sistrum

sistrum -i n. (σεῖστρον) 1. Rassel, Klapper 2. Bezeichnung für ein Saiteninstrument — 1. rattle 2. term that designates a stringed instrument 1 Rassel — rattle [s.V] LmLMart. Cap. 2, 170: sistra Niliaca Eleusinaque lampas arcusque Dictynnae tympanaque Cybeleia videbantur (ad loc.: LmLGloss. Mart. Cap. 169/49, 17-0. LmLGloss. Mart. Cap. 170/49, 20. LmLIoh. Scot. annot. 70, 7: Sistrum organum est, quod genus tantum apud Aegyptios invenitur. LmLRemig. Aut. 70, 7: Sistrum genus est organi vel tubae, quo tantum Aegyptii utuntur, quod etiam in simulachro Ysidis depingitur. In luna ergo sistrum dicit fuisse propter primum tonum, qui est a terra usque ad lunam). [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 1: Tertia est divisio rythmica pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea vel alia, quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum (inde LmLHier. Mor. 4, 109 (p. 19). LmLTrad. Holl. VIII 3, 97. LmLMich. Keinsp. 2, 13). LmLIsid. etym. 3, 22, 12: Sistrum[] ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. ... apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur (inde LmLVocab. mus. p. 141. LmLIoh. Aegid. 17, 81-85. LmLHier. Mor. 4, 164 (p. 21)). [s.XI] LmLVocab. mus. p. 140: Sistrum: genus musicae artis. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. pr. 31: de cuiuslibet instrumenti per se inventione ac constitutione, videlicet organorum, viellarum, cithararum, harparum, symphoniarum, tubarum, tibiarum, cymbalorum, tympanorum, sistrorum et huiusmodi. LmLIoh. Aegid. 4, 39: artificialium instrumentorum quaedam reddunt artificialem sonum discretum ut citharae ac viellae, quaedam vero reddunt sonitum indiscretum ut cymbala et tympana et sistra. LmLIoh. Aegid. 17, 50: Harmonia est rythmica et canora melodia ex pulsu et percussione nervorum et tinnitu metallorum generata. Et huic harmoniae diversa subserviunt instrumenta ut tympanum, cymbalum, lyra, cithara, psalterium atque sistrum. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 134, 22: aliquando ‚percussa‘ invicem se tangunt et faciunt sonum, ut sunt simbala, tintinnabula, cinare et sistra et huiusmodi ‚concava‘, id est concavaturas habencia. [s.XV] LmLSzydlov. pr. 27: instrumenta musicalia, scilicet organa, sistra et similia. al. (?) cf. LmLWille, Musica Romana p. 63 sq. 2 Bezeichnung für ein Saiteninstrument — term that designates a stringed instrument [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 438: Psalterium, chorus et sistrum cithare socientur, impulsu quoniam simili hec resonare videntur. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 3, 14: monocordum Boecii et Iohannis de Muris vel alia instrumenta musica varietate cordarum adornata, ut sunt arphe vel orphee, rote et sistra. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 14: Dicitur aut sola percussione, sicut est citara, psalterium, arfa, timpanum, clavicimbalum, clavicordium, monocordum, dulce melos, tintinabulum, sistrum. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 17: <S>istrum, smiczecz, est instrumentum cithare per omnia similem quo ad formam, unicam (ms.; ed.: unitam) autem habens cordam nervalem, que tractione crinium de caudis equorum et registracione digittorum in collo uti in cythara fabricat voces simphoniales dulcissime melodie. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 20: cum crinibus ducendo super eam (sc. tubalcanam) facit precise sonum tube, ut vult sicut sistrum. LmLHerb. Tr. 2, 4 p. 50: si enim datum fuisset David regi Bethsabeam intuenti, ut illam quoque vel muliebriter audisset concinentem vel Phrygiis modulis animadvertisset sistrum pulsantem. cf. LmLPanum, Stringed Instruments p. 467