copia, -ae
f. MLW
script. cup-: MLW
l. 49. MLW
form.: MLW
acc. MLW
pl. -a: MLW
l. 50.57. p. 1867,20. MLW
al. MLW
decl. III.: MLW
l. 49. p. 1867,1.14. I
proprie: A
de rebus MLW
i. q. abundantia, affluentia —
(große) Menge, Fülle (expressius MLW
i. q. exuberantia —
Überfluß, e. g. l. 52.57): 1
corpor.: a
in univ.: MLWIonas Bob. Ioh. 13 ait
unus e subditis se tanti farris cupiem (-am MLW
var. l.) non habere. Vita Lamb. Traiect. 27 (MGMer. VI. p. 382,10) ⌊tanta -a⌋ (tantae -ae MLW
var. l.) auri vel gemmarum ... sunt conlatae. MLWArbeo Corb. 17 p. 207,18 herbarum -a (MLWWillib. Bonif. 5 p. 22, 19). MLWHraban. epist. 5 p. 388,28 lector pauperculus, qui -am librorum non habet (MLWEinh. Karol. 33 p. 40,12 [testam.]. MLWIoh. Canap. Adalb. A 3. MLW
al.). MLWWett. Gall. 35 p. 276,25 rerum -a sublevata est (MLWPoeta Saxo 3,48. MLW
al.). MLWErmold. Pipp. 1,85 colles dant -a vini. MLWDipl. Heinr. II. 331 uti ex ... abbatis ... industria ac ... abbatiae -a ... fratrum relevetur inopia (MLWStatut. ord. Teut. p. 98,2. MLW
al.).
persaepe. adde de vi solis: MLWTheodulf. carm. 14,7 -a deest solis. MLWCarm. Cantabr. A MLWapp. 1,5,2 (MLWMittellatJb. 22. 1987. p. 128) quando humus fert erbarum -a titania ... species. b
c. colore quodam: α
penus, commeatus —
Verpflegung, Vorrat: MLWThangm. Bernw. 27 p. 771, 19 hospitium plenis -is providebant. Vita Heinr. IV. 13 p. 42,20 dum ruris -a consumpta esurire inciperent. MLWChron. reg. cont. I MLWa. 1184 p. 133,22 liberalissime eis imperatore per triduum -am inpertiente. β
apparatus, arma —
(Aus-)Rüstung: MLWRegino chron. MLWa. 860 p. 79,21 Brittones ... belli -am capessunt. MLWWiduk. gest. 1,9 p. 12,11 militum manus et arma ceterasque belli -as ... parum procedere. MLW
ibid. MLW
al. γ
opes —
Mittel (usu plur.): MLWRuotg. Brun. 37 p. 38,11 ut neque consilium neque -ę deessent. 2
spirit.: MLWIonas Bob. Columb. 1,6 p. 163,1 ob egregiae doctrinae -am (-em
A 1a). MLWIulian. Tolet. Wamb. 4 oleum benedictionis ... refunditur et benedictionis -a exibetur (MLWAdam gest. 3,1 p. 142,13). MLWGodesc. Saxo
theol. 22, 11 p. 313,4 caelestis -am charismatis infundi. MLWHildeg. scivias 1,3 MLWl. 275 celeri -a verborum.
saepe. 3
per prosop. (cf. MLW
ThLL. IV. p. 968,67sqq.): MLWEkkeh. IV. cas. 103 neque vitam plus communem, ętiamsi in loco pleno sit C-a cornu, statuere poterimus. MLWCarm. Bur. 2,1 C-a dicat. 63, 2
b, 6 qui
(Hercules) ... frontis Acheloie cornu dedit C-e.
adde: MLWEgbert. fec. rat. 1,1542 non magis inde ferax, si C-a vacca vocetur. B
de hominibus (de animalibus: l. 13.14) MLW
i. q. multitudo, grex, turba —
(große) Anzahl, Schar, Haufe: 1
in univ.: MLWArbeo Emm. 6 p. 35,20 melli et apium -a ... habundans. MLWHugeb. Wynneb. 11 cum cuncta populariae multitudinis -e. MLWVita Galli II 328 -a serpentum. MLWWiduk. gest. 1,9 p. 14,9 qui
(maiores nostri) parvis -is ingentes gentium -as superaverunt. MLWOtto Frising. gest. 1,48 propter litteratorum virorum -am. MLW
al. MLWChart. Tirol. 959 Albertus comes ... et alii quam plures, quorum -a ibi fuit.
saepe. adde: MLWSiseb. Desid. 22 ad cuius venerantissimum corpus tanta Christus confert -a sanitatum: MLW
eqs. 2
de viribus armatis MLW
i. q. manus, exercitus —
Truppe(n), Streitmacht: MLWLeg. Wisig. 5,7, 19 licet ... gentes nostre affluant -a bellatorum. MLWEinh. Karol. 11 -is undique contractis ... cum maximo venit exercitu
rex. MLWLamb. Hersf. Lull. 10 p. 320,10 habens secum armatorum -as non modicas. (Vita Heinr. IV. 8 p. 28,13. MLW
al.). MLWThangm. Bernw. 7 p. 761,10 -is militum dispositis (MLWOtto Frising. gest. 1,26 p. 43,19 cum magna
m. -a. MLW
al.). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1073 p. 276,32 collectis auxiliantium -is. MLWa. 1077 p. 295,10 rex tanta auxiliatorum -a roboratus. Vita Heinr. IV. 10 p. 33,14 ut ... ad curiam ambo mediocri -a venirent MLW
eqs. persaepe. II
translate: A
occasio, facultas, permissio —
Gelegenheit, Möglichkeit, Erlaubnis (interdum MLW
c. gerundi(v)o supplendo, MLW
e. g. MLW
l. 42): 1
in univ.: a
gener.: MLWCand. Fuld. Eigil. II 10,1 larga ... concessa est -a fandi fratribus (MLWWiduk. gest. 1,9 p. 15,11.
saepe; cf. Verg. Aen. 1,250). MLWWiduk. gest. 1,4 vendendi emendique. MLWRuodlieb II 26 hoc volo ... speculari, -a dum fit. MLWConsuet. Marb. 28 sedendi. MLWLigurinus 6,307 -a ... detorquere gradum.
saepe. b
publ. et iur.: MLWConst. Melf. 1,53,3 -a reclamandi. MLWChart. Solod. II 25 ne ... probacionis -a subtrahatur (MLWChart. Turic. 1583 [epist. papae]). MLWChart. Eichst. 54 -am sigilli nostri non habuimus.
al. expressius MLW
i. q. permissus, auctoritas —
Ermächtigung, Vollmacht: MLWConst. Melf. 1,53,2 p. 84,3 dandam vel negandam inquisitionis -am ... nostrae maiestatis arbitrium provida deliberatione mandabit (1,86). 2
c. colore quodam: a
capacitas, pollentia —
Fähigkeit, Vermögen: MLWWandalb. martyr. MLWcomm. 32 negat priorum nos aequare locum ... vatum ... exilis -ae loquacis usus. MLWThangm. Bernw. 27 p. 771,14 vir litteris eruditus, fandi quoque -a exercitatus.
de opulentia: MLWDipl. Conr. II. 114 p. 159,24 que -a
(sc. ecclesias locupletandi) cum ... regibus ... presto fuisset MLW
eqs. b
potestas —
Verfügungsgewalt: MLWChart. Turic. 248 (1106/11) ut ... abbas et monachi liberam -am ... ex ipsis prediis habeant. c
praesentia, status eius qui (quod) praesto est —
‘Präsenz’, Erreichbarkeit, Verfügung: α
de hominibus (publ. et canon.): MLWVita Norb. I 15 p. 689,12 pronunciavit ... -am sui se ei
(comiti) facturum. MLWChart. Raitenh.75 p. 77,12 quia ... propriorum episcoporum -am non habetis (MLWChart. Port. 152. MLWChart. Eichsf. 422 [epist. papae] vestri -am. MLW
al.). MLWConst. Melf. 2,22 accusati ... sui -am facere non detrectent. MLW
ibid. MLW
al. β
de rebus (fere de documentis): MLWDipl. Constantiae 23 p. 76,26 quia -am de privilegiis ..., quotiens ei
(notario) necessias incumbit, habere non potest. MLWChart. episc. Misn. 104 ut presentis libelli ei
(adversario) -am faciatis. MLWChart. Lamb. Leod. 479 p. 588,5 predicti
(sc. canonici) ... de clavibus ipsis facient -am, cum opus fuerit. MLWHeinr. Trev. gest. 46 p. 440,28 (chart.) quibus
(sacerdotibus) facta fuit -a littere. MLW
al. B
descriptum, exemplar —
Abschrift, Kopie (fere de instrumentis): MLWGesta Trud. cont. II 1,3 require ... de iure grutarii -as supra. MLWChart. Solod. I 344 p. 192,25 autentici -a ... petita et habita MLW
eqs. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 166 datum per -am sub sigillo domini decani (MLWHeinr. Trev. gest. 39 ut -am ... MLWs. MLWs. suo ipsis daret duplicatam). MLWChart. Argent. I 508 p. 387,13 cuius
(libelli) -am et transcriptum dicitur habere episcopus (MLWChart. Babenb. 466 p. 336, 37).
Pörnbacher