Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
einfaltî st. f.
st. f., mhd. einvalte, -valt, nhd. einfalt; mnd. êinvōlt; got. ainfalþei. — Graff I, 320.
ain-falti: nom. sg. Gl 1,60,15 (Pa); ein-: dass. ebda. (K Ra). Nb 277,5. 281,20 [299,15. 304,8]; gen. sg. 218,2 [235,5]; dat. sg. 361,22 [395,25]. Nc 775,6 [124,18]. Npgl 106,38; acc. sg. Nb 326,16 [357,2]; -ualti: dat. sg. 350,28 [384,5]; acc. sg. S 147,28 (BB). 1) Einfachheit: spez. die zeitlose, umfassende Einfachheit Gottes, seines Wesens, Geistes, seiner Weisheit: alde uuindest tu daz vuunderlicha chliuue dero gotes einfalti? an mirabilem quendam divinae simplicitatis orbem complicas? Nb 218,2 [235,5]. fatum (uuesen) ... zitlicha ordena . dero . diu gotes einfalti scaffota zetuonne fatum (esse) ... ordinem temporalem eorum quae divina simplicitas gerenda disposuit 277,5 [299,15]. ube sines (Gottes) muotes einfalti . unuuendiga ordena gibet tero samon . die dingolih recchent si manens simplicitas in divina mente . indeclinabilem ordinem causarum promat 281,20 [304,8]. daz tes mennisken ratio ... nieht erreichen nemag tia einfalti gotes foreuuizedo quod motus ... humanae rationis non potest admoveri . ad simplicitatem divinae praescientiae 326,16 [357,2]. noh kot nesol uns tunchen uuesen forderora sinen creaturis . an dero alti des zites . nube mer an dero imo eigenun einualti sinero naturę sed potius proprietate simplicis naturae 350,28 [384,5]. nube fone eigenero einfalti sed ex propria simplicitate 361,22 [395,25]. 2) Einfalt: des Kindes: also ouh ter mennisco nah tero chindiscun einfalti . einuueder gefahet ze zeseuuun . alde ze uuinsterun . daz chit ad uirtutes . alde ad uitia Nc 775,6 [124,18]; christliche Einfalt: ich nihabo bihalten ... rehta anadaht, rehta einualti S 147,28. dero lebeton ioh iro iumenta . daz sint simpliciter uiuentes in ęcclesia (mit einfalti lebinte in christanheite) Npgl 106,38. 3) Glossenwort: ainfalti (enti eintrafti K) chind tupun baronia (bariona K Ra) filius columbae Gl 1,60,15; nach Albers, Abrog. z. St. ist das lat. Lemma, der Name Bariona für Simon Petrus, mißverstanden u. mit lat. baro ‘einfältiger Mensch’ in Verbindung gebracht worden. Daher wäre als Bed. für die ahd. Übers. ‘Einfältigkeit’ anzunehmen. Oder nach dem Interpr. filius columbae im Sinne von ‘Einfalt’ geraten?