Eintrag · Mittellateinisches Wb.
informatio f.
1. informatio (-cio), -onis f. 1 gener.: a institutio, doctrina, disciplina – Einrichtung, Lehre, Anleitung: MLWWolfher. Godeh. I 8 p. 173,53 fuerunt ... aliqui, quibus in praedicto monasterio monachicae vitae -cioinformacio ab inicio displicuit. MLWBernold. Const. libell. III 15 p. 76,12 quilibet ... a sacris officiis dimoventur, quicumque ex illis in se apostolicam -eminformationem corrupisse probantur. MLWConr. Frising. gest. p. 319,7 cui (sc. monachorum conventui) post morum -esinformationes sicut providus dispensator etiam temporalia providit (sc. Corbinianus). al. b explicatio, explanatio – Deutung, Auslegung: MLWClaud. Taur. epist. 7 p. 602,12 biennium est, quod tibi (sc. Theodemiro) direxi expositionum atque -uminformationum litterae et spiritus in Exodo libros quattuor.fort. huc spectat: MLWPaul. Bernr. Greg. 114 p. 542,22 cui (Herlucae) familiares erant visiones et revelationes Domini cum -businformationibus apostolorum. c praeceptum, edictum – Anweisung, Anordnung: MLWLeg. Wisig. 2,1,15 p. 62,5 (rec. Erv.) quod nulli liceat dirimere causas, nisi quibus aut princeps aut consensio voluntatis vel -oinformatio iudicum potestatem dederit iudicandi. 2,1,18 p. 64,11 (rec. Erv.) nullus ... quemcumque presumat per iussionem ... distringere ..., nisi ex regia iussione ... atque -businformationibus comitum seu etiam iudicum ... iudex quisque fuerit institutus. MLWChart. Raitenh. 233 p. 191,42 super obligationibus domine de Uttendorf ... ad -eminformationem et consilium ... abbatis in relaxando procedet Ůlricus. MLWRegistr. Teg. p. 245,2 operantur hubarii ... in propria expensa ... ad -eminformationem carpentarii. al. d mandatum – Gebot: MLWChart. civ. Misn. 395 (a. 1227) divinis sumus (sc. Theodericus et capitulum) -businformationibus instituti. e incitatio – Anreiz, Anregung: MLWDavid expos. reg. 5,179 quamvis ... verba, quibus utuntur fratres petendo eleemosynam ..., non habeant vim iubendi ..., sed ... habeant vim -isinformationis vel petitionis vel insinuationis. 2 natur., philos., theol. i. q. actio formam dandi vel recipiendi – (Be)Formung, Gestaltung (de re v. J. Ritter u. F. K. Gründer, Hist. Wb. d. Philosophie. IV. p. 356sq. s. v. ‘Information’): a def.: MLWAlbert. M. metaph. 11,2,9 p. 494,44 in omni -einformatione aliud est, quod informat, et aliud, quod informatur. b exempla: α in univ.: MLWUrso element. 4 p. 98,17 aut ... innatas qualitates subiecto coniungit virtus alterativa ad -eminformationem aut qualitates a subiecto disiungit ad eius deformationem. MLWPs. Galen. anat. 4 p. 175B a quo (sc. puncto cordis) incipit natura primo protrahere -eminformationem totius corporis (sim. MLWAlbert. M. animal. quaest. 16,16 p. 286,32). MLWAlbert. M. anim. 3,3,1 p. 207,28 intellectus vocatur apud Arabes -oinformatio, eo quod intelligere talia est informari intellectum possibilem naturis formalibus. metaph. 4,1,5 p. 167,61 patet, qualiter unum sit factum per -eminformationem et ens per creationem (sim. 8,1,6 p. 397,4). caus. univ. 2,3,13 p. 150,54 vita ... per creationem fieri non potest; relinquitur igitur, quod fiat per -eminformationem (sim. p. 151,14). al. β impressio, impulsus – Eindruck, Einfluss, Wirkung: MLWFrowin. explan. 1,2,22 nomen Dei est aeternitas, veritas, caritas; haec ... si sese inprimunt per suam -eminformationem memoriae, intelligentiae, voluntati ..., Deus absens esse non potest. 6,1,789 conspiciamus haec quinque, id est, sensibilia et -esinformationes sensuum, imaginationes, intelligentiam et voluntatem.Orth-Müller