Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
gimaht st. f.
st. f., mhd. gemaht, nhd. (älter) gemacht f., nhd. gemächt(e) n. (zum sekundären Übergang zum Neutr. vgl. Henzen, Wortb.3 § 88); as. gimaht (s. u.), mnd. gemacht f., gemechte n., mnl. gemachte n., vgl. afries. macht(e), mecht(e) f. n.? (vgl. Afries. Hwb. S. 315). — Graff II,615.
ka-maht: acc. sg. Gl 2,230,12 (S. Flor. III 222 B, Gll. 9. Jh. (?). Wien 949,9. Jh.); ki-: dass. 22,36 (Sg. 263, Hs. 9. Jh. Zürich C 59, Gll. 9. u. 10. Jh.?). 97,37 (clm 14747, 9. Jh.); dat. pl. -]in Mayer, Glossen S. 6,19; acc. pl. -]e Gl 2,410,16. 511,23; ke-: acc. sg. -] Thoma, Glossen S. 3,11; gi-: nom. sg. -] Gl 1,680,43 (M); dat. sg. -]e 2,396,23; acc. sg. -] 1,324,44. S 131,117; nom. pl. -]i Gl 1,629,33 (M, 5 Hss.). 2,600,17 (M, 3 Hss.). 3,73,40 (SH A); -]e 1,351,62/63 (M); -]a 629,34 (M; zu -a vgl. Schatz, Abair. Gr. § 109e. f. Weinhold, Bair. Gr. § 345); dat. pl. -]in 351,61 (M, 4 Hss., 1 Hs. gi-). 2,202,17; -]en 1,351,62 (M; oder -in (?), vgl. Steinm. z. St.); acc. pl. -]i 646,9 (M, 7 Hss.). 680,40 (M, 5 Hss.). 2,455,12. 600,8; -]e 1,680,41 (M, 2 Hss.). 2,511,23; ge-: dat. sg. -]e 5,30,42; nom. pl. -]i 3,73,39 (SH A); -]e 1,351,63 (M; -te). 3,73,39 (SH A); gi-meht-: nom. pl. -]e 1,629,35 (M); acc. pl. -]e 680,42 (M); -machte: dass. ebda. (M); ge-mechte: nom. pl. 3,73,40 Anm. 6 (SH A). 363,55 (Jd); -mæchete: dass. 73,41 (SH A, 13. Jh.); g-mächt: dass. (oder n.?) ebda. (SH A, 15. Jh.); gi-macti: nom. pl. 1,629,34 (M, clm 17403, 13. Jh.); -math: nom. sg. 2,500,32 = Wa 86,1; nom. pl. -]i 3,73,40 (SH A); ge-: dass. -]i ebda.; gi-meth-: acc. pl. -]i 1,646,10 (M); ge-: nom. pl. -]e Hbr. I,133,233 (SH A; -e radiert).
Verschrieben: gi-mahhe: dat. sg. Gl 2,389,58; -maohta: nom. pl. 1,629,35 (M); ge-mehu: dass. 3,178,46 (SH B; l. gemehti, vgl. Hbr. II,6,107 u. Anm.). 1) männliche Genitalien: gimahti [propter multitudinem iniquitatis tuae relevata sunt] verecundiora [tua, Jer. 13,22] Gl 1,629,33. gimahti verecundiora [patris discooperuerunt in te, Ez. 22,10] 646,9. gimahti [relevabo] pudenda [tua in facie tua, Nah. 3,5] 680,40. kimaht [bibens nectar nudabat turpe] veretrum [Aldh., De octo princ. vit. = De virg. 2505] 2,22,36. kimaht [si quis amputavit sibi] virilia [, non fiat clericus, Can. apost. XXII] 97,37. ci gimahtin [vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum] ad virilia (Hs. ad vires ad verenda) [labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt, Greg., Cura 1,11 p. 13] 202,17, z. gl. St. kimahtin vires Mayer, Glossen S. 6,19. gimahte [hic metenda dedicat genitalia numen reciso mitigans ab] inguine [Prud., P. Rom. (X) 1067] Gl 2,389,58. 396,23. kimahte [hic metenda dedicat] genitalia [numen reciso mitigans ab inguine, Prud., P. Rom. (X) 1066] 410,16. 455,12 (nach Gl.-Wortsch. 6,241 noch Gl. virilia; 1 Hs. wohl maht, s. dort). 511,23 (gentilia l. genitalia, vgl. Steinm.). unzin an die gimahti [umor liquidus (im Körper des erkrankten Herodes) ... ab inferioribus partibus] pube tenus [tumore distentus, Ruf., Hist. eccl. I,8,7 p. 67] 600,8. gimahti [pedes pube tenus hydropis obsederat tumor,] verenda [corrupta putredine et scatentia vermibus horrescebant, ebda. I,8,9 p. 67] 17. gemahte virilia [haec et pudenda pro verecundia, vel a pube, Hbr. I,133,233 f.] 3,73,39. 40 Anm. 6. Hbr. I,133,233 (alle im Abschn. De membris hominis). gemehti virilia Gl 3,178,46 (im Abschn. De homine et eius membris). gemechte veretrum 363,55 (darauf genitalia idem verenda idem). gemahte [cum morosa vago singultiet] inguine [vena patriciae immeiat vulvae? Pers. 6,72] 5,30,42. kemaht verenda i. virilia [zu: quod cum vidisset Cham pater Chanaan,] verenda [scilicet patris sui esse nudata, nuntiavit duobus fratribus foras, Comm. in Gen. = Gen. 9,22] Thoma, Glossen S. 3,11. daz siu (sc. vipera) imo abebizet sine gimaht abscidit virilia eiusdem masculi S 131,117; — bez. auf bestimmte Schamteile, auf den Penis: gimath penis [Gl. zu: hic deus (sc. Priapus) ... ruris servat vineta Sabini turpiter adfixo pudeat quem visere] ramo [Prud., Symm. I,115] Gl 2,500,32 = Wa 86,1; auf die Hoden: gimahtin [omne animal, quod vel contritis vel tusis, vel sectis, ablatisque] testiculis [est, non offeretis domino, Lev. 22,24] 1,351,61. 2) Eingeweide: gimaht [tolles adipem de ariete, et caudam et arvinam, quae operit] vitalia [, ac reticulum iecoris, et duos renes, atque adipem, qui super eos est, Ex. 29,22] Gl 1,324,44 (oder Verwechslung mit virilia, da Glossargl.?). 3) Möglichkeit, Gelegenheit: kamaht [hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis iniiciam: sed ad id quod honestum est, et quod] facultatem [praebeat sine impedimento domino observiendo, Greg., Cura 3,27 p. 81 = 1. Cor. 7,35] Gl 2,230,12.