musica instrumentalis

musica instrumentalis Bezeichnung für die (Instrumental-)Musik — term that designates (instrumental) music [syn.: musica organica, musica sonora, musica] 1 Bestimmung a die künstlichen Musikinstrumente betreffend — with reference to the artifice of musical instruments cf. Boeth. mus. 1, 2 p. 189, 6: Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur instrumentis. Haec vero administratur aut intentione, ut nervis, aut spiritu, ut tibiis, vel his, quae ad aquam moventur, aut percussione quadam, ut in his, quae in concava quaedam aerea feriuntur. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 9a: musica instrumentalis: in intensione nervorum - in flatione tibiarum - percussione cimbalorum. [s.XIII] LmLAmerus 14, 4: Instrumentalis musica est, que fit in exterioribus instrumentis et hoc tribus modis: flatu, ut in tubis, fistulis; pulsu, ut in cythara, cymbalis; tactu, ut in organis vel aliis musicis instrumentis. LmLTrad. Garl. plan. I 10. LmLTrad. Garl. plan. II 31: musica instrumentalis dicitur esse, quicquid concurrit per aliqua instrumenta, ut in[] monacordo, cithara etc. (sim. Trad. Garl plan. III 24. LmLTrad. Garl. plan. IV 2). LmLTrad. Garl. plan. III 10: musica... Instrumentalis est illa, que procedit per modum aliquorum instrumentorum, ut lira sive cithera vel psalterium. LmLTrad. Garl. plan. V 18: Musica instrumentalis est illa, quae instrumentis musicalibus exercetur (sim. LmLNicol. Cap. p. 311). LmLPs.-Mur. summa 2441: musica instrumentalis vel consistit in vasalibus vel in foraminalibus instrumentis vel in chordalibus. [s.XIV] LmLPs.-Theodon. pr. p. 30: Musica instrumentalis tripartita est, scilicet cytharizantium, id est instrumentis sonantibus per cordas, ac tibicinantium, id est instrumentis <sonantibus> per ventum, et instrumentis, quae pulsu atque percussione sonum emittunt. [s.XV] LmLTrad. Holl. V 5a, 13: musica... Instrumentalis est, que consistit in diversis generibus instrumentorum, psalterii, clavicordii et ceteriis. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 13: Instrumentalis musica est, que perficitur instrumentis musicalibus aut flatu humano mediante aut sola percussione aut follium flatu aut flatu et percussione vel appulsu vel quocumque alio modo. LmLGuill. Pod. 1, 7. b unter Einbeziehung der menschlichen Stimme — with the inclusion of the human voice [s.XII] LmLTon. Vatic. 12, 1 p. 189. (?) [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 4, 31: Musica vero instrumentalis quaedam viva, quae vivo agitur instrumento, alia vero mortua, quae mortuo agitur instrumento, ut patet in viella et cithara et organis et huiusmodi. LmLHier. Mor. 7 p. 26, 9: „Musica instrumentalis alia in pulsu, ut in tympanis et chordis, alia in voce, ut in carminibus et cantilenis.“ Haec Ricardus. LmLAugust. min. BV 8: Instrumentalis musica est discernendis et cognoscendis cantibus attributa. Consistit tum in artificialibus, tum in naturalibus instrumentis. Naturalia instrumenta sunt lingua, dentes, palatum etc., quibus vox formatur. Artificialia sunt, quibus sonus per doctrinam et industriam elicitur, ut lira et timpanum (sim. LmLQuat. princ. 1, 6). LmLIoh. Groch. 66: musicam... per instrumentalem signant illam, quae est de sonis instrumentorum sive naturalium sive artificialium. LmLEngelb. Adm. 1, 2, 8: musica organica vel instrumentalis, que consistit et consideratur in proporcionibus vocum humanarum et sonorum aliorum instrumentorum. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 10, 4: Instrumentalis vero musica sonos respicit, qui consonantiis musicalibus sensibilibus materiam praestant et instrumentis artificialibus et naturalibus exprimuntur. LmLCompil. Erlang. p. 26: Musica instrumentalis consistit in instrumentis. Sunt autem duo instrumenta omnium sonorum, scilicet artificiale et naturale. Anon. Meyer 7, 2: Instrumentalis musica est habitudo sonorum ... et hec potest dividi, quia alia est vocalis, et hec fit per arteriam, pulmonem, guttur etc.; alia flatilis, ut fistule, tube, organa et huiusmodi; et alia pulsatilis, et hec est multiplex. [s.XV] LmLUgol. Urb. 5, 1, 33 (inde LmLFr. Gafur. extr. 2, 3, 8). LmLPetr. Talh. p. 2. LmLFr. Gafur. extr. 2, 13, 1. LmLFr. Gafur. op. 1, 4 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 1, 4, 1). LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 3. LmLNicol. Burt. 1, 5, 33. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 5, 1: Est autem ... duplex musica: una vocalis et alia est instrumentalis. Licet omnis vocalis sit instrumentalis, distinguo tamen eam contra aliam de presenti, quia vocalis fit in vocibus corporum humanorum, instrumentalis vero fit multis modis. c unter dem Aspekt der Theorie — considered as theory [s.XI] LmLAdalb. intr. 4: species musicae... Instrumentalis docet invenire sonos delectabiles. [s.XIII] LmLAugust. min. BV 8: Instrumentalis musica est discernendis et cognoscendis cantibus attributa (sim. LmLIoh. Mur. comp. 6, 4. LmLQuat. princ. 1, 6). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 15, 1. [s.XV] LmLWencesl. Prach. 84: Instrumentalis autem musica, que considerat proporciones et sonos vocum, bipartitur, quia alia est artificialis, alia naturalis. al.[] 2 Klassifikation — classification a musica mundana - musica humana - musica instrumentalis (vocalis) cf. Boeth. mus. 1, 2 p. 187, 19. [s.XI] LmLAdalb. intr. 4: Sunt enim tres species musicae: mundana, humana, instrumentalis. [s.XII] LmLTon. Vatic. 12, 1 p. 189. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I access. p. 22. LmLHier. Mor. 7 p. 25, 19. LmLTrad. Garl. plan. I 10. LmLTrad. Garl. plan. III 10. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 63. LmLPs.-Thomas Aqu. I 62. LmLIoh. Groch. 65. [s.XIV] LmLIoh. Mur. comp. 6, 4. LmLIac. Leod. spec. 1, 10, 1. LmLComm. Boeth. II p. 112, 13. al. LmLCompil. Erlang. p. 25. Anon. Meyer 7, 1. [s.XV] LmLWencesl. Prach. 44. LmLUgol. Urb. 5, 1, 30 (inde LmLFr. Gafur. extr. 2, 3, 5). al. LmLTrad. Holl. V 5a, 13: musica adhuc est triplex, scilicet mundana, humana et instrumentalis. ... musica vocalis sive humana est duplex, scilicet choralis et mensuralis. LmLFr. Gafur. extr. 2, 7, 9. LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 3. al. LmLGuill. Pod. 1, 7. LmLErasm. Hor. p. 72a: Libellus theorematum musicae dividitur primum in mundanam, vocalem et instrumentalem. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 3, 7: Est autem triplex musica a sapientibus ordinata, scilicet mundana, humana et vocalis seu instrumentalis. b musica naturalis - musica artificialis - musica instrumentalis - musica moralis [s.XIII] LmLAmerus 14, 1: Quatuor musice sunt, scilicet naturalis, artificialis, instrumentalis, moralis. Naturali et morali musica, cum ad istam artem cantandi non multum prosunt, intermissa de artificiali et instrumentali aliquid dicam. c musica plana - musica mensurabilis - musica instrumentalis [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. V 15: Musica in tres partes dividitur, scilicet in musicam planam, mensurabilem et instrumentalem. d die Untergliederung der musica instrumentalis betreffend — with respect to the division of musica instrumentalis [s.XIII-XIV] LmLIoh. Groch. 68: Genus autem tertium, quod de instrumentali musica dicitur, in tria distribuunt, puta in diatonicum, chromaticum et enarmonicum. LmLIoh. Mur. comp. 6, 4: Musica... instrumentalis dividitur in tres species: in rithmicam, melicam et metricam. LmLIac. Leod. spec. 1, 16, tit.: Musicae instrumentalis prima divisio. Instrumentalis musica distinguitur in planam et in mensurabilem. LmLIac. Leod. spec. 1, 17, tit.: Musicae instrumentalis secunda distinctio. Isidorus tertio Etymologiarum musicam in harmonicam, rythmicam distinguit et metricam. LmLIac. Leod. spec. 1, 18, tit.: Musicae instrumentalis tertia divisio. Potest autem, ex Boethii verbis, musicae alia instrumentalis haec adiungi distinctio, ut quandam dicamus modestam et simplicem, aliam vero lascivam, mixtam vel multiplicem. LmLIac. Leod. spec. 1, 19, tit.: Musicae instrumentalis quarta divisio. Adhuc instrumentalis musica in theoricam distinguitur et practicam. LmLQuat. princ. 1, 6: Instrumentalis vero musica... dividitur eciam, quia alia est armonica, alia rithmica, alia metrica. LmLComm. Boeth. II p. 144, 8: musice instrumentalis alia diatonica, alia cromatica, alia enarmonica. [s.XV] LmLFr. Gafur. op. 1, 5: Musicen instrumentalem profitentium triplex est genus. Unum, quod in instrumentis agit. Aliud fingit carmina. Tertium instrumentorum opus carmenque diiudicat (cf. Boeth. mus. 1, 34 p. 224, 25). e musica naturalis - musica instrumentalis [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 398: Musica quedam est naturalis, quedam instrumentalis. Naturalis quedam est humana et quedam mundana. al. f in der Einteilung der musica artificialis: musica instrumentalis - musica harmonica (musica vocalis) — within the division of musica artificialis: musica instrumentalis - musica harmonica (musica vocalis)[] [s.XIV] LmLPs.-Theodon. pr. p. 30: dividitur musica in naturalem et artificialem. Naturalis, quae est tripartita; nam alia est mundana, alia est humana, et alia est vocalis. ... Musica artificialis est, quae arte et ingenio excogitata est et inventa. Huius autem sunt duae partes: armonica et instrumentalis. [s.XV] LmLAdam Fuld. 1, 1: Musica est duplex, naturalis et artificialis. Naturalis est mundana et humana. ... Artificialis: hoc genus tenent musici. Est vel instrumentalis vel vocalis. Instrumentalis est sonus per diversa instrumenta causatus, qui cum sit vocalis, tamen eius voces sunt materiales. g musica angelica - musica humana - musica instrumentalis [s.XV] LmLNicol. Cap. p. 311: Quot (ed.: Quod) sunt genera cantus? Musica angelica, musica humana et musica instrumentalis. h musica vocalis (musica cantandi) - musica instrumentalis [s.XV] LmLGuill. Pod. 1, 8: De instrumentali et cantandi musica. ... Musice igitur facultatis duo tantum sunt genera proprie sumpta, et prima quidem cantandi dicitur. ... Secunda vero et ultima instrumentalis. al. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 5, 1: Est autem ... duplex musica: una vocalis et alia est instrumentalis. 3 Gebrauch — usage [s.XI] LmLAdalb. 1A, 6: principia musicae instrumentalis. al. [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. I 56. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 63: invenerunt (sc. antiqui) musicam sonoram sive instrumentalem. LmLPs.-Mur. summa 455. LmLEngelb. Adm. 1, 2, 9. [s.XIV] LmLIoh. Mur. comp. 6, 4. LmLIac. Leod. comp. 1, 1, 4: Musica namque multa licet sit, instrumentalem elegimus describendam, et hoc tripliciter, videlicet theorice, practice et mensurabiliter. LmLIac. Leod. spec. 1, 12, 1: musica coelestis vel divina numerum inspicit rerum transcendentium sicut musica instrumentalis numerum sonorum. LmLIac. Leod. spec. 1, 15, 1: Est igitur alia musicae species, quae instrumentalis dicitur vel sonora. Haec est musica proprie dicta, nobis notior, nobis magis consueta. LmLIac. Leod. spec. 1, 15, 6: universaliter omnis musicae species de sonis tractans vel vocibus qualitercumque sub instrumentali musica hac videtur contineri. LmLIac. Leod. spec. 6, 71, 1: cantus musicam respiciat instrumentalem vel sonoram. al. LmLQuat. princ. 1, 6. [s.XV] LmLOrig. et eff. 6, tit. LmLIoh. Olom. 4 p. 11: sine manu musica tam naturalis quam instrumentalis non acquiritur. LmLUgol. Urb. 5, 1, 38: magis utamur isto termino ‚musica‘ pro musica instrumentali quam pro aliis (inde LmLFr. Gafur. extr. 2, 4, 6). al. LmLGeorg. Ans. 1, 83. LmLConr. Zab. tract. G 5: musica humana prout generaliter se habet ad instrumentalem et vocalem. LmLFr. Gafur. extr. 2, 13, 1. al. LmLFr. Gafur. op. 1, 4 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 1, 4 tit.). al. LmLNicol. Burt. 1, 2, 11. al. LmLGuill. Pod. 6, 10. al.