Eintrag · Lex. musicum Latinum
dure adv.
dure vel duriter hart, herb (als Klangqualität) — hard, severe, harsh (as quality of sound) 1 in Bezug auf Intervalle und Zusammenklänge — with reference to intervals and simultaneous sonorities a zur Charakterisierung der Dissonanz — for characterization of dissonance [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 8, 50: ‚Dissonantia ... ad sensum insuaviter‘: dure. b zur Charakterisierung einzelner Intervalle — for characterization of individual intervals [s.XIII-XIV] LmLIoh. Groch. 54: Quia tamen imperfecta est (sc. consonantia ditoni), eam dimisimus, et quia eius mixtio auribus dure sonat. LmLMarch. luc. 8, 3, 12: Hec enim figura tritoni sive coniunctio quatuor sonos durissime amplectitur. [s.XV] LmLTrad. Holl. II 62 p. 24 (p. 424b): Tritonus diffinitur sic: est saltus ab una voce in quartam dure et viriliter sonans (sim. LmLTrad. Holl. IV 90. LmLLad. Zalk. A 62). LmLGuill. Pod. ench. 18 p. 379: Durius enim sonant voces per tonum distantes quam per semitonium. LmLGuill. Pod. 2, 5: Semitonia enim huiusmodi quotquot fuerint respectu tonorum, a quibus scinduntur, mollius sonant, illi vero durius. al. LmLMich. Keinsp. 6, 53: semitonium cum diapente dure; sic est tonus cum diapente concipiens quattuor tonos cum semitonio. 2 in Bezug auf den Charakter eines Gesanges oder des Gesangsvortrags — with reference to the character of a song or of a vocal performance [s.IX] LmLAurelian. 13, 28: Ideo, quia una syllaba, videlicet ‚e-‘, antecedit hanc, ubi prolixa efficitur modulatio, durius ipsius modulatio incoat. [s.XIV] LmLHeinr. Eger 5 p. 56: quidam (sc. cantus) dicuntur transpositi, scilicet illi, qui olim in gravibus facti ibidem duriter cantabantur et dissone. LmLHeinr. Eger 5 p. 58: notas taliter vel inferius duriter tentas vel superius elevatas quidam vocant falsas vel falseta. 3 in Bezug auf die antiken Tongeschlechter — with reference to the Greek genera a das diatonische Tongeschlecht — the diatonic genus [s.XI] LmLFrut. brev. 11 p. 86: Diatonicum ergo genus meli fortius et durius comprobatur; ideo, ne animi audientium vel canentium dulcedine cantus emolliantur, ecclesiastico usui aptatur (inde LmLQuaest. mus. 1, 25 p. 68). b das chromatische Tongeschlecht — the chromatic genus [s.XV] LmLGuill. Pod. ench. 19 p. 380: in prima illius (sc. generis cromatici) positione per respectum ad secundam durius sonare ibidem dicitur, in secunda vero mollius. LmLGuill. Pod. 2, 9: Cromaticum enim genus secundum trihemitonium incompositum diatonico durius existeret. 4 in Bezug auf das C quadratum — with reference to C quadratum [s.XIII] LmLMus. man. 22, 9: haec nota fa, semitonium faciens cum ⋅a⋅, quia cantum mollificat, qui prius per tonum durius incedebat. LmLIoh. Boen ars 2, 19, 11. [s.XV] LmLIoh. Floess 135: in ⋅b⋅fa⋅C⋅mi mi altius et durius canitur quam fa. LmLUgol. Urb. 1, 14, 5 (inde LmLFr. Gafur. extr. 5, 3, 1). LmLAnon. Carthus. []pract. 7, 11: sonus my tendens ad ascensum dure. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 41. al. LmLBonav. Brix. 13, 6. LmLMich. Keinsp. 4, 5: ⋅♮⋅, id est mi, duriter modulatur, quae vox est rigidissima. 5 zur Charakterisierung einzelner Kirchentonarten — for characterization of individual modes [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 4, 392: Unde et iste tonus (sc. septimus) ubi supra alatus depingitur et armatus. ... Armatus vero eo, quod quasi preliator aliquando durius et gravius, aliquando vero velocius atque securius, nunc vero altius et quasi planctuosus, ut dicitur ibidem, sonat in modulis. [s.XV] LmLAdam Fuld. 2, 16: Cumque omnium tonorum opus sit, finaliter pulcre concludere cantus, quis non intelligat, quartum hemitonio allato bisonum esse, cum leviter incipiat dureque concludat in actibus tonatis? LmLLe Munerat moderat. 47. 6 zur Charakterisierung des Hexachords G-e (hexachordum durum) — for characterization of the hexachord G-e (hexachordum durum) [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. 110: b mollem dulce, C durum succine dure (inde LmLIoh. Floess 29). LmLIoh. Boen mus. 1, 101: ille cantus duriter cantari poterit vel molliter, id est per ⋅b⋅fa vel per ⋅C⋅mi. [s.XV] LmLAnon. Carthus. pract. 11, 40. LmLTrad. Holl. III 2 p. 20. LmLBonav. Brix. 12, 2: Notare debetis, quod ♮ quadrum dicitur dura proprietas, quae dure debet cantari. LmLSzydlov. 3 p. 16.