pausa

pausa -ae f. I. ‚Pause‘ II. Bezeichnung für eine Schlußbildung in der Tastenmusik III. (Melodie-, Kompositions-) Abschnitt IV. Mensureinheit — I. rest‚ ‘pause’ II. term that designates the formation of a cadence in keyboard music III. (melodic, compositional) segment IV. mensural unit I ‚Pause‘ — rest‚ ‘pause’ A Definition 1 als (nicht erklingender) Zeitwert — as (silent) temporal value [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 3 p. 244, 14: pausa est divisio soni facta in debita quantitate, vel pausa est recreatio spiritus fatigati, sicut punctuatio (sim. LmLAnon. Emmeram. 3 p. [] 246, 10). LmLFranco Col. 1, 5: Tempus est mensura tam vocis prolatae quam eius contrarii, scilicet vocis amissae, quae pausa communiter appellatur (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 11, 3. LmLQuat. princ. 4, 1, 2. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 13. LmLAnon. Vratisl. p. 332a. LmLMens. Circa artem p. 513, 11. LmLAnon. Vipiten. 1, 5). LmLFranco Col. 9, 2: Pausa est obmissio vocis rectae in debita quantitate alicuius modi facta (inde LmLPs.-Petr. Cruc. 6, 1. LmLQuat. princ. 4, 1, 37. LmLIoh. Hanb. sum. 21 p. 334, 14. LmLAnon. Vratisl. p. 337a. LmLMens. Circa artem p. 521, 3. LmLAnon. Couss. XII 6, 1. LmLAnon. Salisb. 7, 1). al. LmLEngelb. Adm. 4, 40, 11: Pausa vero est inter distinctiones factas medium silencium respirandi. LmLWalt. Odingt. 6, 5, 2: Pausae sunt quaedam tempora vocum tacita, ut, dum unus cantat, alius tacet. [s.XIV] LmLMarch. pom. 6, 1: pausa nihil aliud est nisi desistentia vocis vel soni certo tempore vel certa parte temporis a cantando. Et haec est diffinitio pausae non scriptae. LmLIoh. Mur. lib. 10, 1: pausa dicitur vocum amissio seu aspiratio mensurata pro tot temporibus, quot fuerit spatiis figurata (inde LmLGoscalc. 3, 9 p. 178, 11. LmLProsd. exp. 85, 2-8. LmLUgol. Urb. 3, 9-1, 2. LmLUgol. Urb. 3, 9-1, 6-21. LmLGuil. Dufay p. 388. LmLNicol. Burt. 3, 6, 37). LmLPs.-Theodon. 3 p. 47: Pausa est mora cantandi. LmLAnon. Mediol. 5, 1: pausa est aspiracio vocum. LmLAnon. Kellner 4, 1: Pausa est vocis cantande obmissio et designatur per tractum aliquot lineas vel spacia transcendens (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 337a. LmLMens. Si ille p. 494, 11). LmLAnon. Vipiten. 7, 2: pausa nihil aliud est nisi tanta obmissio vocis, quantum debebat cantasse. [s.XV] LmLProsd. exp. 85, 8. LmLUgol. Urb. 3, 9-1, 9. al. LmLGeorg. Ans. 3, 228: Est autem pausa artificiosa a cantu continentia. LmLAnon. London. II 4, 1: Pausa est divisio vocis. LmLAnon. Mell. 16, 2. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59: <P>ausa est distinctio faciens congruum respiracionis locum. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 1: Pausa igitur est mora in cantu per temporum quantitatem. LmLAnon. Tegerns. II 18. LmLDiff. mus. 54. LmLGuill. Pod. 7, 36: igitur pausa interior est certum determinatumque silentium secundum exterioris estimationem. 2 als Zeichen in der Notenschrift — as notational symbol [s.XIII] LmLTrad. Franc. IV 5, 8: Et alia pausa est, quae dicitur divisio modi et signum perfectionis, quae parum ocupat, ut hic: (sequitur exemplum). LmLMens. Notularum p. 85: Pausa dicitur quidam tractus inter notulas per se positus, signum vocis omissionis. [s.XIV] LmLMarch. luc. 13, 1, 6: sunt linee protracte infra per spacia et lineas, que pause dicuntur (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 3. LmLBonav. Brix. 19, 4). LmLMarch. pom. 6, 3: pausae scriptae talis est diffinitio: pausa scripta est quaedam linea per partem spatii vel spatia protracta, nulli notae aliqualiter addita vel coniuncta, sed a notis totaliter separata, innuens nos per tempus vel tempora vel per partem temporis a cantu desistere et pausare. LmLWillelm. 3, 50: pausa est signum vocis proportionaliter omissae in serie modulationis. LmLPs.-Theodon. 3 p. 47: Pausa est ... per exilem tractum pennae signata desursum incipientem et deorsum incidentem per lineas atque spatia secundum pausarum quantitatem. [s.XV] LmLProsd. mens. p. 221a: Pausa est signum nobis demonstrans, quantum a cantu desistere debemus. LmLProsd. ital. I p. 245a: pausa est linea lineas vel lineam figurationum secans, desitionem a cantu nobisque demonstrans (sim. LmLProsd. ital. II p. 65). Prosd. plan. 2, 14 p. 120, 5: quedam reperiuntur linee lineas atque spatia eiusdem cantus occupantes, que pause dicuntur sive distinctiones, et tales linee non debent omnes lineas atque spatia occupare sed solum aliquas et aliqua. LmLIoh. Tinct. diff. 186: Pausa est taciturnitatis signum secundum quantitatem note, cui appropriatur, fiende (sim. LmLIoh. Tinct. not. 2, 1, 3). LmLFr. Gafur. pract. 2, 6: Pausa, quam Graeci quietem vocant, est figura artificiosam a cantu desistentiam monstrans. [] B Gebrauch — usage 1 mit unbestimmtem Zeitwert (als Zäsur oder Unterbrechung) — of indeterminate temporal value (as caesura or interruption) a allgemein — general [s.XI] LmLComm. Guid. 7 p. 132: maiores pausas et moras facimus in finali quam in qualibet alia voce (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 40, 2). [s.XII] LmLAnon. Cist. III 9: Post metrum bonam pausam faciamus. LmLAnon. Cist. IV 5. [s.XIII] LmLInst. patr. 12: Si morose cantamus, longior pausa fiat; si propere, brevior; semper in psalmodia punctus et pausa teneantur. LmLInst. patr. 19: in clausulis pausam faciendo aliquantulum expectemus et hoc maxime festivis diebus. LmLInst. patr. 25: Si duo simul cantent, sillabas et pausam ad punctum equaliter incipiant et finiant. al. LmLMus. man. 50, 1: Quot litteras frequentent singuli toni vel in quibus pausam faciant competentem. LmLMus. man. 50, 14: toni primus, tertius et septimus aliquando, quamvis raro, pausam faciunt in inferiori meta, videlicet in littera, quae est proxima sub finali. LmLMus. man. 50, 25: Generaliter autem quartam, <quae> sub finali est, frequentant omnes plagales et in ea pausam faciunt, excepto quarto tono, quia tertia utitur pro quarta pausationibus faciendis. al. LmLDisc. pos. vulg. p. 193, 25: pausae cantus ecclesiastici tenentur ad placitum. LmLTon. Franc. p. 117a. LmLElias Sal. 5 p. 21a: puncti coniuncti in libro bene notato dividi non debent pro pausa facienda. LmLElias Sal. 14 p. 33a: in neumate de „Primum quaerite“ factae sunt scissurae sive trictae scienter; nam ita debent cantari per modum pausarum. LmLElias Sal. 30 p. 59b: ab omnibus quasi simul fiat pausa et resumtio cantus. al. LmLHier. Mor. 25 p. 172, 3. al. LmLTrad. Garl. plan. V 192: cantus non debet dissilabari, nec inter duas sillabas in medio pausa fieri. al. LmLIoh. Groch. 169. LmLPs.-Mur. summa 2173: Opportunum est etiam cantus compositori ..., <ut> pausas in cantu ordinet, ubi pausandi tempus exigit ipsum dictamen. Hec doctrina bene observatur in hac antiphona „Cum esset desponsata“. al. LmLEngelb. Adm. 4, 40, 1: De regulari distinctione et pausa et protractione cantus. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 71, 6. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 9, 143: Sicut in prosa 3^s considerantur tres distincciones, que et pausae vel pausaciones appellari possunt, scilicet colon, id est membrum, coma, id est incisio, periodus, id est clausura vel circuitus, ita et in cantu (sim. LmLGob. Pers. p. 188b). LmLIoh. Olom. 9 p. 69. al. Prosd. plan. 2, 14 p. 120, 14: Dicuntur autem huiusmodi pause distinctiones eo, quod per ipsas unus modus sive tonus ab alio distinguitur atque cognoscitur ... Distinctiones etiam nominantur tales pause eo, quod per ipsas pausas species abinvicem distinguuntur. al. LmLGob. Pers. p. 188a. al. LmLAnon. Claudifor. 6, 2, 5: simul fiat pausa vocum et pausa sensus. LmLAnon. Tegerns. I p. 104. LmLAnon. Philad. 96. LmLTrad. Holl. II 4, 409: quandoque in medio versuum pause fiunt iuxta ritus ecclesiarum (sim. LmLTrad. Holl. V 4, 552. LmLTrad. Holl. VII 4, 294). LmLTrad. Holl. VI 36, 1. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59. LmLConr. Zab. chor. append. 1, 2: In medio versuum pausa competens fieri non omittatur. ... Suspiria in locis aptis, ubi non sunt verae pausae, convenienter facere. ... Caudas in pausis et in fine totaliter dimittere. ... Mensuram nec in pausis nec extra eas notabiliter vitiare. al. LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 1. al. LmLAdam Fuld. 2, 11: omnis componens discat, cantum distincte pausis ornare, quia varietatem faciunt. al. LmLLe Munerat moderat. 12. al. LmLGuill. Pod. 4, 20. al. LmLMich. Keinsp. ton. 125. al. b für das Zeichen in der Notenschrift — for the notational symbol [s.XIII] Ton. Praed. 67: Nullus scienter litteram aut notam mutet, sed teneantur littera (pro: littere?) et note et virgule pausarum. LmLMens. Notularum p. 85. [s.XIV] []March. luc. 13, 1, 1: de pausis, quomodo debeant figurari in cantu plano (sim. LmLMarch. luc. 13, 1, 2. inde LmLBonav. Brix. 19, 1-2). LmLMarch. luc. 13, 1, 7: Ubicunque enim pausa fit, innuitur nobis desistere a cantare, et hee pause debent distinguere species et ipsas diversificare secundum quod in diversis tonorum cantibus ordinatur (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 4. LmLBonav. Brix. 19, 5). [s.XV] LmLFr. Gafur. pract. 1, 8: Describunt enim notatores in antiphonis et nocturnis responsoriis atque gradualibus ipsam (sc. neumam) certa linea in modum pausae cantilenas terminantis omnia linearum intervalla complectente, dividentem distinctiones, qua quidem innuunt vocis ipsius respirationem. 2 mit bestimmtem Zeitwert — with defined temporal value a allgemein — general [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 190, 15: Quandocumque ... notae ligantur ... tres, si pausa praecedit, prima est longa, secunda brevis, tertia longa. al. LmLAmerus 25, 1. LmLAnon. Couss. VII 4, 2: sicut in primo modo omnes pausae sunt breves, quia penultima brevis est, ita in isto secundo modo omnes pausae sunt longae, quia penultima est longa. al. LmLLambertus p. 279b: In hoc (sc. primo modo) si pausabitur, longe pause dabitur. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 222, 19: pausa duorum temporum ... pausa unius temporis ... pausa trium temporum. al. LmLFranco Col. 1, 6: Dico autem pausam tempore mensurari, quia aliter duo cantus diversi, quorum unus cum pausis, alius sine sumeretur, non possent proportionaliter adinvicem coaequari (inde LmLQuat. princ. 4, 1, 2. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 14. LmLMens. Circa artem p. 513, 12. LmLAnon. Vratisl. p. 332a. LmLMens. Cum animadv. 8). LmLFranco Col. 9, 17: Unde propria pausa primi modi est brevis recta vel longa perfecta, pausa vero secundi modi est longa imperfecta (inde LmLQuat. princ. 4, 1, 41). al. LmLHier. Mor. 25 p. 182, 19. al. LmLTrad. Garl. plan. V 220 interp.: [quando pausa longa trium temporum post longam invenitur, tunc illa longa precedens dicitur esse perfecta]. LmLPs.-Petr. Cruc. P 1, 9. al. LmLTrad. Franc. I p. 14. LmLTrad. Franc. III 5, 10: eandem vim habeat pausa quam notula. al. LmLMens. Notularum p. 85: eodem modo perficiunt et imperficiunt pausae et notulae, et idem est quantum ad modum et perfectiones, quacumque sunt modi mensurandi. LmLIoh. Groch. 155: pausa quemadmodum sonus mensuratur. LmLWalt. Odingt. 6, 5, 5: sicut longa ante longam est perfecta, sic ante pausam longam. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 7, 1: quod tempus mensurans et pausas et notas debeat sumi eiusdem naturae musicae. al. LmLPhil. Vitr. 17, 16: Quotiescumque vero duae vel plures pausae reperiuntur immediate, quarum quaelibet valet duo tempora, modus est imperfectus (sim. LmLTrad. Phil. I f. 62rD, 12. LmLAnon. Paris. II 9, 4). LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41b. al. LmLTrad. Phil. I f. 62rG, 9. al. LmLAnon. Paris. I 3, 25: sicut brevis longam perfectam imperficit, ita etiam pausa brevis longam notam vel pausam imperficit. al. LmLAnon. Paris. II 4, 2. al. LmLIoh. Mur. not. 2, 6, 3. al. LmLPs.-Mur. arg. p. 106b: pausa non potest augeri nec minui, nec pausa non potest alterari. LmLPs.-Mur. arg. p. 108a: Queritur, si aliqua pausa mensurabilis potest esse plurium temporum quam trium? Et arguitur, quod non ... Sed novi magistri inveniunt contrarium, nam videtur eis consonum valere pausam mensurabilem tot tempora quot tempora notula quecumque valeat. al. LmLPetr. Dion. 10 p. 156: Magna altercatio versatur hodie inter musicos nostros quibus dicentibus, quod non sit dare pausam minimam, quod manifeste falsum est. Nam quicquid contingit exprimere, contingit pausare. al. LmLIoh. Mur. comp. 8, 2. al. LmLRob. Handlo p. 160, 13: Minorate vero nec minime pausam non habent correspondentem. al. LmLIac. Leod. spec. 7, 11, 4. al. LmLPetr. Palm. p. 518. al. LmLIoh. Mur. lib. 4, 3: omnis nota potest alterari ante proximam maiorem se, sicut minima ante semibrevem vel ante pausam semibrevis, [] semibrevis ante brevem vel ante pausam brevis, brevis ante longam vel ante pausam longe et longa ante maximam (inde LmLGoscalc. 3, 4 p. 164, 16. LmLIoh. Pipudi p. 43. LmLProsd. exp. 44, 2. LmLUgol. Urb. 3, 4-2, 2. LmLFr. Gafur. extr. 11, 11, 4). LmLIoh. Mur. lib. 10, 5: non debet poni pausa semibrevis neque maior nisi completa prolatione, nec debet poni pausa brevis neque maior nisi completo tempore, nec pausa longa trium temporum nisi completo modo (inde LmLGoscalc. 3, 9 p. 180, 1. LmLAnon. Mediol. 5, 12. LmLProsd. exp. 88, 1. LmLUgol. Urb. 3, 8-5, 6). LmLIoh. Mur. lib. 11, 3: diminutio fit directe per medietatem notarum et pausarum (inde LmLGoscalc. 3, 10 p. 180, 16. LmLIoh. Pipudi p. 45. LmLAnon. Mediol. 6, 3. LmLProsd. exp. 92, 1. LmLUgol. Urb. 3, 10-2, 1. LmLFr. Gafur. extr. 11, 9, 4. LmLNicol. Burt. 3, 8, 40). al. LmLPs.-Mur. motet. p. 88b. al. LmLAnon. Barcin. I p. 18. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 37: in tempore Franconis minima et eius pausa erant incognite. al. LmLAnon. London. I 1 p. 42. al. LmLIoh. Tork. decl. 4, 2. al. LmLIoh. Boen ars 1, 15, 1. al. LmLIoh. Hanb. sum. 21 p. 340, 20: Et perfici potest et imperfici, alterari atque diminui veluti longa, cui correspondet, longa pausa. al. LmLWillelm. 3, 54: Quomodo vero pausae transmittunt modos seu imperficiunt notas. al. LmLGoscalc. 3, 6 p. 170, 20. al. LmLPs.-Theodon. 2 p. 36. al. LmLIoh. Vetul. 50, 1. al. LmLIoh. Pipudi p. 42. al. LmLAnon. Mediol. 9, 1: modus perfectus est, quando longa vel pausa valet tria tempora et cantus dividitur vel componitur per numerum trinarium ... Modus inperfectus est, quando longa vel pausa valet duo tempora. al. LmLAnon. Couss. V p. 154, 13. al. LmLAnon. Kellner 12, 12. LmLAnon. Vratisl. p. 331b. al. LmLMens. Si ille p. 495, 20. al. LmLMens. Circa artem p. 513, 9: tempus est mensura vocis prolate vel obmisse, id est pause. al. LmLAnon. Vipiten. 1, 7. al. [s.XV] LmLThom. Wals. 15, 7: 3 pausae breves constituunt longam perfectam. al. LmLProsd. exp. 88, 6: pausa fuit inventa propter duo, scilicet propter ornare cantus et propter auxiliari nature fatigate in cantando, hoc est, ut cantor fatigatus in cantando possit per talem pausationem debite inspirare et expirare ... pause, que fuerunt invente principaliter propter ornare cantus sunt due, scilicet pausa minime et pausa semiminime, que in musica mensurata obiecti nominantur (sim. LmLProsd. mens. p. 222b. LmLProsd. ital. I p. 246a). al. LmLProsd. mens. p. 207b. al. LmLProsd. ital. I p. 231b: si reperiantur insimul due pause duarum semibrevium, est signum senarii perfecti. al. LmLProsd. ital. II p. 45. al. LmLUgol. Urb. 3, 3-6, 14: pausa... vim tenet suae notae. LmLUgol. Urb. 3, 9-5, 11: pausa non imperficitur a minori se. LmLUgol. Urb. 3, 9-5, 33: pausae ideo inventae sunt, ut cantus ex eis suscipiat ornamentum, quoniam diversa pausarum variatione cantibus multiplex ornatus adest, praeterea natura, si absque pausa cantores vocem emitterent, pronuntiando deficeret, ex pausa igitur naturae praebetur subsidium, et ornatus cantui tribuitur. al. LmLTact. Opusculum ex. 1. LmLGeorg. Ans. 3, 242: uti conveniat pausa..., cum ad respirationem necessarium fiat et auditus levitionem et item ad cantus suavitatem. LmLGeorg. Ans. 3, 287: Et cum eandem repetit (sc. cantor) vocem, sive cum pausam requirit, sive cum post pausam convertitur ad cantum, hoc quidem ei bis aut ter concedi potest, quin quandoque suavem et ornatum efficit cantum; et item, cum cantus initio et post pausas eadem vocis quantitate fuerit usus et qualitate nec minus ante pausam. al. LmLAnon. Couss. XII 6, 11: regula de pausa semifusa ... non est necesse propter eius difficultatem cantandi. al. LmLAnon. London. II 1, 26. al. LmLAnon. Monac. 3, 22. al. LmLAnon. Mell. 3, 13. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 64: <P>ausarie note sunt note ostendentes pausas ex occupacione linearum. al. LmLIoh. Tinct. diff. 41: Color est identitas particularum in una et eadem parte cantus existentium quoad formam et valorem notarum et pausarum suarum. al. LmLIoh. Tinct. imp. 1, 2, 2: omnis pausa imperficere potest, imperfici vero non. al. LmLIoh. Tinct. not. pr. 5: ex notis et pausis omnes [] cantus componuntur. LmLIoh. Tinct. not. 2, 5, 4: Vocaturque haec pausa (sc. minimae) vulgariter suspirium, quoniam suspirando aptissime mensuratur. al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 5, 28. al. LmLCompos. Natura 6, 17: Si consonancia quarte vocis competenter haberi non potest propter gravitatem aut aliam causam, ponatur pausa loco eius note, que dissonaret, vel ponatur una vocum alia in unisono. al. LmLCompos. Cum igitur 1, 17: de fuga, ubi talis est modus observandus. Primo: In tempore <perfecto> ponat unum tempus sibi placens bene coloratum per floraturam in discantu vel in tenore; si in discantu, ponat tot pausas in tenore, scilicet unum tempus; si autem in tenore, ponat unum tempus pausarum in discantu. al. LmLIoh. Tinct. contr. 3, 2, 4: si duarum partium ascensus aut descensus per concordantias perfectas eiusdem speciei fiat, dummodo aliqua intervenerit pausa, compositor a pluribus excusatur. al. LmLIoh. Tinct. alt. 1, 26. al. LmLIoh. Tinct. punct. 7, 2. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 3 p. 85: Aliarum vero fractionum ob nimiam sui brevitatem pausa non reperitur. al. LmLAnon. Tegerns. II 5. al. LmLIoh. Hoth. fig. II 4, 7. al. LmLIoh. Hoth. mens. I 3, 9. LmLNicol. Burt. 3, 2, 17. al. LmLGuil. mon. 3 p. 21. al. LmLAdam Fuld. 3, 9. al. LmLAnon. Salisb. 5, 6. al. LmLGuill. Pod. 7, 36: De pausa in cantu mensurabili. al. LmLFr. Gafur. pract. 4, 5. al. LmLFlor. Fax. 2, 17, 2. al. LmLMens. Cum animadv. 7. al. b für das Zeichen in der Notenschrift — for the notational symbol [s.XIII] LmLPs.-Dietr. p. 7: pausa occupans unicum spatium, scilicet inter lineam et lineam, brevis est unius temporis. Pausa occupans duo spatia longa est duorum temporum. Si vero ultra extendatur, erit longa trium temporum. ibid. al. LmLAnon. Emmeram. 3 p. 248, 18: pausa tot spatia continet, quot tempora comprehendit. al. LmLFranco Col. 9, 11. LmLPetr. Pic. 13, 8: Pausa trium temporum tria spatia vel valorem trium tegit, scilicet cum duobus integris et duobus semis. Pausa duorum temporum duo tegit spatia vel unum integrum et duo semis. Pausa unius temporis unum spatium tegit vel duo semis (sim. LmLTrad. Franc. I p. 14. LmLTrad. Franc. V 59. LmLRob. Handlo p. 160, 16). al. LmLPs.-Petr. Cruc. 6, 2. LmLIoh. Balloce 3, 3. al. LmLTrad. Franc. I p. 34. al. LmLTrad. Franc. III 5, 10. LmLTrad. Franc. IV 5, 1. al. LmLTrad. Franc. V 62. al. LmLDisc. Sciendum 55. LmLMens. Notandum quod 6, 1: Pausa longa est illa, quae omnes quatuor lineas comprehendit et tempora duo valet sicut et nota longa. al. LmLMens. Notularum p. 85: Et sciendum, quod pausa debet valeri tot tempora, quot continet spatia partis. LmLWalt. Odingt. 6, 5, 3. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 3, 6: In hoc igitur distinguuntur caudae a pausis, quia caudae sunt lineae coniunctae notis, pausae vero non. al. LmLPhil. Vitr. 17, 14: in modo perfecto pausae sunt integrae, id est in uno corpore; in modo vero imperfecto non (sim. LmLTrad. Phil. I f. 62r D, 8). al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 45b: Pausa unius brevis debet tangere duas lineas vel occupare unum spatium. ... Pausa unius semibrevis debet figurari magis sub linea quam supra lineam. al. LmLMens. Omnis nota sic 4, 1. LmLTrad. Phil. I f. 62rG, 15: Pausa semitemporis semispatium continet et tantam moram facit tacendo, quantum dimidium tempus pronuntiando. al. LmLAnon. Paris. I 3, 26. LmLAnon. Paris. II 6, 2. al. LmLIoh. Mur. not. 2, 6, 10. LmLPetr. Dion. 10 p. 157. al. LmLIoh. Mur. comp. 8, 2. LmLRob. Handlo p. 164, 7: Quando siquidem hoketus currit super tres semibreves minores cum pausis tertie partis unius, iocundum post se et post earum pausas <parvulum circulum> habebit, ut pausarum et semibrevium minorum fallacia deleatur. al. LmLIoh. Mur. lib. 10, 4: Exempla de omnibus pausis supradictis: . al. LmLMens. Primo punctus p. 37. LmLAnon. Barcin. I p. 24. LmLQuat. princ. 4, 1, 37: Aliqui semiminimam et aliqui dragmam posuerunt, aliqui vero per caudam yrundinis [] alteracionem fecerunt et punctum pausis dederunt et multa alia mirabilia repugnancia dictis approbatorum imaginaverunt. LmLQuat. princ. 4, 1, 39: Pro dupplici vero longa duarum simplicium longarum pause figurari debent, utrum de modo perfecto sint an de modo imperfecto. Pausa triplicis longe non est in usu ut communiter, quod si sic, figurari debet tribus longis simplicibus. LmLQuat. princ. 4, 1, 40: Recipiunt etenim pause diversos colores sicut et note, ut inter ipsas et notas sive figuras eiusdem coloris conformitas fiat, sive sit in modo vel in tempore aut in prolacione. al. LmLAnon. London. I 1 p. 42. al. LmLIoh. Tork. decl. 4, 3: Unde et pausae non punctuatae notis non punctuatis correspondent in valore. Pausae vero punctuatae similiter suis notis correspondent in valore. al. LmLIoh. Boen ars 1, 6, 4: Pausa semibrevis dimidium spatium sub linea descendendo. Pausa minime medium spatium supra lineam tamen stando. al. LmLIoh. Hanb. sum. 21 p. 338, 5: alias pausas composuit frater Robertus de Brunham sic dicendo: pausa large perfecte quatuor lineas tangit eqs. al. LmLWillelm. 3, 51: figura triangularis Iohannis de Torkesey cum additione largissimae pausae, quam pono similem in omnibus longae, set largae cum additione unius crucis in suppremo spatio. al. LmLGoscalc. 3, 6 p. 170, 21: si post pausam unius temporis ponitur punctus, signum est, quod minor modus est perfectus. LmLGoscalc. 3, 9 p. 178, 22: Pause semiminimarum fiunt sicut pause minimarum addita superius quadam semicirculacione; exempla predictorum: (sequitur exemplum). al. LmLPs.-Theodon. 3 p. 47. al. LmLIoh. Vetul. 50, 6: Pausa semibrevis, quae pausa dicitur hoquetus, ponitur sub linea. Pausa seu hoquetus minimae notae ponitur super lineam. al. LmLIoh. Pipudi p. 44. LmLAnon. Mediol. 5, 3. al. LmLAnon. Couss. V p. 252, 22. al. LmLAnon. Seay p. 41. al. LmLAnon. Kellner 4, 4. al. LmLAnon. Vratisl. p. 331b. al. LmLMens. Si ille p. 494, 15. al. LmLMens. Circa artem p. 512, 8. al. LmLAnon. Vipiten. 2, 3. al. [s.XV] LmLThom. Wals. 7, 2. al. LmLProsd. exp. 85, 8. al. LmLProsd. mens. p. 222a: Pausa longe imperfecte quo ad totum est quidam tractus in linea incohatus, usque ad lineam linee incohationis mediatam protractus, solum duo occupans spatia; et talis pausa non potest figurari in linea pauciorum linearum quam quatuor. al. LmLProsd. ital. I p. 245a. al. LmLProsd. ital. II p. 65. al. LmLUgol. Urb. 3, 9-2, 5: si haec sex tempora per pausam unam ponere voluerit (sc. cantor), tunc per septem lineas sex temporum spatia continuabit. Et sic modi perfecti pausa duplabitur, quod erit inepta positio et usui cantorum contraria, et quia in ea pausa bis modi perfectio reperitur, convenientius (ms. Roma, ms. Ross. 455; ed.: convenientibus) id fiet, si ipsa sex temporum pausa erit bipartita, tunc utraque modi perfectionem tenebit. al. LmLTact. Opusculum 46. LmLTact. Concordanciarum p. 177, 5. LmLGeorg. Ans. 3, 239: Sunt cantores, qui figurant pausas omnes intervallo duarum linearum unico eqs. al. LmLAnon. Couss. XII 6, 2. al. LmLAnon. London. II 1, 6. al. LmLAnon. Monac. 4, 8. al. LmLAnon. Mell. 3, 9. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 68: <M>odi perfecti signa sunt signa tria; quorum primum est, si frequencius in aliquo cantu ponitur pausa trium brevium sub uno tractu, id est tractus pertractus per tria spacia et quatuor lineas, secundum, si punctus ponitur in proximo post pausam brevis, id est tractus pertractus per integrum spacium attingens duas lineas cum puncto eqs. al. LmLIoh. Tinct. val. 7, 2: Signum modi maioris perfecti est positio trium pausarum longalium simul immediate ante vel post signum temporale. al. LmLIoh. Tinct. not. 2, 2, 1. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 29. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 3 p. 84. al. LmLAnon. Tegerns. II 5: cantus de modo perfecto ... cognoscitur ..., quando in eius tenore pausa reperta tria regat spatia. al. LmLIoh. Hoth. fig. II 4, 1. al. LmLIoh. Hoth. mens. I 3, 1. al. LmLNicol. Burt. 3, 2, 19. al. LmLGuil. mon. 1 p. 16. al. LmLAdam Fuld. 3, 9. LmLAnon. Salisb. 7, 9: pausa minimae cum duobus [] uncis deorsum ad dexteram tractis dicitur pausa fusae. al. LmLGuill. Pod. 7, 36. LmLFr. Gafur. pract. 2, 6: Seminimae (pro semiminimae) pausam veteribus musicis ignotam recentiores describunt ut minimam scilicet ascendentem retorta dextrorsum ... Semiminimae autem pausam a nullo usquam auctore deductam figurari decet ascendentem veluti minimam, retorta sinistrorsum sumitate. al. c speziell mit dem Wert einer Brevis — specifically with the value of a breve [s.XV] LmLAdam Fuld. 3, 9: Est autem duplex tractus, scilicet pausarum et notarum. Primo pausarum est, qui indicat species pausarum, semipausarum, suspiriorum et semisuspiriorum. ibid. Pausa est tractus de linea ad lineam, complet unum spatium et valet brevem in omnibus signis. ibid. al. 3 speziell für das Ende eines Stückes oder Kompositionsabschnitts — specifically for the end of a piece or compositional section a allgemein — general [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 142, 45: Et talis ordinatio usque ad pausationem, quae finis punctorum dicitur, est in omnibus cantuum dispositionibus observanda; post quam pausam modus alius et nova aequipollentiarum variatio pro voluntate imponentium poterit ordinari. al. [s.XIV] LmLQuat. princ. 4, 1, 38: Pausa vero, que dicitur finis punctorum, immensurabilis appellatur. LmLWillelm. 3, 52. LmLAnon. Seay p. 38: quando cantus planus facit magnum tractum gradatim seu magnam tarditatem ascendendo vel descendendo, debet contrapunctus recipere de remotiori parte, quam poterit, ad finem, quod contrapunctus bene ordinetur et quando venit ad finem, in casu necessitatis debet venire contrapunctus de remotiori, quam poterit, ut publice fiat pausa. (?) [s.XV] LmLProsd. mens. p. 221b: Et vocari etiam potest talis pausa immensurata alio nomine pausa generalis sive pausa communis sive pausa finalis. Pausa generalis namque nominatur eo, quod in tali pausa omnes canentes generaliter a cantu desistunt. Pausa vero comunis dicitur, quoniam in tali pausa omnes canentes communiter pausant. Pausa vero finalis appellatur eo, quod cantum finit sive ipsius partem. Sed pausa immensurata nuncupatur, quoniam omnes canentes per ipsam pausam a cantu desistunt immensurate. LmLUgol. Urb. 3, 9-2, 19. LmLAnon. Monac. 5, 9: in eadem pausa omnes partes musice mensuralis ... simul pausant. b für das Zeichen in der Notenschrift — for the notational symbol [s.XIII] LmLPetr. Pic. 13, 13: Pausa autem, que est inmensurabilis, finis punctorum appellatur, hec enim plus quam tria spatia tegit (sim. LmLTrad. Franc. I p. 14. LmLTrad. Franc. V 64. LmLRob. Handlo p. 160, 24). LmLIoh. Balloce 3, 8. LmLTrad. Franc. IV 5, 7: alia pausa est, quae dicitur finis punctorum et continet omnia quatuor spatia et omnes quinque lineas, ut hic: . [s.XIV] LmLMarch. pom. 7, 2. LmLIoh. Hanb. sum. 21 p. 336, 12. al. LmLIoh. Vetul. 50, 8. LmLAnon. Vipiten. 7, 3: pausa tangens omnia spatia dicitur pausa generalis. [s.XV] LmLProsd. ital. I p. 245a (sim. LmLProsd. ital. II p. 65). LmLAnon. Couss. XII 6, 3 (sim. LmLAnon. Mell. 16, 4. LmLAnon. Tegerns. II 19. LmLAnon. Salisb. 7, 2). II Bezeichnung für eine Schlußbildung in der Tastenmusik (bei der eine Spielfigur im Diskant über einem ruhenden Tenor ausgeführt wird) — term that designates the formation of a cadence in keyboard music (in which an elaborative figure in the discant is performed above a sustained tenor) [s.XV] LmLTact. Prima est 5: 2^a regula, quod semper est manendum ante concordanciam sequentis tenoris et non in eodem, cum sit pausa. 3^a regula, quod semper semitonus est tangendus ante pausam ⋅d⋅ vel ⋅g⋅. LmLTact. Concordanciarum p. 175, 27: Tercia regula: sed mi proprie nullum vult habere semitonium, [] nisi in pausis attrahit sibi. LmLTact. Bona 16: in speciebus imperfectis non fit pausa, sed bene processus. al. cf. Göllner, Spielanweisung p. 74f.; Klaus Aringer, Die Tradition des Pausa- und Finale-Schlusses in den Klavier- und Orgelwerken von Johann Sebastian Bach, Tutzing 1999, p.21 sqq. III (Melodie-, Kompositions-) Abschnitt — (melodic, compositional) segment [s.XV] LmLConr. Zab. tract. AG 15: in monochordo primum incipiat tangendo scilicet clavem hanc, in qua cantus in libro initium sumit, concordando vocem suam cum sono, quem haec clavis chordam tangendo causaverit. Sicque incipiens dimisso iam monochordo cantet per unam pausam vel rigam iamque huiusmodi clavem in monochordo tangat, in qua in libro dimiserat, probans, si iam iterum vox sua cum sono concordet. Quod si, sic iterum usque ad aliam pausam vel alterius rigae finem cantet similiter in fine concordiam probando (sim. LmLConr. Zab. mon. S 2). al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 61: Rotulum est cantus mensuralis per dupplum aut triplum cantibilis sine tenore, in quo cantantes ponunt tres choros secundum proporcionatam armoniam et unusquisque procedit sua differencia girando (ms.; ed.: generando) eciam, quasi in infinitum et in se tociens, quociens placuerit regirando (ms.; ed.: regenerando) textu variato aut non variato, sed per alias (ms.; ed.: aliquas) pausas aut (ms.; ed.: ac) clausulas tantum (ms.; ed.: tamen) permutato. ... Stampania est cantus mensuralis dulcissimus summa mensura in pausis et elevacione et depressione, nec secundum altum nec secundum bassum progrediens. al. LmLConr. Zab. mon. S 4: intra hanc rigam, pausam vel particulam cantici errorem aliquem commisit. al. IV Mensureinheit — mensural unit [s.XV] LmLGuil. mon. 3 p. 21: ponunturque tres minimae pro singulo ictu pausae communis semibrevis. cf. LmLHMT s. v. tactus; LmLBusse Berger, Signs p. 186 adn. 85 ex errore LmLTact. Concordanciarum p. 175, 34 (cf. Tact. Opusculum 138). cf. LmLHMT s. v. Pausa / Pause saepius