lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gimaht

ahd. bis mhd. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
11

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

gimaht st. f.

Bd. 6, Sp. 129
gimaht
st. f., mhd. gemaht, nhd. (älter) gemacht f., nhd. gemächt(e) n. (zum sekundären Übergang zum Neutr. vgl. Henzen, Wortb.3 § 88); as. gimaht (s. u.), mnd. gemacht f., gemechte n., mnl. gemachte n., vgl. afries. macht(e), mecht(e) f. n.? (vgl. Afries. Hwb. S. 315). — Graff II,615.
ka-maht: acc. sg. Gl 2,230,12 (S. Flor. III 222 B, Gll. 9. Jh. (?). Wien 949,9. Jh.); ki-: dass. 22,36 (Sg. 263, Hs. 9. Jh. Zürich C 59, Gll. 9. u. 10. Jh.?). 97,37 (clm 14747, 9. Jh.); dat. pl. -]in Mayer, Glossen S. 6,19; acc. pl. -]e Gl 2,410,16. 511,23; ke-: acc. sg. -] Thoma, Glossen S. 3,11; gi-: nom. sg. -] Gl 1,680,43 (M); dat. sg. -]e 2,396,23; acc. sg. -] 1,324,44. S 131,117; nom. pl. -]i Gl 1,629,33 (M, 5 Hss.). 2,600,17 (M, 3 Hss.). 3,73,40 (SH A); -]e 1,351,62/63 (M); -]a 629,34 (M; zu -a vgl. Schatz, Abair. Gr. § 109e. f. Weinhold, Bair. Gr. § 345); dat. pl. -]in 351,61 (M, 4 Hss., 1 Hs. gi-). 2,202,17; -]en 1,351,62 (M; oder -in (?), vgl. Steinm. z. St.); acc. pl. -]i 646,9 (M, 7 Hss.). 680,40 (M, 5 Hss.). 2,455,12. 600,8; -]e 1,680,41 (M, 2 Hss.). 2,511,23; ge-: dat. sg. -]e 5,30,42; nom. pl. -]i 3,73,39 (SH A); -]e 1,351,63 (M; -te). 3,73,39 (SH A); gi-meht-: nom. pl. -]e 1,629,35 (M); acc. pl. -]e 680,42 (M); -machte: dass. ebda. (M); ge-mechte: nom. pl. 3,73,40 Anm. 6 (SH A). 363,55 (Jd); -mæchete: dass. 73,41 (SH A, 13. Jh.); g-mächt: dass. (oder n.?) ebda. (SH A, 15. Jh.); gi-macti: nom. pl. 1,629,34 (M, clm 17403, 13. Jh.); -math: nom. sg. 2,500,32 = Wa 86,1; nom. pl. -]i 3,73,40 (SH A); ge-: dass. -]i ebda.; gi-meth-: acc. pl. -]i 1,646,10 (M); ge-: nom. pl. -]e Hbr. I,133,233 (SH A; -e radiert).
Verschrieben: gi-mahhe: dat. sg. Gl 2,389,58; -maohta: nom. pl. 1,629,35 (M); ge-mehu: dass. 3,178,46 (SH B; l. gemehti, vgl. Hbr. II,6,107 u. Anm.). 1) männliche Genitalien: gimahti [propter multitudinem iniquitatis tuae relevata sunt] verecundiora [tua, Jer. 13,22] Gl 1,629,33. gimahti verecundiora [patris discooperuerunt in te, Ez. 22,10] 646,9. gimahti [relevabo] pudenda [tua in facie tua, Nah. 3,5] 680,40. kimaht [bibens nectar nudabat turpe] veretrum [Aldh., De octo princ. vit. = De virg. 2505] 2,22,36. kimaht [si quis amputavit sibi] virilia [, non fiat clericus, Can. apost. XXII] 97,37. ci gimahtin [vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum] ad virilia (Hs. ad vires ad verenda) [labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt, Greg., Cura 1,11 p. 13] 202,17, z. gl. St. kimahtin vires Mayer, Glossen S. 6,19. gimahte [hic metenda dedicat genitalia numen reciso mitigans ab] inguine [Prud., P. Rom. (X) 1067] Gl 2,389,58. 396,23. kimahte [hic metenda dedicat] genitalia [numen reciso mitigans ab inguine, Prud., P. Rom. (X) 1066] 410,16. 455,12 (nach Gl.-Wortsch. 6,241 noch Gl. virilia; 1 Hs. wohl maht, s. dort). 511,23 (gentilia l. genitalia, vgl. Steinm.). unzin an die gimahti [umor liquidus (im Körper des erkrankten Herodes) ... ab inferioribus partibus] pube tenus [tumore distentus, Ruf., Hist. eccl. I,8,7 p. 67] 600,8. gimahti [pedes pube tenus hydropis obsederat tumor,] verenda [corrupta putredine et scatentia vermibus horrescebant, ebda. I,8,9 p. 67] 17. gemahte virilia [haec et pudenda pro verecundia, vel a pube, Hbr. I,133,233 f.] 3,73,39. 40 Anm. 6. Hbr. I,133,233 (alle im Abschn. De membris hominis). gemehti virilia Gl 3,178,46 (im Abschn. De homine et eius membris). gemechte veretrum 363,55 (darauf genitalia idem verenda idem). gemahte [cum morosa vago singultiet] inguine [vena patriciae immeiat vulvae? Pers. 6,72] 5,30,42. kemaht verenda i. virilia [zu: quod cum vidisset Cham pater Chanaan,] verenda [scilicet patris sui esse nudata, nuntiavit duobus fratribus foras, Comm. in Gen. = Gen. 9,22] Thoma, Glossen S. 3,11. daz siu (sc. vipera) imo abebizet sine gimaht abscidit virilia eiusdem masculi S 131,117; — bez. auf bestimmte Schamteile, auf den Penis: gimath penis [Gl. zu: hic deus (sc. Priapus) ... ruris servat vineta Sabini turpiter adfixo pudeat quem visere] ramo [Prud., Symm. I,115] Gl 2,500,32 = Wa 86,1; auf die Hoden: gimahtin [omne animal, quod vel contritis vel tusis, vel sectis, ablatisque] testiculis [est, non offeretis domino, Lev. 22,24] 1,351,61. 2) Eingeweide: gimaht [tolles adipem de ariete, et caudam et arvinam, quae operit] vitalia [, ac reticulum iecoris, et duos renes, atque adipem, qui super eos est, Ex. 29,22] Gl 1,324,44 (oder Verwechslung mit virilia, da Glossargl.?). 3) Möglichkeit, Gelegenheit: kamaht [hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis iniiciam: sed ad id quod honestum est, et quod] facultatem [praebeat sine impedimento domino observiendo, Greg., Cura 3,27 p. 81 = 1. Cor. 7,35] Gl 2,230,12.
4858 Zeichen · 238 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    gimahtst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    gi- maht st. f. , mhd. gemaht, nhd. ( älter ) gemacht f., nhd. gemächt(e) n. ( zum sekundären Übergang zum Neutr. vgl. H…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    gimahtst. F., st. N.

    Köbler Mhd. Wörterbuch

    gimaht , st. F., st. N. Vw.: s. gemaht (1)

Verweisungsnetz

11 Knoten, 12 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Kompositum 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gimaht

3 Bildungen · 3 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von gimaht 2 Komponenten

gim+aht

gimaht setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

gimaht‑ als Erstglied (3 von 3)

gimahtgôn

AWB

gimaht·igon

gi- mahtigôn sw. v. ; mnd. gemechtigen ( vgl. SchillerLübben 2,52 ); vgl. mhd. mehtigen, nhd. ( älter ) mächtigen , mnl. machtigen, afries. …

gimahtigōn

KöblerAhd

gimahtigōn , sw. V. (2) nhd. stärken, stark machen ne. strengthen Q.: N (1000) E.: s. gi, mahtīg L.: Karg-Gasterstädt/Frings 6, 136 (gimahtī…

gimahtīgōn

KöblerAhd

gimahtīgōn , sw. V. (2) Vw.: s. gimahtigōn*

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „gimaht". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gimaht/awb
MLA
Cotta, Marcel. „gimaht". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gimaht/awb. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „gimaht". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gimaht/awb.
BibTeX
@misc{lautwandel_gimaht_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„gimaht"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/gimaht/awb},
  urldate      = {2026-05-15},
}