musa

musa -ae f. 1. Ton, Tonstufe 2. Bezeichnung für ein Musikinstrument 3. Melodie, Lied, Gesang 4. Bezeichnung für die menschlichen Stimmwerkzeuge 5. Bezeichnung für die Zusammenklänge — 1. note, pitch 2. term for a musical instrument 3. melody, song, singing 4. term for the human vocal apparatus 5. term for simultaneous sonorities 1 Ton, Tonstufe — note, pitch [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 3: musae quoque tres olim existimatae, hypate, mese, nete. Nunc in ampliore numero soni considerantur, ut sit proslambanomenos, hypate hypaton, deinde parypate hypaton eqs. [s.XI] LmLComm. Guid. 22 p. 101: ‚Musas‘: id est voces musicas, id est septem discrimina vocum. LmLComm. Guid. 24 p. 101: ‚Moys‘ est ‚aqua‘, inde ‚musa‘ vox dicitur, quae sine humore aut vix aut nunquam generatur.[] LmLPs.-Osbern. 6: Guido igitur in primo sui tituli versu hunc numerum ostendens voces musicas musas appellat. [s.XV] LmLOrig. et eff. 5 (L), 13: Pictagoras tantum per martellos fabricantum / antea confusas numeravit tetrarde musas. (?) 2 Bezeichnung für ein Musikinstrument — term for a musical instrument a generell für Blasinstrumente — generally for wind instruments [s.IX] LmLRemig. Aut. 480, 11: ‚Pandora‘ scilicet decuit illa species musae vel instrumentum musicum inflatile septem calamorum. [s.XI] LmLVocab. mus. p. 139: Organum: unius musae proprie nomen est, sed generaliter omnia musicorum vasa, id est tubae, calami, fistulae, cythara, psalterium, lira et cetera. [s.XIV] LmLAnon. Grac. p. 17. (?) b für eine bestimmte Art von Saiteninstrumenten — for a specific kind of stringed instrument [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 485, 1: ‚chelys‘: musa, lyra (inde LmLRemig. Aut. 484, 19). cf. LmLBernhard, Regino p. 55 c für den Dudelsack — for the bagpipe [s.IX] LmLReg. Prum. 5, 96: Inflatile (sc. instrumentum) autem, quod spiritu vel vento inpellitur, ut in tibiis, musis, fistulis, organis et his similibus. LmLReg. Prum. 6, 3: Musica dicitur a musis, quod instrumentum omnibus musicis instrumentis veteres preferendum dignum duxerunt, sive quod primum, ut aiunt, a natura inventum est, sive potius quod in ipso omnis musica perfectio continetur. Nam in superioribus foraminibus omnes consonantiae et toni demonstrari possunt, in duobus inferioribus duo semitonia maius ac minus. LmLReg. Prum. 6, 5 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 7 p. 66, 13). [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. mus. 3, 1: Dicitur autem musica ... a musa, quae est instrumentum quoddam musicae decenter satis et iocunde clangens. Sed videamus, qua ratione, qua auctoritate a musa traxerit nomen musica. Musa, ut diximus, instrumentum quoddam est omnia musicae superexcellens instrumenta, quippe quae omnium vim atque modum in se continet: humano siquidem inflatur spiritu ut tibia, manu temperatur ut phiala, folle excitatur ut organa. Unde et a Graeco, quod est MHCA mesa, id est media, musa dicitur eo, quod sicut in aliquo medio diversa coeunt spatia, ita et in musa multimoda conveniunt instrumenta (inde LmLHier. Mor. 2 p. 11, 3. LmLPs.-Thomas Aqu. I 4. LmLCompil. Erlang. p. 29. LmLWencesl. Prach. 31. LmLTrad. Holl. V 5a, 5. LmLConr. Zab. tract. H 1. sim. LmLPs.-Mur. summa 143: Alii dicunt, quod musica dicitur a musa, quodam instrumento, quod excellens et perfectissimum dicunt inter omnia musica instrumenta, et quod ab ipso per antonomasiam tamquam a digniori musica nominetur). [s.XV] LmLAdam Fuld. 1, 1: Dicitur musica ... vel a musan, instrumento musico aliis omnibus apto (sim. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 3, 4). cf. LmLBuhle, Instrumente p. 46 sqq.; LmLBernhard, Regino p. 54 sq. d für die Pfeife — for the pipe [syn.: fistula] [s.XIII] LmLAnon. Ratisb. 4, 3: plurium sententia est musicam dictam esse a musa, idest fistula, eo, quod ex sono fistularum proprietates ac diversitates vocum et modorum primo consideratae sint. [s.XV] LmLIac. Theat. 17 (? cf. LmL col. 569, 14). LmLCymb. Si vis 7, 1 (? cf. LmL col. 569, 15). e für eine bestimmte Art von Blasinstrumenten (Dudelsack?) — for a specific kind of wind instrument (bagpipe?) [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 150: musica dicatur a musa, quodam (ed.: quoddam) simplicissimo instrumento, quod a pastoribus gregum circa mundi principium primo fuit inventum, et hoc de palustri harundine vel de calamo segetum erat factum, et pastores in hac musa propter diversam eius magnitudinem et longitudinem et foraminum impositionem perpendebant diversitatem tonorum. LmLPs.-Mur. summa 157. LmLPs.-Mur. summa 190. LmLPs.-Mur. summa 416: Foraminalia (sc. instrumenta) sunt, quorum diversitas in sonis a foraminum[] diversitate creatur; qualia sunt muse, syringe, flaiota, tibie, cornua, fistule, tube et similia. LmLPs.-Mur. summa 444. LmLPs.-Mur. summa 1112: foraminalia instrumenta ... Talia sunt organa, tibie, cornua, muse, syringe, flaiota et cetera. LmLIac. Leod. spec. 1, 17, 9: Si autem sonus gravis et acutus in instrumentis exprimatur artificialibus, aut illa reddunt sonos illos ex quodam flatu, ut sunt tubae, tybiae, fistulae, musae, organa et huiusmodi, et hoc ad organicam pertinet musicam. [s.XV] LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 34. (?) LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 54. (?) LmLMich. Keinsp. 2, 11: Alia (sc. musica) est organica, quae ex flatu temperata in vocis habitum roboratur; huic conveniunt fistulae, organa, tubae, tibiae, musae. f ? für die Glocke — ? for the bell [s.XV] LmLIac. Theat. 17: Quomodo fiunt campane vel muse. LmLCymb. Si vis 7, 1: Si vis scire mensuram nolarum sive musarum. cf. LmLBernhard, Regino p. 55 g unspezifisch — unspecific [s.IX] LmLRemig. Aut. 286, 17: Dicit beatus Augustinus, quod reperti sunt aliquando in quadam civitate tres fabri, quibus impositum est, ut singuli ternas componerent musas, quod factum novenarium reddidit numerum (sim. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 4 p. 62, 12). (?) LmLAurelian. 2, 7. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 4, 4: Vel dicitur musica a musa, musae, instrumento quodam musicae. LmLHeinr. Eger 1 p. 34: musica ... dicitur a musa, instrumento olim magis usitato. [s.XV] LmLTrad. Holl. II pr. 24: dicitur musica ... a mosa, quod est instrumentum musice. 3 Melodie, Lied, Gesang — melody, song, singing [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 915/350, 20-1: ‚camenam‘, id est musam suam. LmLGloss. Mart. Cap. 917/351, 18-9: ‚nostrum in melos‘, id est in nostram musam. LmLRemig. Aut. 481, 8: ‚melo‘ scilicet suo, id est musa vel cantu. [s.XV] LmLOrig. et eff. 1, 5: Vel a ‚moys‘ dicitur haec ‚musa‚ -sae‘, quod quandoque dicitur cantilena. LmLOrig. et eff. 5 (L), 13: versus: Per Thubal inventa musarum sunt elementa. ibid. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 27 (?). 4 Bezeichnung für die menschlichen Stimmwerkzeuge — term for the human vocal apparatus [s.XIII] LmLAugust. min. C 34: Vel musica a musis, id est a naturalibus <instrumentis> dicitur. Cum enim IX muse ab auctoribus computentur, secundum veritatem nil aliud est nisi IX naturalia vocis instrumenta, quibus vox humana formatur, ut lingua, dentes, fauces et cetera. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 38, 4: Instrumenta novem sunt pulmo, lingua, palatum, / quatuor ac dentes et duo labra simul. Hec enim instrumenta dicuntur muse a ‚moys‘. LmLComm. Boeth. II p. 44, 3: quandoque dicuntur muse novem instrumenta loquendi. 5 Bezeichnung für Zusammenklänge — term for simultaneous sonorities [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 44, 3: breviter loquendo de musis quandoque dicuntur muse novem instrumenta loquendi, quandoque novem consonancie. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 44 p. 316, 11: Denique Boetius ex Nichomachi musica refert Mercurium Pythagoram quatuor cordarum esse inventorem, scilicet hypate, parhypate, lychanos, mese. In quibus simplicem principio fuisse musicam asseverat, ut tota in his nervis constaret, ideque usque ad Orpheum, qui fuit inventor musarum, duravit. Nam primus nervus et quartus diapason consonantiam faciebant. Medii vero ad se invicem tonum atque ad extremos diapente et diatessaron resonabant (sim. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 4 p. 62, 6). (?) ex errore, ut videtur, pro muta: LmLNeum. Prima p. 82 (cf. LmLBernhard, Neumennamen p. 82) ex errore, ut videtur, pro musica: LmLGuill. Pod. 2, 4. LmLGuill. Pod. 3, 31 (cf. Guill. Pod. 3, 32 et al.)[]