lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

kluoc

nur mhd. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Lexer
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
26
Verweise raus
13

Eintrag · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

kluoc -ges, adj.

Bd. 1, Sp. 1637
kluoc, -ges adj. (BMZ md. klûc: fein, zierlich, zart, schmuck, hübsch, stattlich von menschen MWVQVZParz. MWVQVZTrist. U. ein ritter kluoc MWVQVZHelmbr. 1387. juncherlîn in dienten, die man nante kluoc MWVQVZLoh. 3195. der selbe hübsche knabe kluoc MWVQVZDiocl. 1337. dô was er (das Christuskind) zart und alsô kluoc MWVQVZFrl. 278,8. Engeltrût sîn frouwe kluoc MWVQVZEngelh. 2468. da was si noch jung, klug und zart MWVQVZFasn. 321,19. ich bin sô clug und sô wol gefar 105,24. auch was ich waidenlich und cluog MWVQVZHätzl. 41b, auch tapfer: er kluoger helt MWVQVZMsh. 3,57a. M azeus was zuo strîte kluoc MWVQVZGerm. 3. 353,15. vgl. MWVQVZLivl. 4797. 6046; von körperteilen: ir nase kluoc MWVQVZBeliand 3792; von tieren MWVQVZBon.; von dingen MWVQVZRoseng. MWVQVZBon. MWVQVZDiocl. MWVQVZTroj. (der stein gar edel unde kluoc 9922. zwei tassel von gezierde kluoc 20200). kleinœde wert unde kluoc MWVQVZMai 104,14. vingerlîn spæhe unde kl. MWVQVZFrl. 30,7. durchlûchtige und kluoge gimme MWVQVZWolfd. 1396. kluogeʒ vingerlîn, bilde MWVQVZib. 1448. 1551. ein kluoger gürtel MWVQVZNeidh. 216, 9. rôsen alsô kl. MWVQVZib. XXVIII, 11. mit kluogem gezeug MWVQVZMgb. 106,14. ein kl. swert MWVQVZKrone 15163, sper 29360, marstal 20587, anger 21346. kluoge slüʒʒel, keten MWVQVZKol. 172, 589. 177,768. ein kluogeʒ brünnelîn MWVQVZKell. 97,27. ein crûce an formen klûg MWVQVZElis. 5994. kluoge tenze MWVQVZFragm. 34a, 29. cluoger gesanc MWVQVZFasn. 1114. kluge (interessante) dinge MWVQVZChr. 9. 871,17; von abstracten: kluogiu freude MWVQVZKrone 21948. kluogiu sünde MWVQVZFragm. 35a, 7. kl. âventiure MWVQVZWolfd. 1. ob er sîn leben cluoc verlüre MWVQVZTroj. 4277; auch von anstand u. sitte: fein, höfisch, kluoger, urbanus MWVQVZVoc. 1482. der kluoge meisterknappe MWVQVZParz. 59, 30. der kluoge höfsch getriwe sprach MWVQVZLieht. 316,2. 325,26. kluoc an hövescheit MWVQVZNeidh. 59,19. kluoge gebærde MWVQVZBerth. 286,38. MWVQVZBon. 99,29. mit den worten kluoc MWVQVZHelbl. 1,460. die mit ir sange wæren cluoc und mit ir sprechen hövelich MWVQVZTroj. 58. eʒ wære kluoc swaʒ er redt von manegen sachen MWVQVZTeichn. 215. ir opferganc ist sô kluoc MWVQVZib. 221; — geistig gewant, klug, weise MWVQVZParz. MWVQVZBon. MWVQVZRenn. der furste sêlic unde klûc MWVQVZElis. 1625. 2319. 3648. dî reine frouwe klûc MWVQVZib. 3830. 8289. Salomôn was nie sô cluoc MWVQVZMor. 1,3128. nu sint die jungen alsô kluoc MWVQVZMsh. 3,45b. diu minne ist kl. MWVQVZib. 317a. aller kluogest dûht sich Beramîn MWVQVZNeidh. 188,24. der stain macht seinen tragær kluog oder kündisch MWVQVZMgb. 468,1. er was wîse unde kluoc MWVQVZLivl. 11672. er ist alsô clûc, daʒ im nicht verborgen ist MWVQVZPass. 284,60. die kluogen legen, laien MWVQVZChr. 8. 230,7. mit weisen und mit cluegen sachen MWVQVZFasn. 1123. mit gen. Artus der witze kluoge MWVQVZj.Tit. 1737. klûc der sinne MWVQVZPass. 165,63. K. 132,95, des herzen MWVQVZib. 258,90. eines d. kl. werden es erfahren, merken MWVQVZRsp. 1228. mit präpos. an tugenden klûc MWVQVZib. 539,32. dî frouwe an sêlekeide clûg MWVQVZElis. 3013. vil sint von worten wîse und kluog MWVQVZNarr. 8,5. klûc ûf allen dingen MWVQVZPass. K. 267,74; schlau, listig MWVQVZRenn. (des siht man junge fühselîn vil klüeger denne ir veter sîn 21788). daʒ man juden, wucherær setzt vür kluoge meister hie MWVQVZTeichn. 300. kluoge widergenge MWVQVZHadam. 436; weichlich, üppig MWVQVZBon. — von dunkl. abst., vgl. MWVQVZDwb. 5,1269. MWVQVZDief. 2,412. MWVQVZWack. stellt es zu gr. γλυκύς. )
3049 Zeichen · 161 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    KLUOCflex. (-ges) adj.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege

    KLUOC flex. (-ges) adj. 1. fein, schmuck, nett. dâ saʒ manec ritter kluoc Parz. 231. 15. vgl. 72,26. dise vier juncfrouw…

Verweisungsnetz

29 Knoten, 32 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 1 Kompositum 24 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit kluoc

10 Bildungen · 5 Erstglied · 4 Zweitglied · 1 Ableitungen

kluoc‑ als Erstglied (5 von 5)

kluocheit

Lexer

kluoc·heit

kluoc-heit , kluokeit stf. BMZ md. clûcheit, klûgheit: feinheit, zierlichkeit Bon. ; feines benehmen, anstand. mit vil grôʒer kl. dient man …

kluoclich

Lexer

kluoc·lich

kluoc-lich , kluoc-lîche adj. adv. zart, klein, schön. ein kluoglich kindelîn Mus. 1,308. eʒ sol ouch dehein man, der niht ritter ist, keine…

kluoclīche

KöblerMhd

kluoclīche , Adv. nhd. „klüglich“, zart, klein, schön, zierlich, fein, elegant, kostbar, klug, vernünftig, verständig, geschickt, flink, höf…

kluoclīchen

KöblerMhd

kluoc·līchen

kluoclīchen , Adv. nhd. „klüglich“, zart, klein, schön, zierlich, fein, elegant, kostbar, klug, vernünftig, verständig, geschickt, flink, hö…

kluoc als Zweitglied (4 von 4)

gotunkluoc

KöblerMhd

got·unkluoc

gotunkluoc , Adj. nhd. sehr unverständig Q.: Märt (vor 1300) E.: s. got (1), unkluoc W.: nhd. DW- L.: MWB 2, 875 (gotunkluoc)

got|unkluoc

MWB

got|unkluoc Adj. ‘sehr unverständig’ (vgl. got -, gotes-): die frawe [die bekehrte Frau des Kaisers] lange hiench, / doch sy denn tod nicht …

überkluoc

KöblerMhd

überkluoc , Adj. nhd. „überklug“ Q.: Ot (1301-1319) (FB überkluoc) E.: s. über (1), kluoc W.: nhd. überklug, Adj., überklug, sehr klug, DW 2…

Ableitungen von kluoc (1 von 1)

unkluoc

FindeB

* unkluoc adj. GTroj.