lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

frêht

ae. bis ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
4 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
7
Verweise raus
8

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

frêht st. f.

Bd. 3, Sp. 1232
frêht
(vielleicht daneben frêhtî?) st. f.; vgl. nhd. fracht; mnl. vracht, vrecht (vgl. Kluge, Et. Wb.17 s. v. fracht u. Beitr. 47, 163, Franck-van Wijk, Et. wb. s. v. vracht). — Graff III, 817 f.
freht- (in Nb Nc Np stets -ê-, wenn nichts angegeben): gen. sg. -e Nc 819,10 [183,22]. Np 9,9; dat. sg. -i Gl 1,798,2 (M, 3 Hss.); nom. pl. -e Np 65,15; gen. pl. -o Nb 321,15 [350,30]; dat. pl. -in O 1,1,68; -i H 24,15,3 (in der Ausg. konjiz. zu -im); -en Nb 268,1 (-e-). 313,21 [288,24. 342,16]. Np 30,17. 46,4 (-ên). 68,29. 72,24; acc. pl. -e Nb 158,8. 354,24 [169,22. 388,10]. Np 16,6. 22,3. 24,7. 29,6. 55,8. 64,12. 88,6 (-e-). 105,8. 108,21. 113,12’. 115,17. — urêht-: nom. pl. -e Nb 33,22 [37,26]; dat. pl. -en Np 64,10; acc. pl. -e Nb 30,16. 36,24 [34,9. 41,16]. Np 43,26.
Wohl verschrieben: unrehte: acc. pl. Npw 43,26; als verstümmelt wohl auch hierher: freh: Gl 1,798,2 (M, 2 Hss., Parallelhss. frehti).
Ganz unsicher ist: frehte: nom. sg. Gl 2,595,38 = Wa 88,8 (Paris Lat. 18 554, 11. Jh.; nach Steinm. ist die Lesung zweifelhaft, vgl. auch Blech, Gl.-Stud. S. 407. 416).
Verdienst, gute Tat, durch die man etwas verdient: frehti merito [Apoc., Praef., Kontext nicht nachgewiesen] Gl 1,798,2 (5 Hss., clm 22 201 girehti). thu allero frehtim rehter lonari pist tu cunctorum meritis iustus remunerator es H 24,15,3. iz (das Reich der Franken) ist filu feizit ... nist iz bi unsen frehtin O 1,1,68. taz manigero uuan sih nieht necheret . an die urehte dero uuercho . nube an dia geskiht dero trugesaldon quod existimatio plurimorum non spectat merita rerum Nb 36,24 [41,16]. ter sine frehte nieht neahtot after liumende qui non metitur bonum suum populari rumore 158,8 [169,22]. uuola gesiho ih . uuelih saligheit alde uuelih uuenegheit an iro beidero frehten stande in ipsis meritis 268,1 [288,24]. hilf uns . unde lose unsih umbe dinen namen . nals umbe unsere urehte (Npw unrehte wohl verschr.) [non propter meritum meum, Aug., En.] NpNpw 43,26. nah demo allemo . hareta ih paldo ze dir . uuanda du mih kehortost durch solche frehte Np 16,6 (Npw durh solchiu uuerh). christiani richesont unde in undertan sint pagani . alde daz sie ferro hinderoren sint iro frehten [vgl. qui eorum merita aequiparare non possunt, Cass.] Np 46,4. abe dero lebenton briefpuoche uuerden sie gescaben dar sie uuanent iro namen stan fone guoten frehten [vgl. merito iustitiae suae, Aug., En.] 68,29. sines tanches ane unsere frehte irhugeta unser got [vgl. quibus enim meritis debebatur, Cass.] 113,12’ (Npw ane unsere geuurhte); ferner: Nb 30,16. 33,22. 313,21. 321,15. 354,24 [34,9. 37,26. 342,16. 350,30. 388,10] (alle meritum). Nc 819,10 [183,22] (meritum). Np 9,9. 22,3. 24,7. 29,6. 30,17. 55,8. 64,10. 12. 65,15. 72,24. 88,6. 105,8. 108,21. 115,17 (vgl. bei allen meritum, Aug., En. oder Cass., außer bei 65,15); hierher vielleicht auch: virtus fiebat et non frehte (oder ist frehat oder frebat zu lesen? zweifelhaft, nach Steinm.) [Randgl. zu: fit virtus specie vultuque et voce (La. veste) severa, Prud., Psych. 553] Gl 2,595,38.
Komp. unfrêht; vgl. gifrêhtôn.
3097 Zeichen · 151 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Altenglisch
    frehtst. N. (a)

    Köbler Ae. Wörterbuch

    freht , st. N. (a) nhd. Vorbedeutung Hw.: s. fregnan E.: germ. *frehti-, *frehtiz, st. F. (i), Frage; s. idg. *perk̑- (4…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    frêhtst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    frêht ( vielleicht daneben frêhtî ? ) st. f. ; vgl. nhd. fracht; mnl. vracht, vrecht ( vgl. Kluge, Et. Wb. 17 s. v. frac…

Verweisungsnetz

15 Knoten, 12 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Wurzel 2 Kognat 4 Kompositum 5 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit freht

14 Bildungen · 6 Erstglied · 7 Zweitglied · 1 Ableitungen

freht‑ als Erstglied (6 von 6)

frêhten

AWB

freh·ten

? frêhten sw. v. — Graff III, 818. frêhta: 3. sg. prt. Nb 298,13 [323,16]. ( die Kehle ) durchstoßen, ( ein Opfertier ) abschlachten : daz e…

frêhtîg

AWB

freh·tig

frêhtîg adj. — Graff III, 818. freht-ic: Grdf. Gl 1,14,15 ( Ra ). 198,1 ( Ra ). 244 ( Ra ); -ihc: dass. 14,15 ( K ); -ig-: gen. pl. -ero 14,…

frehtigo

AWB

freht·igo

frehtigo Gl 1,156,26 ( K ) in dem Gefüge: pallih h o kidriulihho kidursdlihho kilauplihho edho sniumo frehtigo fiducialiter fideliter audact…

frêhtôn

EWA

freh·ton

gifrêhtônAWB sw. v. II, Murb. H., Notker und Gl. 4, 221, 56 (9. Jh.): ‚verdienen, erwerben, sich verdient machen, mereri‘ (vgl. mndl. vracht…

frehtīgo

KöblerAhd

frehtīgo , Adv. nhd. schnell, rasch, hurtig ne. quickly ÜG.: lat. velociter Gl Q.: Gl (Ende 8. Jh.) I.: Lüt. lat. velociter? E.: s. frēht (1…

freht als Zweitglied (7 von 7)

dorfrëht

Lexer

dorf·reht

dorf-rëht stn. das recht, unter welchem die dorfbewohner stehen Ssp. 3. 79,22. Gr.w. 1,273. 4,438. Mz. 1,402 ; dorfgericht, zu dorfreht sitz…

kampfrëht

Lexer

kampf·reht

kampf-rëht stn. BMZ das recht, das den gerichtl. zweikampf bestimmte u. ordnete ( Trist. ), auch der rechtliche anspruch des einzelnen daran…

koufrëht

Lexer

kouf·reht

kouf-rëht stn. recht zum wiederkauf. ain hof, darauf er ( der ihn verpfändet ) kaufrecht hat Mh. 2,828 ; durch kauf erworbenes recht Halt. 1…

küefreht

KöblerMhd

küefreht , st. N. nhd. Kufenrecht, Kufrecht, ein Bierdeputat Q.: DRW (1432) E.: s. kuofe, reht (1) W.: nhd. DW- L.: DRW

schifrëht

Lexer

schif·reht

schif-rëht adj. dasselbe Parz. 354,5 u. 535, 5 var. uber schepf rechtiu waʒʒer Dsp. 1, 146.

slāfreht

KöblerMhd

slāfreht , Adj. nhd. schläferig ÜG.: lat. somnolentus Gl Q.: Gl, Serv (um 1190) E.: s. slāf, eht, haft L.: Lexer 196c (slāfreht), LexerHW 2,…

Ableitungen von freht (1 von 1)

frehte

AWB

frehte Gl 2,595,38 = Wa 88,8 s. frêht.