Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
lâgella st. f.
st. f., lâgel st. n. f., mhd. lâgel(e), lægel(e) st. sw. f., lâgel, lægel st. n., nhd. lägel, legel m. n.; mnd. lâgel n. s. v. lâge f., mnl. lagele f. n. m.; an. legill m.; aus lat. lagoena (u. ä.), vgl. Kluge, Et. Wb.24 S. 553, oder aus mlat. lagella, vgl. Frings, Germ. Rom. II,298 u. I,70 Anm. 1. — Graff II,156.
lag-ella: nom. sg. Gl 1,601,3 (M, 7 Hss.). 3,156,53 (SH A). 244,60 (SH a 2, 3 Hss.). 278,53 (SH b, 2 Hss.). 302,59 (SH d). 319,56/57 (SH e). 337,63 (SH g, 3 Hss.). 4,148,16 (Sal. c). Beitr. 73,209 (Sal. c; darunter Tilgungspunkte; vor Gl 4,130,16). ebda. (Sal. c; nach Gl 4,130,17). Thies, Kölner Hs. S. 173,18 (SH); acc. sg. Gl 1,597,65 (M); acc. pl. 740,4; -ill-: nom. sg. -a 3,156,53 (SH A); -e 669,63; -ela: dass. 156,52 (SH A); -ila: dass. 214,59 (SH B). — lægela: nom. sg. Gl 4,216,1 (2 Hss., 1 Hs. -e:la); legila: dass. Hbr. I,342,418 (SH A).
Die endungslosen Formen später Hss. können Femininum oder Neutrum sein: lag-el: nom. sg. Gl 1,601,4 (M, clm 22201, 12. Jh.). 3,156,52 (SH A, 13. Jh.). 411,48 [HD 2,119] (12. Jh.); -il: dass. 156,53 (SH A, 13. Jh.). 1) Fäßchen: lagela lagena Gl 3,156,52 (1 Hs. noch ł krvg; im Abschn. De vasis potatoriis). 214,59 (im Abschn. De vasis). 669,63 (in einem Sachglossar). crg ł lagella lagena 244,60. 337,63. Hbr. I,342,418. Thies, Kölner Hs. S. 173,18. lagena vas fictile ł lapideum Gl 3,278,53 (1 Hs. nur kruog). 302,59. lagella lagena vas fictile ł lapideum 319,56/57. crug ł lagel lagena 411,48 [HD 2,119] (in lat. Text); hierher wohl auch: lagella lagena 4,148,16. lagella 216,1; — in einem Bilde: lagella [dominator dominus exercituum confringet] lagunculam (Hss. laguncula) [in terrore, Is. 10,33] Gl 1,601,3. 2) Faß, Lägel als Hohlmaß: lagella [decem ... iugera vinearum facient] lagunculam [unam, Is. 5,10] Gl 1,597,65. lagella metretas. mensuras quasdam tamquam si diceret ternas anforas [zu: erant ... ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Iudaeorum, capientes singulae] metretas [binas vel ternas, Joh. 2,6] 740,4. amphibrachus Graece est habet urnas III lagella Beitr. 73,209 (vor Gl 4,130,16; zur Lemmaverschiebung vgl. ebda.). amphora cadus Graece est habet urnas III lagella ebda. (nach Gl 4,130,17).
Komp. salzlâgella; Abl. lâgellîn, ?legellîn mhd.