corpus, -oris
n. (m.: p. 1912,17. 1913,2. MLW
al.; f.: p. 1912,44) MLW
script. -per-:
p. 1912,33. -pur-:
p. 1913,36. adde MLWDipl. Merov. I 60.
MLW
form.: MLW
sing. MLW
abl.: -a:
p. 1912,44. -i: MLWArbeo Corb. 18. p. 208,21. MLW
plur.: MLW
acc. -us:
p. 1913,2. MLW
abl. -rebus:
p. 1913,57. I
σῶμα —
Körper, Leib: A
gener.: 1
spectat ad homines vivos (ad Christum: l. 60): a
strictius: α
in univ.: MLWAntidot. Lond. p. 18,33 ungue totum -scorpus a planta pedis usque ad vertice. MLWLiutg. Greg. 15 p. 79,13 pater ... coepit eos monitis consolari ... sicut frequenter et sanus -ecorpe ante solebat (MLWChart. Friburg. 75. MLW
al.). MLWWalth. Spir. Christoph. I 14 quicquid pro -iscorpis nostri vili mercede suscepimus. MLWFroum. carm. 14, 19 sepibus infantes appendant -acorpa parva. MLWAlbert.
M. summ.
theol. II 13,75
capit. utrum ab alio quam a Deo potuit formari -scorpus primi hominis.
persaepe. β
de statura, habitu, gestu sim.: MLWHugeb. Willib. praef. p. 87,8 discendendo in humani -iscorpis adsumptione (
cf. MLWPoeta Saxo 3,102 Christus ... -ecorpe sumpto). MLWWiduk. gest. 2,36 p. 97,15 erat
Heinricus -ecorpe prestanti (MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,125.
cf. 1,182 intulit auledas iuvenili -ecorpe). MLWAnselm. Bis. rhet. 3,6 p. 178,7 ubi vocis vel -iscorpis moderacio expediat (MLW
sim. MLWOtto Frising. gest. 2,30 p. 136,27). MLWWilh. Apul. gest. 2,94sq. Teutonici, quia ... forma decoros fecerat egregie proceri -iscorpis illos, -acorpa derident Normannica, quae breviora esse videbantur. b
latius: α
de toto homine (fere per pleonasmum): MLWWillib. Bonif. 8 p. 50,19 felici sanctorum cede -acorpa cruentavit
paganorum tumultus. MLWDipl. Karoli
M. 87 p. 126,37 ex ... venatione infirmorum fratrum -acorpa ... reficien- da ... constituimus (Widuk. gest 1,11 p. 19,16. MLW
al.). MLWChart. Tirol. 1133 p. 175,32 ut pauperes ... habeant ... paleam sufficientem ad repausationem -umcorpum suorum.
saepe. in imag.: MLWPetr. Cas. chron. 4,111 gravius telum -ecorpe recipio, cum a Romano pontifice mea instituta dampnantur. β
de media -is parte MLW
i. q. truncus —
Rumpf: MLWLex Saxon. 5 si ... -scorpus vel coxam vel brachium perforaverit. MLWWett. Gall. 34 cernebant per tracturam cinctorii carnem vulneratam ... in modum cinguli -scorpus gyrante vulnere. MLWWalahfr. Mamm. 22,21 abscisas aliena manus ad -acorpa iungi cernere erat. MLW
al. γ
de conversatione terrena: MLWArbeo Corb. 21 p. 212,18 cuius
(viri) ammissionem iam receperant -iscorpis. MLWLiutg. Greg. 1 prope regna Francorum vivens in -ecorpe (MLWHraban. epist. 2
a p. 383,15. MLW
al.). MLWErmold. Ludow. 2, 579 si subito finis humani -iscorpis esset. MLWFroum. carm. 18,4 -ecorpe dum maneo. MLWChart. Solod. II 98 prout quisque gesserit in -ecorpe sive malum sive bonum.
saepius. 2
spectat ad homines mortuos: a
in univ.: MLWCapit.
part. Saxon. 7 si quis -scorpus defuncti hominis secundum ritum paganorum flamma consumi fecerit. MLWTrad. Frising.167 in ipsa ecclesia -scorpus eius sepultus est. MLWAnnal. Xant. MLWa. 869 p. 26,25 ut homines hominum -acorpa comedisse feruntur. MLWThietm. chron. 2,43 -scorpus ... aromatibus conditum ad Parthenopolim translatum est (MLWWipo gest. 37 p. 58,5). MLWHonor. August. sacram. 95 p. 798
B -acorpa non intersunt ... publicis officiis, quia non decet musica in luctu. MLWCaes. Heist. Engelb. 2,9 p. 266,30 -scorpus sacrum decoquentes et a carnibus ossa separantes ... carnes sepelierunt.
persaepe. b
spectat ad personam mortui ipsam: MLWWillib. Bonif. 8 p. 53,22 gloccum in signum ammonitionis sancti -iscorpis humana non continguente manu commotum est. MLWThietm. chron. 4,53 animae presentis -iscorpis ab archipresule remissio datur. MLWDipl. Frid. I. 502 p. 433,4 pro revelatione ... atque canonizatione sanctissimi -iscorpis eius
(sc. Karoli) sollempnem curiam ... celebravimus. c
de reliquiis sanctorum: α
strictius: MLWChart. Alsat. B 271 p. 170,8 (a. 778) ubi ... sancta Sophia preposita in -ecorpe requiescit (MLWEigil Sturm. 16 p. 149,19. MLWChart. Sangall. A 343 in -erecorpere r.
saepe). MLWAnnal. Iuv. III MLWa. 765 venerunt -acorpa sanctorum in Franciam de Roma. MLWTransl. Herm. p. 410,28 ut de -buscorporibus sanctorum aliquam ei partem dare dignaretur. MLWThietm. chron. 2,17 -scorpus sancti Mauricii ... cum aliis sanctorum porcionibus Ratisbone ... allatum est.
persaepe. β
latius de tumba: MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 117,29 variis -umcorpum infirmitatibus conprimati sanctum quesiverunt -scorpus. MLWWett. Gall. 30 p. 274,36 cum episcopus cum clero ad -scorpus venit, multorum manus loculum levare coepit. MLW
al. de ecclesia: MLWTrad. Frising. 45
a p. 73,29 (a. 772) omnia ... trado ad -scorpus ... Tertuliani martyris (179). 3
spectat ad animalia: MLWRhythm. 39,35,3 gignit
Mauritania ... elefantes cum ⌊ingente -acorpa⌋ (ingenti -ecorpe MLW
var. l.). MLWHugeb. Willib. 6 p. 105,28 cruribus et toto -ecorpe referta ad alveariis gestando properat
apis. MLWWandalb. mens. 44 aprorum praefigere -acorpa ferro ... placet. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 18,24 omne -scorpus
avium quanto super plures bases steterit, firmius stat.
saepius. 4
in imag. et per compar.: a
spectat ad plantas: MLWAldh. ad Acirc. 69,1 semper habens
taxus virides frondenti in -ecorpe crines. MLWWalahfr. hort. 132 tenui ... ferunt
cucurbitae ingentia collo -acorpa. MLWRapularius 17 tam dilatata foliis, tam -ecorpe grandis
(sc. rapula). MLWAlbert.
M. veget. 1,110 quaerendo ... de -ecorpe plantarum MLW
eqs. MLW
al. b
spectat ad aedem capitalem ecclesiae: MLWChart. Mog. A I 553 p. 462,20 (a. 1128) ad ecclesie ... restauracionem ... ordinavit
Willegisus: ... dexterum chorum Odernh〈eim〉 ... tegere debet, Boys -scorpus. MLWVita Norb. I 12 p. 682,31 qui
(puteus) est inter sanctuarium et -scorpus eiusdem ecclesiae. MLWChart. Bern. II 111 ut in omni fabrica lignea -iscorpis ecclesie ... media pars a nobis, media ... a parrochianis impendatur. c
spectat ad naves: MLWAnnal. Ianuens. II p. 49,10 restituerunt Ianuenses ... -acorpa galearum eorum. MLWGreg. IX. registr. 394 p. 312,46 -scorpus ... galee cum apparatu ipsius ... sedes apostolica ... exhibebit. d
usu vario: MLWAldh. ad Acirc. 72,7 frustra factor confinxit -scorpus inorme, totis membrorum dum frauder sensibus intus. MLWWalahfr. carm. 6,16 aurificis studium ... gracilem -ecorpe cudit acum. MLWCymbala XXI p. 56,35 si ... omnes
(sc. tintinnabula) aequaliter facias in -ecorpe. MLWHier. Mor. mus. 28 p. 290,5 quod extra -scorpus viellae, id est a latere, affixa sit
chorda. p. 290,19. MLW
al. B
spec.: 1
natur. et medic.: MLWLex Alam. 88,2 si ... iam non fuit formatus
(sc. fetus) in liniamenta -iscorpis. MLWAgius epic. Hath. 209 sicut ... -scorpus crescente splene tabescit. MLWRecept. Bamb. 13
capit. ad eos, qui variatos -scorpus habent. MLWConstant. Afric. coit. 9,6 qui
(fumus) sua natura infestat temperanciam -iscorpis. 9,17 quia frequens coitus desiccat -scorpus. MLWAlbert.
M. veget. 1,2 quamvis ... unumquodque vivorum habeat -scorpus heterogeneum magis, quam MLW
eqs. MLW
al. 2
eccl. et theol.: a
spectat ad materialem partem hominis (opponitur anima, mens): MLWArbeo Corb. 24 p. 216,22 tam -iscorpis alimoniam quam animarum a viro Dei propinabantur sacramenta. MLWHincm. coll. 1 p. 64,7 quoniam vestra regia ... sublimitas ... et cordis et -iscorpis cervices devote inclinat. MLWFroum. carm. 24,13 -acorpa dum pereunt, animas tunc morte beabunt. MLWOtto Frising. gest. 1,55 p. 79,26 quod cum hoc -ecorpe ad constituendum hunc hominem conveniat
anima. MLWChart. Tirol. 566 p. 49,9 ut ... Rodulfus ... vel cui dederit seu pro anima et -ecorpe iudicaverit, dictum vinetum ... habere et tenere debeat (MLWChart. Brixin. 126.
saepius).
persaepe. b
spectat ad ‘carcerem’ animae: MLWWillib. Bonif. 5 p. 18,22 deposito -iscorpis ergastulo (MLWGerh. August. Udalr. 1,27 MLWl. 97.
saepius). MLWHymn. Hraban. 20,2,3 lethum viceras amarum -iscorpis claustra reserans
Christus. MLWWalahfr. Mamm. 1,10 peregrinus et hospes -iscorpis ac mundi felix ... incola Mammes. MLWThietm. chron. 7,72 p. 488,7 ex arto -iscorpis carcere solutus.
saepe. c
spectat ad naturam hominis glorificatam (ad angelos: l. 24. 29. 32): MLWIoh. Scot. praedest.17,7 MLWl. 141 cum in aethereo -ecorpe primum a Deo creatus sit
(sc. Lucifer). Vita Gang. I 10 (MGMer. VII p. 164,15) cum resumpto in finem mundi -ecorpe carnis simul et animae gaudebit inmortalitate. MLWManeg. c. Wolfh. 22 p. 96,10 homo sepultus resuscitatus est in ęternum cum vero -ecorpe. MLWRup. Tuit. vict. 1,28 p. 42,11 habent
angeli ... -acorpa aeria. MLWAlbert.
M. resurr. 67 p. 277,61 non ... est tangibile -scorpus gloriosum a non-glorioso (MLWsent. 4,44,2 p. 544
a,21. MLW
ibid. saepius). MLWsumm. creat. I 4,61
capit. de formis et figuris angelicorum -umcorpum. MLW
al. d
spectat ad -s Christi eucharisticum MLW
q. d.: α
de eucharistia, communione: MLWSteph. Edd. Wilfr. 32 p. 227,9 extraneus efficiatur a salvatoris -ecorpe et sanguine Domini
(sim. MLWChart. Sangall. A 40 a communionis -uriscorpuris. MLWBerth. [?] annal. MLWa. 1077 p. 302,39. MLW
al.). MLWLiutg. Greg. 15 p. 79,25 communione sacri -iscorpis et sanguinis Domini suscepta (MLW
sim. MLWThangm. Bernw. 42). MLWCatal. thes. Germ. I 48,28 vasculum argenteum, in quo -scorpus Domini continetur.
persaepe. de festivitate (de re v. P. Browe, Verehrung d. Eucharistie im MA. 1933. p. 76sqq.): MLWChart. episc. Wirz. I 419 p. 487,5 (a. 1278) in festo eiusdem -iscorpis et sanguinis Domini a ... Urbano papa instituto. β
de transsubstantiatione: MLWAbbo Sangerm. serm. 13,2 in ista die consecravit Dominus ... de pane suum -scorpus et de vino suum sanguinem. MLWAlbert.
M. sent. 4,10,7 p. 259
b,1 panis transsubstantiatur in -scorpus Christi. MLW
al. e
spectat ad ecclesiam, i. -s Christi mysticum MLW
q. d.: MLWHraban. univ. 1,2 p. 21
C -scorpus ... Christi sancta est ecclesia. MLWAlex. Min. apoc. 5 p. 79,24 non sunt multa -acorpa Christi, sed unum est -scorpus Iesu in caelo et in medio ecclesiae suae. MLWAlbert.
M. eccl. hier. 3,28 p. 625
a,9 sumus enim mysticum -scorpus eius (MLWmiss. 3,6,9 p. 104
a,10. MLW
ibid. saepius).
saepe. cf. p. 1915,20sqq. de papa vicario Christi: MLWInnoc. III. registr. 1,345 p. 515,23 per fratres nostros, qui sunt membra -iscorpis nostri MLW
eqs. 3
publ. et iur. MLW
i. q. persona —
Person: a
in univ.: MLWDipl. Merov. I 19 p. 20,15 ut si qua ad ipsum locum ... in villabus, mancipiis vel quibuscumque rebus adque -ebuscorporebus ... delegatum ... fuerit (MLW
sim. 69 p. 61, 45. MLWChart. Rhen. med. I 21 p. 26,16). MLWEinh. Karol. 22 p. 27,19 satellitum et custodum -iscorpis turbam invitavit (MLWPoeta Saxo 5,330. MLW
sim. MLWHrotsv. Agn. 226). MLWConc. Karol. B I 45,6 si spoponderit ... praesentia -iscorpis ad pacem et concordiam ... se rediturum. MLWTrad. Fuld. I 48 p. 133,21 que familie singulis annis debent ... censum reddere tam de proprio -ecorpe quam de possessione. MLWChart. scrin. Col. B 841 per ... captivitatem proprii -iscorpis.
saepe. b
spectat ad probationem duelli (de re v. MLW
HRG I. p. 789sq.): MLWChart. Bern. II 281 p. 308,32 (a. 1249) ego te per -scorpus meum probabo -scorpus tuum (MLW
sim. III 58 p. 58,39). II
substantia (materialis, essentialis), massa —
(materielle, wesentliche) Substanz, Masse: A
strictius de materia, forma (solida, corporea): 1
gener.: MLWFlor. Lugd. carm. 4,19 tu torpentis humi -scorpus de -ecorpe sumptum ... erigis. MLWConstant. Afric. theor. 1,4 p. 2
a,15 metallorum ... -acorpa seu lapides ... ex his ... quattuor
elementis conficiuntur (
cf. MLWAlbert.
M. veget. 1,1 in -buscorporibus mineralium).
adde: MLWFund. Brunw. praef. p. 123,37 scire ... litteras, quae sunt notae elementorum, sicut ... illa mundum, sic istae -acorpa vocum constituunt. 2
spec.: a
philos. et natur.: MLWWandalb. creat. mund. 47 sensu -acorpa nullo afflatove moventur. MLWHerm. Carinth. essent. 1 p. 102,24 mediam ... substantiam ... perspiciemus, si inter -scorpus et incorporeum ... intelligamus. MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 20,33 omne ... -scorpus ex -buscorporibus constat. MLWAlbert.
M. cael. hier. 6,4 p. 85,17 sunt ... -acorpa incorruptibilia et corruptibilia, ... inanimata et animata. MLWgener. 2, 2,14
capit. qualiter ex elementis generantur mixta physica -acorpa. MLWanimal.3,100 quod humor -iscorpis animalis est -scorpus fluidum
(ex Avic.). MLWmetaph. 5,2,1 p. 236,68 substantia aut est -scorpus aut non-
s. persaepe. spectat ad lucem: MLWAlbert.
M. sent. 4,44,3 p. 547
a,17 -scorpus spirituale, quod est lux, cum quolibet alio -ecorpe est in eodem loco. MLWsens. 1,7 p. 13
b,44 quae
(foramina per aerem) transeunt -acorpa radialia. b
math. et geom.: MLWGerb. geom. 2,2 solidum -scorpus est quidquid tribus intervallis seu dimensionibus porrigitur. MLWAlbert.
M. cael. 1,1,2 p. 3,47 species ... magnitudinis, quae tres habet dimensiones, est -scorpus tripliciter divisibile. MLWpraedicam. 3,3 p. 198
a,1 qualiter continuae quantitates sunt linea, superficies et -scorpus. MLWmetaph.1,4,1 p. 47,48 cum divisio in infinitum sit passio mathematici -iscorpis MLW
eqs. saepius. c
astron.: MLWGunzo epist. 15 p. 49,22 oritur ... magna inter philosophos de cęlestibus -buscorporibus quęstio, utrum MLW
eqs. (MLWAlbert.
M. sent. 1,9,3 p. 275
a,18. MLW
al.). MLWGalb. Karol. 2 MLWl. 6 universis terrarum habitatoribus in -ecorpe solari ... apparuit eclipsis (
cf. MLWChart. Pomm. 920 sub lunari -ecorpe). MLWAlbert.
M. sent. 4,44,3 p. 546
b,39 quod mathematici tradunt -scorpus solis et aliorum planetarum transire per circulos suos. MLW
al. d
alch.: MLWMappae Clavic. 93 mittis -scorpus magnesiae et hoc teris cum eo
(ferro) diligenter (MLWTurba phil. 72 p. 169,6. MLW
al.). MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 5 p. 16,4 abluit
sal -acorpa ex sorde. 9 p. 18, 18 cum ... volueris liquefacere -scorpus. MLWGeber. summ. 40 p. 367 si ... cum calce alicuius -umcorpum sublimavit. MLW
al. e
medic.: MLWMaurus urin. II p. 41,19 prima regio
urinae dicitur circulus, secunda superficies seu -scorpus aereum. MLWAlbert.
M. animal. 12,136 apponit eis
(musculis) natura quoddam -scorpus, quod est medium inter nervum et kartillaginem. B
latius de compagine: 1
gener.: a
de libris: α
codex (collectivus) —
(Sammel-)Band: MLWBonif. epist. 63 p. 131,9 ubi sex prophete in uno -ecorpe ... scripti repperientur. MLWCatal. biblioth.A I 54 p. 264,26 Gregorius, cuius moralia in VI -buscorporibus. Conr. Hirs. didasc. 1023 duos libros Catilinarium et Iugurtinum in uno -ecorpe compegit
Sallustius. MLW
al. β
opus collectivum, collectio —
Sammelwerk, Sammlung, ‘Korpus’: MLWLeg. Lang. p. 210,30 inserta in edicti -ecorpe retinentur
capitula. saepius. MLWPetr. Dam. epist. 141 p. 491,13 quanquam -scorpus canonum desit ad praesens (MLWBernold. Const. libell. X 49 p. 135,14). MLWAnnal. Erf. praed. MLWa. 1234 p. 89,7 papa -scorpus novorum decretalium autenticavit. MLW
al. b
usu vario: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,171 Geometrica ... oppositum redigens -scorpus numerorum in digitos ... disperserat articulosque. 2
spec.: a
publ. et iur. de summa possessionum, bonorum sim.: MLWForm. Andec. 41 p. 18, 14 tris porcionis de omne -ecorpe facultatis mei ... tibi transcribo (MLW
sim. MLWDipl. Merov. I 95 p. 85,22). MLWForm. Wisig. 23 dominam ... te in cuncta constituo in omnibus -buscorporibus mobilibus et immobilibus. MLWEinh. Karol. 3 p. 6,3 ut totum regni -scorpus ex aequo partirentur
liberi Pippini (MLWRup. Tuit. vict. 8,30 p. 274,3. MLWChart. Burgenl. I 290 p. 206,5. MLW
al.). MLWDipl. Frid. I. 192 p. 322,17 de universo -ecorpe civitatis Lugduni ... plenarie eum
(sc. archiepiscopum) investivimus (MLWConst. imp. II 122,3 p. 165,12). MLWChart. Argent. I 205 a -ecorpe vinee nostre ... quandam portionem dedimus fratribus de Lucela. MLWChart. eccl. Erf. 352 ut ... ministretur eis
(canonicis) -scorpus prebende. MLW
al. b
astron. de universo: MLWAlbert.
M. summ. creat. I 3,7,1 p. 396
b,29 quod si stellae sint igneae, totum -scorpus coeleste est igneum. MLWcael. 1,2,7 p. 53,59 ‘quod -scorpus totius universi est finitum’ secundum actum. MLW
al. c
mus. fere MLW
i. q. ambitus, compages tonorum —
etwa: Tonumfang, -gefüge, Gesamtklang: MLWSchol. enchir. 1,182 in omnibus sonis idem evenit, ut ... in uno concordiae -ecorpe convenire nequeant. Modorum Ordo (VeröffMusHistKommBAdW. III. 1981. p. 183,43) cantilenae -scorpus ... elevatione sonorum et positione completur. MLWHier. Mor. mus. 23 p. 168,20 quod nullus ... trium cantuum est sufficiens ad complendam melodiam totius -iscorpis uniuscuiusque toni. d
pharm.: MLWAlcuin. epist. 213 p. 357,2 fateri praesumunt
medici ... ministros esse ... in unum pigmentaria manu conficiendo -scorpus. MLWBotan. Sangall. 5,1 herba ... pulvere facis ..., uno -ecorpe miscis (MLW
sim. 10,3). MLW
al. MLWThadd. Florent. cons. 41,171 permisceantur omnia ..., donec fiat unum -scorpus. III
societas, congregatio, collegium —
Gemeinschaft, Verband, Körperschaft: A
gener.: MLWTheodulf. carm. 34,10 unus ut e fratrum -ecorpe sceptra gerat.
per MLW
compar.: MLWOtto Frising. gest. 1,60 p. 85,26 ut ... tamquam unum -scorpus effecti una omnes voce ... dicerent: ‘MLW
eqs.’ MLW
ibid. MLW
al. B
publ.: MLWConst. imp. II 215,26 p. 299,8 (a. 1239) quod honor omnium tangitur, quicunque de -ecorpe principum secularium offendatur. MLWChart. Hall. 353 p. 325,29 qui antea de -ecorpe, innunghe dicto, eorum, qui in valle operantur ..., non fuerit. MLWChart. episc. Wirz. I 433 p. 507,18 cum clamor ... contra societates, -acorpa sive collegia civitatis ..., que vulgariter zumpfte nuncupantur, ... ad aures nostras ... pervenisset. C
eccl.: 1
in univ.: MLWConc. Karol. A 14 p. 84,13 quem ... ex -ecorpe sanctae nostrae ecclesiae, videlicet de sacerdotibus ..., nobis eligeremus antistitem. MLWWaldr. carm. 2,1,81 turba sacerdotum, monachorum -scorpus inerme. MLWLiber de unit. eccl. 2,2 p. 212,39 ut iam non sint unum -scorpus vel ecclesiae vel rei publicae.
saepe. cf. p. 1913,47sqq. 2
de congregatione damnatorum: Agob. 17,15 duę bestię operante diabolo eminentiores sunt in universo -ecorpe perditorum. MLWGodesc. Saxo
theol. 7 p. 189,2 qui
(reprobi) sunt membra diaboli et -scorpus Antichristi (MLW
sim. 9 p. 203,8. MLWRup. Tuit. vict. 11,5). MLWHumb. Sim. 2,38 p. 187,15 ipsis
(haereticis) tota moles diabolici -iscorpis sustentatur. MLW
al. 3
de conventu monastico: MLWEpist. var. I 33,7 quod nullus ante probationem ... -icorpi monasterii societur. MLWWalahfr. Gall. 2,28 -icorpi eiusdem congregationis insertus (MLWOtloh. vis. 3 p. 51,11. MLW
al.). MLWChart. Solod. II 215 ipsa duo monasteria ... redigimus in unum -scorpus. MLW
al. Leithe-Jasper