instrumentalis

^*instrumentalis, -e.ὀργανικός, instrumenti loco adhibitus, adiuvans, ministrans, efficiens, ad instrumentum pertinens – als Hilfsmittel, Werkzeug dienend, bewerkstelligend, ‘instrumental’, organisch: 1 adi.: a philos. et natur.: MLWAlfan. premn. phys. 40,9 p. 129 non ... omnino -iuminstrumentalium (PG 40,769^B ὀργανικῶν) vel bonorum, quae dicuntur, contingentium vel accipientium finem secundum providentiam potestatem habemus, sed eqs. MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 174,24 ‘anima est’ ait Aristoteles ‘perfectio corporis naturalis -isinstrumentalis (-iinstrumentali var. l.; p. 412^b,6 ὀργανικοῦ) potentia viventis’. MLWAlbert. M. cael. hier. 1,1 p. 3,14 causa. anim. 2,3,10 p. 114,47 primum ... movens materiam generabilium et corruptibilium est caelum, cuius lumen est qualitas -isinstrumentalis. al. b anat. et medic.: MLWPs. Galen. anat. 1 p. 167^A de necessitate ad omne membrum -einstrumentale veniunt duae venae, pulsatilis et non pulsatilis (MLWAlbert. M. animal. 1,110 membra -iainstrumentalia sive organica. al.). MLWAlbert. M. animal. 10,37 inveniuntur in ea (matrice) aegritudines -esinstrumentales ex situ et figura sua vel quantitate accidentes (16,148). al. c mus. spectat ad instrumenta musica: MLWCaes. Heist. mirac. I 1,40 p. 49,29 tam suavem audivit virgo melodiam ..., ut nullus chorus sive corporalis, sive -isinstrumentalis tantae dulcedini posset comparari. MLWLamb. mus. quadr. p. 252^a dividitur musica, quia alia -isinstrumentalis, alia humana, alia rhytmica. MLWIoh. Garl. introd. mus. 18 musica -isinstrumentalis est illa, quae instrumentis musicalibus exercetur. MLWIoh. Aegid. mus. 4,19 -isinstrumentalis ... imitatio, quae instrumentis constat artis vel naturae, nostrae subiacet considerationi. al. d math.: MLWAlbert. M. metaph. 1,4,2 p. 49,51 Pythagoras triplicem dixit esse numerum, scilicet -eminstrumentalem, formalem et materialem; -eminstrumentalem autem vocavit numerum abstractum a rebus, quo utimur ad res numerandas (sim. 1,5,10 p. 81,36). e iur. i. q. documentis, litteris instructus – mit Dokumenten, Beweismitteln ausgestattet: MLWChart. Eichst. 108 p. 161,21 (a. 1280) tranquillitati et quieti domus Domini ... consulitur, dum id, quod in eius honorem geritur et profectum, -iinstrumentali fide in posteros propagatur. 2 subst. neutr. i. q. instrumentum – Werkzeug, Hilfsmittel (usu plur.: MLWl. 70): MLWAlbert. M. pol. 7,1^f p. 623^a,47 omne ... -einstrumentale deserviens, in quadam determinata quantitate proficit.publ. et iur. i. q. indicium – Beweismittel: MLWChart. Landeshut. 124 p. 72,40 (a. 1280) cum ... nos rogaverint abbatissa et conventus, ut ... processum in premissis habitum ... -ibusinstrumentalibus sigilli nostri karactere muniremus (sc. comes).