -osagros ... ad causas audiendas ... ingredi audiat. MLWPoeta Saxo 3,264 eiusdem regionis -osagros villasque ... populari. MLWGerh. August. Udalr. I 13 p. 403,2 loca ... in -isagris et in aedificiis renovare. MLWPs. Boeth. geom. p. 401,17 formarum -orumqueagrorumque emetirentur areas (cf. MLWChart. Altenberg. 166 p. 125,26 dedit ... marcam pro expensis et -isagris mensurandis). p. 403,16 -orumagrorum planities. MLWChart. Stir. II 213 predium ... in vineis, areis et in -isagris (MLWRegistr. Seccov. p. 93,9 areae et -iagri areis attinentes). MLWChart. Babenb. 404 p. 251,4 mansum unum cum -isagris suis. MLWChart. Tirol. 1248a p. 369,19 terra -orumagrorum solvit xv solidis. MLWChart. Eberb. 336 p. 99,27 ubi -iagri et campi ipsorum et fratrum ... separantur (MLWChart. Gosl. II 131 tam in campo quam in -oagro). MLWChart. Westph. IV 799 p. 424,32 de -isagris ignotis et indivisis, si seminati fuerint, ... decima solvetur. MLWAlbert. M. veget. 7,62 quietes -orumagrorum. saepe. proverb.: MLWCapit. reg. Franc. 293,62 (a. 845/46) qui neglegit censum, perdat -umagrum (cf. MLWDuC. II. p. 257b.MLWc. v. et p. 373,42). 2 spec.: a de qualitate, cultura: MLWForm. Andec. 41 p. 18,31 in ... -isagris cultis et incultis. MLWTrad. Ratisb. 216 -osagros arabiles. MLWChart. Worm. 91 p. 78,8 campestrium -orumagrorum. MLWChart. Eichsf. 272 -isagris silve. MLWChart. Babenb. 359 p. 203,26 -osagros novellarum. MLWChart. Friburg. 173 p. 146,5 -isagris ... frumentariis et viniferis. MLWChart. Xant. 219 ut nemus ... in -umagrum sacionalem redigant. MLWAlbert. M. veget. 7,33 quatuor -orumagrorum genera ..., sativum videlicet et consitum et compascuum et novalem (cf. MLWGloss. III 407,15 St.-S. compascuus -rager almeinde). 7,36 efficitur -rager pulverulentus et sabulosus et salsus et pessimus MLWeqs. 7,54tit. de cultu -iagri montuosi et valliculosi. 7,65 -rager subcoeninus aut coenulentus. 7,126 cum autem hic (-r sativus) duplex sit, campestris videlicet et hortulanus MLWeqs. animal. 23,141 -orumagrorum sabbatizantium. MLWChart. Livon. A III 409a si piscina ... in -osagros fructuosos fuerit redacta (MLWChart. Wirt. VII 2055 p. 17,18 silvula in purum -umagrum). saepe. sing. sensu collect. MLWi. q. arvumAckerland, Boden: MLWCod. Lauresh. 898 p. 262,5 (a. 767/68) trado ... x iurnales -iagri et prati (MLWCod. Frid. 19 iugera xl -iagri arabilis et pratorum). MLWAdam gest. 1,1 p. 5,2 -rager Saxoniae ubique fertilis, compascuus et silvestris. 2,17 Hammaburg ... -oagro et frugibus felix. MLWAlbert. M. veget. 7,25 tertia aratio est -iagri commixtio. MLWal. b de possessione, condicione: MLWLeg. Burgund. const. I 38,8 p. 70,18 si quis in -oagro regio vel colonica voluerit adplicare. MLWCapit. reg. Franc. 167,4 de -oagro ecclesiastico ... censum persolvere (cf. 303,3 -umagrum sanctae Eulaliae). 191,10 -osagros dominicatos (cf. MLWCod. Lauresh. 144 p. 426,11 partem -iagri dominicalis). MLWChart. Sangall. A 331 p. 305,4 unum -umagrum salicam (MLWBerth. Zwif. chron. 3 p. 152,7 salicae terrae -isagris). MLWPs. Boeth. geom. p. 394,12 arcifiniorum -orumagrorum ... extremitas. MLWCod. Udalr. 35 p. 67,6 excepta dimidia parte vinearum cum ... suis stipendionariis -isagris. MLWChart. Rhen. med. I 404 p. 461,5 tributarios (cf. MLWChart. Eichsf. 441 decimalibus). MLWChart. episc. Hild. I 208 p. 191,9 hospites -osagros. MLWMetell. Quir. 54,6 -osagros ... publicos. MLWChart. Hamb. 322 p. 281,19 -iagri, qui dicuntur quadrantes. MLWChart. Wirt. VII 2170 p. 110,11 -osagros rurenses. MLWal. describuntur -i vocibus MLWtheod.: MLWRegistr. abb. Werd. 7,7 p. 209,9 de accommodatis -isagris, quos dicimus hrland (cf. MLWChart. Osn. II 145 de quibusdam -isagris conducticiis, qui hurlande dicuntur. v. et R. Kötzschke, Stud. z. Verwaltungsgesch. d. Großgrundherrsch. Werden. 1901. p. 60sq.). MLWChart. Hamb. 322 p. 281,23 ii -iagri, qui dicuntur geren (cf. MLWDt. Rechtswb. IV. p. 253sq. v. et supra p. 373,27. 47). MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 420,34 de -isagris, quos ubirlende dicunt (cf. Chart. Dobr. 52 [ed. Lehmann, UB Dobrilugk. p. 47,18] in superfluis -isagris, qui vulgariter overlant nuncupantur). MLWChart. Argent. I 258 -umagrum ... anewendere (cf. MLWDt. Rechtswb. I. p. 776) dictum. MLWChart. Westph. VII 452 unum -um ..., quod vulgo dicitur aneval (cf. MLWDt. Rechtswb. I. p. 620), et unam (sic) achteworth (cf. MLWDt. Rechtswb. II. p. 1186sqq.). MLWRegistr. Mog. p. 39,25 -iagri, qui vocantur oppen. MLWChart. Westph. VII 722 collationem -orumagrorum, qui spretland vulgariter appellantur. MLWTrad. Moosb. 146 (MLWOberbayerArch. 2 p. 47,13) -umagrum ..., qui vulgariter pieunt (cf. MLWDt. Rechtswb. II. p. 238sq.) vocatur. MLWRegistr. Patav. I p. 332,3 -iagri, qui dicuntur uorboracher. B 1 in imag.: a theol. de Dei terra colenda (cf. parabolam seminantis Vulg. Matth. 13): MLWWalahfr. Wett. epil. 2,14 flemus -umagrum subito tanto cultore carere. MLWRud. Fuld. Leob. 9 operarios ..., qui sibi conlaborarent in -oagro Dominico (MLWBerth. [?] annal. MLWa. 1075 p. 277,28 -umagrum D. ... expurgare). MLWDipl. Karlom. (II.) 23 fidelibus ... in -oagro Dei loborantibus (sic). MLWPoeta Saxo 3, 198 dira venenifere conatus semina sectae ... vellere de sacro Domini radicitus -oagro princeps. MLWal. adde: MLWThietm. chron. 6,95 steriles hos -osagros (sc. Pruciam) semine Divino studuit fecundare. de mente: MLWCaes. Heist. hom. exc. 293 purgare per confessionem ... -umagrum cordis nostri a sentibus peccatorum. MLWClem. IV. registr. 675 p. 700,40 in -oagro mentium illorum proditionis zizaniam seminabat. b de campo studiorum: MLWWalth. Spir. Christoph. I prol. p. 65,11 scolaribus deditus -isagris. MLWAdam gest. epil. 16 (vs.) cumque per innumeros librorum curreris -osagros. 2 alleg.: MLWHraban. univ. 14,30 p. 410B sqq. -iagri autem nomine humanum genus habitans in hoc mundo exprimitur ...; item -rager est ecclesia ...; item ... populus Iudaeorum ...; -rager vero, in quo thesaurus absconditur, disciplinam studii coelestis ... significat. p. 411A -rager autem sancta Scriptura. 19,1 p. 504D incenduntur ... igne -iagri ..., quando ... omnis superfluitas vitiorum a cordibus electorum exuritur ...; arantur -iagri, quando per doctorum praedicationem MLWeqs. 3 meton. de Deo: MLWEkkeb. Schon. opusc. 4 p. 280, 24 o flumen pacis, o deliciarum -rager, o sapientia sola. II A fundus, terminus, praediumGrund(besitz), Gemarkung, Landgut: MLWDipl. Merov. I 41 p. 39,8 quia ... silvas de ipso -oagro devastassent (postea: -umagrum Elariacum). MLWWillib. Bonif. 8 p. 47,10 quae (gens Fresonum) interiacentibus aquis in multos -orumagrorum dividitur pagos (cf. MLWForm. Senon. I 41 p. 203,35 in ipso pago, in -oagro illo). MLWHugeb. Wynneb. 7 p. 111,24 -umagrum illud, quod nominatur Heidanheim (antea: locum). MLWChart. Rhen. med. I 57 p. 63,38 (dipl. Ludow. Pii) infra -osagros vel fines seu super terram predicti monasterii. MLWChart. Sangall. A 572 si factum fuerit, ut ille -rager ab hospitali tollatur (MLWsyn. terrulam, possessiuncula). Gesta Autis. 36 (MLWMGScript. XIII p. 396,28) agellum quendam ... ex -oagro Matriacensi ... contulit. MLWTrad. Salisb. I 38 concessit ei vi iugera in unoquoque -oagro. MLWDipl. Heinr. II. 392 -umagrum nostrum in Marlines et Crenual ... ecclesie ... donamus. MLWChart. Tirol. notar. I 50b domus posita per medium domus archidiaconatus et -osagros de Saleo. MLWal. B fines, regio, campus Gebiet, Gegend, Gefilde (cf. MLWGloss. III 610,18 St.-S. arnoricus [MLWi. -rager Noricus] peigiro lant): MLWWillib. Bonif. 5 p. 22,12 ardua ac plana -orumagrorum peragrans spatia. MLWErmold. Ludow. 3,360 haud aliter miseri complebant strage ferarum Brittones lustra sive paludis -osagros. MLWCand. Fuld. Eigil. II 7,25 latos volitat pennata per -osagros ... fama. MLWEinh. Karol. 7 p. 9,23 montium iuga interiecta utrorumque -osagros certo limite disterminant. MLWWaltharius 181 per latos aciem campos digessit et -osagros. MLWPoeta Saxo 2,138 Thuringorum per -osagros iter aegerat. MLWWiduk. gest. 2,24 in Reni orientalem -umagrum depopulandum ... demerguntur. MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,227 in paradisiaci ... pratensibus -iagri. Const. I 111 in vestratem -umagrum parare iam irruptionem (antea: dioecesi provinciaque). MLWActa imp. Stumpf 339 p. 483,21 pascua de lapidoso -oagro, qui vulgari tuo Crau nuncupatur. MLWal. C rus(flaches) Land: MLWCod. Karol. 3 p. 481,34 de presbiteris -orumagrorum (MLWsyn. ruris). MLWCapit. reg. Franc. 22,19 quod non oporteat in villolis vel in -isagris episcopos constitui. MLWWiduk. gest. 1,36 p. 53,20 cum ergo per omnes -osagros caederentur, ad urbem ... fugere temptabant. MLWal. III mensura quaedam terrae (regionaliter diversa)ein (nach Gegenden verschiedenes) Landmaß, Acker: MLWTrad. Frising.311 (a. 814) totum ... tradiderunt ... excepto -osagros vi et duo carrada. MLWTrad. Ratisb. 115 tradidit ... terrę arabilis -osagros ii. MLWChart. Rhen. med. I 135,24 p. 155,15sq. de porritto mundat uxor illius in orto -umagrum i, de porro maiore -umagrum i et dimidium (cf. supra p. 128,15). MLWTrad. Frising. 1051 plenum -umagrum ex proprietate sua. MLWTrad. Corb. 5 ii iurnales et l -osagros. MLWChart. Bund. 206 p. 165,13 Andrea dedit unum carale in Tihizone et -umagrum in Tulusace. MLWTrad. Fuld. I 43,1 unusquisque in anno xxxvi -osagros secat. MLWTrad. Scheftl. 87 delegaverunt unum -umagrum in singulis campis. MLWChart. Port. 29 vineam ... v -orumagrorum (MLWRegistr. Mog. p. 50,23 neglectos -osagros vinearum xiiii). Trad. Petr. (MLWFreibDiöcArch. 15 p. 143,23) curtem unam et -osagros decem, id est morgon. MLWChart. Altenburg. 88 p. 74,8 (dipl. Frid. II.) viii -osagros lingnorum. MLWChart. Argent. I 242 triginta duos frumentiferos et quatuor pratorum -osagros ... vendidit. MLWChart. civ. Erf. 244 xxii -osagros terre, ii -osagros salicti et plus. MLWal. IV gromatice MLWi. q. areaFläche: MLWPs. Boeth. geom. p. 387,4 in duas eum -umagrum dividet partes linea. V fructus et aedificia fundiErtrag und Gebäude eines Grundstücks: MLWNivard. Ysengr. 7,644 qui dominus fundi, legitime esset -iagri (de re cf. notam MLWed.). Ziltener
11159 Zeichen · 767 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    agerlat.?

    Althochdeutsches Wörterbuch

    ager lat.? s. ackar st. m.

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    ager

    Goethe-Wörterbuch

    ager lat: Acker DjG 3 1,25,32 Labores juv metaphor mein altes Symbol .. tempus divitiae meae, tempus a. meus [ vgl Sp 25…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Ager

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +2 Parallelbelege

    Ager , Nebenfluß der Traun, im Hausruckviertel, eine Strecke Gränzfluß zwischen Oesterreich und Bayern.

  4. Latein
    ager

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    2. ager v. agger . 3. ager v. acer . Ziltener

Verweisungsnetz

16 Knoten, 9 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 9 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit ager

664 Bildungen · 21 Erstglied · 642 Zweitglied · 1 Ableitungen

ager‑ als Erstglied (21 von 21)

Ager(i)st

Idiotikon

Ager(i)st Band 1, Spalte 125 Ager(i)st Ä- 1,125

ageratos

MLW

ageratos (agir-) m. ( ἀγήρατος) lapis quidam astringens — ein beizender Stein : Paul. Aegin. cur. 159 p. 87,25 restringit autem et sanguinar…

Agerātum

Meyers

ager·atum

Agerātum L ., Gattung der Kompositen, Kräuter oder Sträucher mit ebensträußigen lockern oder dichten Blütenrispen, in Brasilien, Mittel- und…

agêren

MNWB

age·ren

agêren , swv. , handeln, vorgehen, * comö̑die agêren aufführen.

Agerer

DRW

age·rer

Agerer Weidegeld für Almvieh vgl. Ackeret DMA. 4 (1858) 59 Tirol/ÖW. V 793 Faksimile

agermund

DWB

ager·mund

agermund , m. agrimonia. Fischart Garg. 88 b ; sonst agermennig. vgl. ackerkraut und angelmund .

Agermönli

Idiotikon

Agermönli Band 1, Spalte 127 Agermönli 1,127

AGERONA

Hederich

AGERONA , eine besondere Göttinn der Römer, die den Namen von ago hat, und die Menschen antreiben sollte, ihre Dinge zu thun und zu verricht…

AGERONIA

Hederich

AGERONIA , sieh ANGERONIA .

Ager publĭcus

Meyers

ager·publicus

Ager publĭcus (lat.), im alten Rom die Staatsdomänen, die aus den den besiegten Feinden abgenommenen Ländereien (gewöhnlich ein Drittel) geb…

Agerste(n)aug(en)wurz

Idiotikon

Agerste(n)aug(en)wurz Band 16, Spalte 1724 Agerste(n)aug(en)wurz 16,1724

Agerste(n)wurz

Idiotikon

Agerste(n)wurz Band 16, Spalte 1723 Agerste(n)wurz 16,1723

Agersteiⁿ

Idiotikon

Agersteiⁿ Band 11, Spalte 810 Agersteiⁿ 11,810

Agersteng(e)schrei

Idiotikon

Agersteng(e)schrei Band 9, Spalte 1451 Agersteng(e)schrei 9,1451

Agersteⁿ

Idiotikon

Agersteⁿ Band 1, Spalte 125 Agersteⁿ Ä- 1,125

Agersteⁿhäx

Idiotikon

Agersteⁿhäx Band 2, Spalte 1827 Agersteⁿhäx 2,1827

Agerstspëcht

Idiotikon

Agerstspëcht Band 10, Spalte 47 Agerstspëcht Ä- 10,47

Agertscheⁿ

Idiotikon

Agertscheⁿ Band 1, Spalte 125 Agertscheⁿ Ä- 1,125

ager als Zweitglied (30 von 642)

plager

BWB

-plager Band 2, Spalte 2,977

Jasager

RDWB1

Jasager m , Ja-Sager m подпевала разг. , неодобр. , соглашатель неодобр.

Krankenlager

RDWB1

Krankenlager n (kein Bezug zu "лагерь") ложе

Neinsager

RDWB1

Neinsager m строптивый человек, несоглашатель разг.

Schwager

RDWB1

Schwager m (в зависимости от контекста) зять, свояк, деверь, шурин

Versager

RDWB1

Versager m (Lakune) неудачник, несостоятелен er ist ein ~ - он несостоятелен, он не состоялся как личность

A(n)trager

Idiotikon

A(n)trager Band 14, Spalte 497 A(n)trager 14,497

abelager

KöblerMhd

abel·ager

abelager , st. N. nhd. Lager, Stätte E.: s. abe, lager W.: nhd. (ält.) Ablager, N., Ablager, unentgeltliche Beherbergung des Landesherrn und…

ablager

DWB

ablager , n. diversorium, die einkehr auf der reise, der ort wo man ablagert, gilt von vornehmen herrn und ihrem gefolge. könige und landesh…

Abtrager

BWB

Abtrager Band 4, Spalte 4,105

Achsleⁿtrager

Idiotikon

Achsleⁿtrager Band 14, Spalte 572 Achsleⁿtrager 14,572

Affe(n)kleidtrager

Idiotikon

Affe(n)kleidtrager Band 14, Spalte 579 Affe(n)kleidtrager 14,579

aflager

KöblerMnd

aflager , N. Vw.: s. aflēger

Amensager

Wander

amens·ager

Amensager Das is e rechter Omensäger. – Tendlau, 355. Jüdisch-deutsch von einem Menschen, der keine eigene Meinung hat, der zu allem Amen sa…

Ammelenmëlwtrager

Idiotikon

Ammelenmëlwtrager Band 14, Spalte 582 Ammelenmëlwtrager 14,582

Andelager

DRW

ande·lager

Andelager Gehilfe vgl. Handlanger eyn andelager und diner des rechten oJ. Rau,BeitrFrkf. 215

Anfrager

Campe

Der Anfrager , des — s, d. Mz. w. d. Ez; die Anfragerinn, Mz. die — en, eine Person, welche eine Anfrage macht, thut.

Anke(n)trager

Idiotikon

Anke(n)trager Band 14, Spalte 572 Anke(n)trager 14,572

anlâger

MNWB

anlâger , m. , 1. Widersacher, hinterlistiger Feind, insidiator. 2. Bittsteller.

ansager

DWB

ans·ager

ansager , m. delator, nuntius, nnl. aanzegger: diese neue mere und der ansager haben mich ser und höchlich erfreuet. Luther 1, 121 a ; da wü…

antrager

Lexer

an-trager stm. kuppler Np. 21. 28 ; dapifer Dfg. 166 a ;

Aussager

DRW

aus·sager

Aussager nl. utsegger I Beamter, der die amtlichen Nachrichten verkündet MnlWB. I 1039 Faksimile II Angeber daß der aussager wider den, auff…

Ableitungen von ager (1 von 1)

Missager

DRW

Missager, m. aus afrz. messagier "Bote", vielleicht beeinflußt durch afrz. messeillir, formenreich Bote, Gesandter mit besonderem Auftrag; a…