Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
hanaf st. m.
st. m., mhd. hanef, hanf, nhd. hanf; as. hanup, mnd. hanp, hennep, mnl. hennep; ae. hænep; an. hampr. — Graff IV,961 f.
hanaf: nom. sg. Gl 3,495,29. 573,37 (2 Hss., davon 1 Hs. -f). 4,227,7; gen. sg. -]fes 263,26; dat. sg. -]e 2,620,18 (Wien 2171, 9. Jh.); acc. sg. -] 361,35. 727,31 [](Jh); dat. pl. -]on 1,551,28 (M); hanafh: nom. sg. 3,578,12; hanuf: dass. 513,47 (Sg 292, 10. Jh.). 573,37 (3 Hss., darunter Sg 299, 9./10. Jh., 1 Hs. -f). 5,42,1 (Trier 40, 10. Jh.); hanof: dass. 3,228,52 (SH a 2, 2 Hss.). 513,47. 573,38; hanef: dass. 228,52 (SH a 2, 2 Hss.). 241,29 (SH a 2, 3 Hss.). 375,53 (Jd). 389,45 (-f nicht ganz sicher). 477,15 (2 Hss.). 479,32 (2 Hss.). 486,31. 603,21. 693,42. 4,357,21. 361,1. 363,25; haneph: dass. 3,569,9; hanif: dass. 241,30 (SH a 2). 269,8 (SH b). 276,45 (SH b, 2 Hss.). 294,47 (SH d). 314,41 (SH e). 331,56 (SH g, 3 Hss.). 348,41 (SH h). 403,49 (Hildeg., 2 Hss.). 519,13. 539,57 (2 Hss.). 552,59 (2 Hss.). 575,1. 49. 583,25. 584,34. 679,57. 699,2; haniph: dass. 324,44 (SH f). 4,168,21 (Sal. d); hanf: dass. 2,39,5. 3,228,53 (SH a 2). 358,22. Hbr. I,326,165 (SH A). Add. II,101,5. 105,14; hanph: dass. Gl 3,579,26; hamph: dass. 515,7; anif: dass. 297,6 (SH d). — hanap: nom. sg. Gl 3,719,20 (Berl. Lat. fol. 735, 13. Jh.); hanup: dass. 4,198,18 (sem. Trev., 11./12. Jh.). 5,42,31 (Trier 40, 10. Jh.).
Verschrieben: chanafa: dat. sg. Gl 1,554,13 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh., l. hanafa, Steinm.); hanol: nom. sg. 3,479,23 (2 Hss., l. hanof, Steinm.); haipf: dass. 269,8 (SH b); aniz: dass. 51,10 (wohl verschr. aus anif); unter Einfluß des lat. Lemmas hannave: hamfe (oder hanife): dass. 276,45 (SH b; vgl. Hbr. II, 566,38). 1) Hanf als Pflanze, Canabis sativa L. (vgl. Marzell, Wb. 1, 775 ff.): hanafe cannabae [ohne Kontext] Gl 2,620,18. hanef can(n)abis, -pis (Hss. auch canop(i)s) 3,358,22. 375,53. 486,31. 569,9. 603,21 (1 Hs. canaba). 719,20. can(n)abus (Hss. auch -pus, -pum) 479,32. 539,57. 552,59. 575,49. 4,357,21 (Hs. canebus). can(n)avus 3,495,29. 4,227,7. canafum 3,584,34. cannabus ł canniva 269,8. cannafa ł iva ł canniva 679,57; can(n)iva 51,10. 228,52. 297,6. 314,41. 331,56. 479,23. 515,7. 573,37. 578,12. 583,25. coniva 513,47. 519,13. 575,1. 5,42,31. Add. II,101,5. canniva ł canapus Gl 3,579,26. caniperus (Mischung aus caniva u. iuniperus, Steinm.) 4,363,15; agra 3,477,15. agre ł canape 294,47. agra i. canabus 4,361,1. 5,42,1. aseruz (lingua ignota) 3,403,49; hierher wohl auch: verbena herba quam dicimus hanaf [zu: velati limo et verbena tempora vincti, Verg., A. XII, 120] 2,727,31. 2) Hanffaser, Gespinst aus Hanf, Hanfstrick, Hanfschnur: hanafon [comae capitis tui, sicut purpura regis vincta] canalibus (Hs. canabibus) [Cant. 7,5] Gl 1,551,28. hanafa [ibunt directe emissiones fulgurum, et tamquam] a bene (Hs. habene) [curvato arcu nubium exterminabuntur, et ad certum locum insilient, Sap. 5,22] 554,13 (1 Hs. senauua). hanf [littoris ille sinus ad] carbasa (Randgl. haec carbasus) [nostra paravit, Ar., Ep. ad Vig. 13] 2,39,5. cannabe torta fulto quod hanaf dicunt [zu: tibi torta cannabe fulto coena sit in transtro? Pers. 5,146] 361,35. hanaffes [qui rupit vincula, quo modo si rumpat quis filum de] stuppae (Hs. stuppa, canabi) [tortum putamine, Jud. 16,9] 4,263,26 (vgl. Anm.). hanef hekele werve canops lacena pensum 3,389,45. hanf canapum a similitudine cannae Hbr. I,326,165 (im Abschn. De laneis vestimentis). 3) Glossenwort (in alphabetischen Glossaren): hanef hannave Gl 3,241,29. 276,45. canniva 348,41. 699,2. cannabum 693,42. 4,168,21 (Hs. chana-). cannavium 198,18. canaps Add. II,105,14.
Abl. hanafîn.