Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
elinbogo sw. m.
sw. m., mhd. ellen-, elenboge, nhd. ell(en)bogen; mnd. ēlenbōge, mnl. ellenboge; ae. el-, ele-, elnboga; an. öln-, ölbogi. — Graff III, 39.
elin-pog-: nom. sg. -o Gl 3,4,5 (Voc.). 18,55; acc. pl. -un 1,734,24 (2; S. Paul XXV a/1, 8. Jh.); -bogo: nom. sg. 3,71,40 (SH A, 4 Hss., davon 1 Hs. -i- in -l- korr., danach von jüngerer Hand i übergeschr.). 178,7 (SH B). 4,31,16 (Sal. a 1). — elen-bogo: nom. sg. Gl 3,71,42 (SH A). 392,6. 430,38. — eln-pog: nom. sg. Gl 3,71,43 (SH A, 14. Jh.); -boge: dass. 4,185,14; -bog: dass. 31,17/18 (Sal. a 1, Ink. 15. Jh.).
Den frühesten Beleg für Schreibung mit -ll- bietet der clm 14 395, 11. Jh., die weiteren Belege liegen nicht vor dem 12. Jh.
ellin-pog-: nom. sg. -o Gl 3,71,41 (SH A); acc. pl. -vn 2,438,30 (clm 14 395, s. o.); -bogo: nom. sg. 3,71,41 (SH A, zweites -l- aus -i- korr., s. o.). 694,7. — ellen-pog-: nom. sg. -o Gl 4,31,17 (Sal. a 1); -] 185,14 (ellē-, 14. Jh.); -bog-: dass. -o 3,293,40 (SH d). 430,38/39; -e 71,42 (SH A). 353,66. 362,52; dat. pl. -en 415,40 (Hd.). — elli-bogi: nom. sg. Gl 4,168,28 (Sal. d, 12. Jh.); elle-boge: dass. 3,439,21 (12. Jh.).
Verschrieben: ellin-gogo: nom. sg. Gl 4,31,16 (Sal. a 1); elem-bota: dass. Beitr. 63,455; chlin-gogo: dass. 4,31,17 (Sal. a 1). 1) Ellbogen: ellinpogvn [hic humeros truncasque manus et brachia et] ulnas [... legit, Prud., P. Hipp. (XI) 139] Gl 2, 438,30. elembota ulnus Beitr. 63,455. cubitus vlna uł mensura vlnarum i. elnboge (Parallelhs. ulna ellenpog uł mensura ulnarum) Gl 4,185,13; elinpogo cubitus Gl 3,4,5 (Hs. cumito d. i. cubito). 18,55. 353,66. 362,52. 694,7. 4,168,28. ellenbogen cubitis 3,415,40. elenbogo ł elen cubitus 430,38 (1 Hs. concubitus); elinbogo alenus (Hss. auch -os, alienus) 71,40. 178,7. 293,40. 439,21. 4,31,16. luguriz alenus 3,392,6 (Hildeg.). 2) der gebeugte, eingewinkelte Unterarm: er (Simeon) entfeanc inan (das Jesuskind) in elinpogun sino (im Stil der Interlinearversion nach lat. suas) .. uuihta cotan ipse accepit (Hs.-cipit) eum in ulnas (Hs. manus ulnas, z. manus vgl. Sab.) suas [et] benedixit deum [Luc. 2,28] Gl 1,734,24.