lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

catholicus

ahd. bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
4
Verweise raus
7

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

catholicus

Bd. 2, Sp. 379
catholicus, -a, -um. (καθολικός) MLWscript.: ka-: MLWl. 67. 69. saepe. cha-: MLWl. 25. p. 380,37. MLWal. -to-: MLWl. 25. p. 381,29. saepe. -tto-: MLWNadda Cyriac. I prol. 45. -log(us): MLWGloss. I 72,19 St.-S. MLWcod. MLWc. -iqu(us): MLWl. 35. karolicos: p. 381,30. MLWform. nom. MLWacc. MLWsg. -os, -on: p. 381,27.30. MLWsuperl.: p. 380,1. 381,48. MLWmetr.: cā-: saepe, MLWe. g. p. 380,18. -thō-: MLWTit. metr. I 1,12,13. MLWEugen. Vulg. calend. 114 (MLWAnalBoll. 84. p. 364). I sensu christiano: A strictius MLWi. q. christianus, orthodoxuschristlich, katholisch, orthodox: 1 spectat ad universalitatem MLWi. q. christianitatis communis, omnes christianos amplectensder Christenheit gemeinsam, alle Christen umfassend (cf. MLWGloss. I 73,19 St.-S. -uscatholicus universalis vel chirliher. II 522,15 -ocatholico gemeinsam. IV 5,41 -uscatholicus allicher kilaupfto. MLWal.): MLWLiber diurn. 73 p. 73,15 contra -amcatholicam fidem et orthodoxam religionem (MLWLex Sal. Pipp. prol. 1 gens Francorum ... ad -amcatholicam [ cato-catolicus, cha-chatholicus MLWvar. l.] f. conversa. MLWConc. Karol. 23 p. 204,16 si non ex ... herese reversus fuerit in veram et -amcatholicam ... f. MLWRod. Camer. Lietb. prol. p. 841,3 ea fides ..., quod eius cultus per omnis mundi terminos emanavit, -acatholica vel universa vocatur. persaepe). MLWForm. Marculfi 2,17 p. 88,9 expers aecclesiae cato-aecatolicae (cath-catholicae A 2.3) communionem et pacis. MLWConc. Karol. 3B,15 p. 28,3 status sanctae -aecatholicae atque ... apostolicae ecclesiae (MLWOrd. coron. imp. 14,14 p. 40,1 -amcatholicam et apostolicam unam esse veram ecclesiam. saepe. v. et vol. I. p. 764,27sqq.). MLWDipl. Pipp. 16 p. 23,1 pro statu ecclesię ... populoque -ocatholico (MLWForm. Flav. 43 p. 481,26 -quocatholiquo). MLWChart. Bund. 17 p. 22,6 a cunctorum -orumcatholicorum fidelium consortio extraneus. MLWMeginh. Fuld. Alex. praef. quomodo ... ad veram et -amcatholicam christianam religionem se converterint Saxones. MLWDipl. Heinr. II. 64 p. 79,22 -acatholica totius orbis terrarum ecclesia. persaepe. de ecclesiis patriarcharum: MLWConc. Karol. 44A p. 487,22 oeconomum ... -aecatholicae et magnae ecclesiae sanctae Sophiae. MLWNicol. I. epist. 84 p. 442,12 qui -ascatholicas Alexandrinorum, Antiochenorum vel Hierosolymorum gubernatis ecclesias. 2 spectat ad confessionem, doctrinam sim.: a de hominibus: α fidei christianae adhaerens, fide christiana commotus, piusdem christlichen Glauben anhängend, christlich gesonnen, fromm: MLWForm. Wisig. 10 -acatholica mens. MLWAldh. virg. I 2 p. 230,2 -ascatholicas Christi bernaculas. MLWWillib. Bonif. praef. p. 2,27 petentibus relegiosis ac -iscatholicis viris. MLWDipl. Ludow. Germ. 63 quę (possessiones) ... a -iscatholicis viris ... collatę fuerint monasterio. MLWEpist. Teg. I 34 tutori Dei ęcclesie, -ocatholico pastori. MLWBerth. (?) annal. praef. p. 267,21 orator vere -uscatholicus. MLWCosmas chron. prol. p. 4,2 a temporibus ... primi ducis -icatholici. saepe. MLWc. sensu probitatis: Trad. Mar. MLWRatisb.116 p. 210,1 (QuellErörtBayerGesch. I. 1856; MLWs. XII.MLWex.) septem testibus, -iscatholicis viris, ... iurantibus (cf. notam MLWed.). β fidem rectam professusden rechten Glauben bekennend: MLWSteph. Edd. Wilfr. 12 -icatholici episcopi (MLWPaul. Diac. Lang. 4,42 per omnes civitates ... duo episcopi erant, unus -uscatholicus et alter Arrianus. MLWAlex. Min. apoc. 9 p. 141,26. MLWal.). MLWConc. Karol. 22C,15 si gyrovagi sint -icatholici an non. MLWVita Sev. Col. 2 convenientibus ad ... concilium ... -iscatholicis et orthodoxis ... doctoribus. MLWal. de patribus, auctoribus orthodoxis approbatis: MLWEpist. var. III 3 p. 134,30 -oscatholicos ecclesiae doctores (MLWHincm. ord. pal. 4. MLWal.). MLWHraban. epist. 23 de ... fontibus -orumcatholicorum expositorum. MLWConc. Karol. 57C,6 p. 780,1 de -orumcatholicorum patrum dogmatibus tracta res (MLWBerno epist. 29 p. 65,5 [ed. F.-J. Schmale. 1961] Athanasius ... k-iskatholicis patribus consentiens. MLWal.). MLWRuotg. Brun. 4 p. 5,16 qui (Prudentius) ... est et fide intentioneque -uscatholicus. MLWOtto Frising. chron. 1 prol. p. 6,25 k-ikatholici ... scriptores. MLWal. γ in titulo regum vel imperatorum i. qui fidem christianam defendit,christianissimusden christlichen Glauben schützend,allerchristlichster: MLWTheod. Trev. transl. Celsi 10 imperator ... -issimuscatholicissimus, mundialis aulae rector. MLWDipl. Heinr. III. 30 pius et per omnia -uscatholicus Chuonradus ... imperator. MLWWipo gest. prol. p. 7,6 nostri -icatholici reges, verae fidei defensores. MLWChart. Solod. 235 p. 132,19 regnante -ocatholico ... imperatore Friderico. MLWDipl. Karoli M. 277 p. 412,27 (spur. MLWs. XII.MLWex.) Carolus ..., serenissimus, -uscatholicus, pacificus augustus. b de rebus: α fidei christianae conveniens vel propriusdem christlichen Glauben angemessen, entsprechend, eigen: MLWLiber diurn. 76 p. 81,13 facere ... contra -amcatholicam legem. MLWLex Sal. Pipp. prol. 3 Chlodovicus ... recepit -umcatholicum baptismum. MLWChart. Fuld. B 529 p. 511,14 in ... doctrina -acatholica. MLWHraban. epist. 3 p. 386,24 in omnibus ... -amcatholicam imitatus sum veritatem (MLWOtto Frising. chron. 8,22 p. 426,2 -aecatholicae veritatis normam. MLWal.). MLWTrad. Frising. 1487e omnes k-ęk-ętholicus regulę militantes. saepe. β fidei christianae plenus, christiana fide effectusvom christlichen Glauben erfüllt, durch den christlichen Glauben bewirkt: MLWBeda ad Plegu. 16 fideli et -acatholica voce profiteri. MLWWalahfr. carm. 1,28 ut pia -iscatholicis firmetur regula factis. MLWFlor. Lugd. carm. 5,187 -ocatholico resplendet flore libellus. MLWCapit. reg. Franc. 276,4 p. 340,30 per ... -amcatholicam praedicationem ... conversi. MLWal. γ fidem christianam fovensdem christlichen Glauben förderlich: MLWConc. Karol. 33B p. 242,21 in ... ecclesiasticis vel -iscatholicis utilitatibus. δ sensu christiano atque orthodoxo conscriptusim christlichen und rechtgläubigen Sinn verfaßt: MLWAldh. ad Acirc. 3 p. 73,19 -acatholica praecessorum monimenta. MLWConc. Karol. 19E p. 151,5 -ascatholicas sancti Augustini sententias. MLWBerno epist. 6 p. 26,10 (ed. F.-J. Schmale. 1961) qui (libri Cassiani) -icatholici ... praedicantur. MLWal. ε de sacra scriptura MLWi. q. ad omnes christianos destinatusfür alle Christen bestimmt: MLWBeda hist. eccl. 5,24 p. 358,26 scripsi in Epistulas vii -ascatholicas libros singulos. MLWEpist. var. III 33 p. 202,19 Hieronimus ... bis in -iscatholicis libris laborasse videtur. B latius MLWi. q. ecclesiasticus, canonicuskirchlich, kanonisch: 1 de hominibus MLWi. q. ecclesiastice vel canonice approbatus, secundum canones ordinatuskirchlich oder kanonisch bestätigt, anerkannt, kanonisch eingesetzt: a de episcopis: MLWChart. march. Misn. II 8 p. 8,31 (a. 1106) a quovis chato-ochatolico ... antistite ... sacramenta suscipiant. MLWChart. Solod. 91MLWmed. ordinationes ... a diocesano suscipiatis ..., si quidem -uscatholicus fuerit. MLWChart. Carniol. II 27 p. 18, 26 -umcatholicum adire antistitem gratiam ... apostolice sedis habentem. MLWChart. Salem. 31 p. 49,33 Constantiensis episcopus -uscatholicus. MLWal. b de papis: MLWOtto Mor. hist. p. 98,5 quis ipsorum (paparum litigantium) magis foret -uscatholicus MLWeqs. Const. I 223,1 Pascalem ... in papam et patrem -umcatholicum ... recepimus (249,1 imperator et ... imperatrix ... Alexandrum in -umcatholicum et universalem p. recipient et ei ... reverentiam exibebunt, sicut k-ikatholici sui antecessores suis -iscatholicis antecessoribus exibuerunt. MLWibid. MLWal.). c de imperatoribus, imperatricibus: l. 46. 2 de rebus: a ecclesiastice vel canonice institutuskirchlich oder kanonisch festgesetzt, vorgeschrieben: MLWBeda hist. eccl. 5,24 p. 356,11 monachos ad -umcatholicum pascha ... correxit (MLWAgius comput. 5,3. MLWal.). MLWCapit. reg. Franc. 22,70 ut presbyteri ... baptisma -umcatholicum observent. MLWEpist. Hann. 7 p. 26,3 memineris te in -acatholica ... papę obędientia ordinatum. MLWGunth. Par. (?) orat. 1,2 p. 106C -acatholica oratio est regularis MLWeqs. b ab ecclesia (Romana) proveniens, ad ecclesiam pertinensvon der (römischen) Kirche ausgehend, zur Kirche gehörend: MLWChart. episc. Hild. I 65 p. 61, 18 (a. 1020/22) cunctis -ęcatholicę institutionis gubernatoribus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 277,31 -aecatholicae et apostolicae animadversionis securibus ... expurgare. MLWal. c ecclesiae debitus der Kirche geschuldet: MLWChart. Stir. I 58 p. 67,2 (c. 1050) iustam et -amcatholicam decimationem prediorum (cf. D. Lindner, MLWZRGKan. 77. 1960. p. 292). II herba -acatholica MLWi. q. laureolaSeidelbast (Daphne mezereum L., cf. MLWMarzell, Wb. dt. Pflanzennam. II. p. 29sq.): MLWDyasc. p. 134a herbe -ecatholice, id est alipiados ..., libras iii. MLWAlphita I p. 273,44 laureola, herba -acatholica idem (II p. 4,9). II p. 95,10. p. 128, 37sq. oleum -umcatholicum MLWi. oleum herbe -ecatholice. laureola conditusmit Seidelbast versetzt: MLWDyasc. p. 134a oleum -umcatholicum valde bonum ad arteticos. v. et MLWl. 68. MLWsubst.: I masc.: A qui christianitati attinet, christianus (pius)Angehöriger der Christenheit, (frommer) Christ, Katholik: 1 strictius: a in univ.: MLWLiber diurn. 74 p. 75,8 de baptizandis consignandisque -iscatholicis. MLWConc. Karol. 19D p. 141,2 a consortio -orumcatholicorum ... eliminare. 44B,76 vere -uscatholicus. MLWDipl. Karoli M. 234 p. 323,27 (spur. MLWs. X.) ut ... indictum ... ab omnibus -iscatholicis diligentius observetur. MLWGreg. VII. registr. 2,54 p. 198,39 universis -iscatholicis Placentinę ecclesię salutem. MLWCosmas chron. 1,13 p. 29,6 dux ut -uscatholicus bonus misericordia ... motus. saepe. de confessoribus: MLWMetell. Quir. 9a,10 urbe foroque ... -icatholici trahuntur ante diu metallis mancipati. b qui rectam fidem professus estBekenner des rechten Glaubens: MLWPaul. Diac. Lang. 4,42 nos autem -icatholici Patrem et Filium et Spiritum ... unum ... confitemur. MLWGodesc. Saxo fragm. p. 25,16 qui nolunt cum ... haereticis ... habere societatem, credant ... cum -iscatholicis -icatholici ... trinam deitatem. p. 31,23 -icatholici, veri videlicet christiani. MLWCaes. Heist. hom. exc. 210 heretici ... -oscatholicos impediunt, ne in fide proficiant. MLWal. de patribus, auctoribus orthodoxis approbatis: MLWAldh. virg. I 8 p. 236,10 quidam -orumcatholicorum (item de Hieronymo: MLWCaes. Heist. hom. exc. 290 verba -icatholici catholice intelligenda sunt). MLWGodesc. Saxo theol. 1 p. 90,13 quae a sancto Augustino ... sunt rite prolata ... et a ceteris cunctis -iscatholicis Latinis. MLWal. 2 latius i. qui secundum canones ordinatus estein kanonisch Eingesetzter: Const. I 393,3 (a. 1095) si tunc pro -iscatholicis habebantur episcopi in aecclesia, talium ordinationes ... sustinemus. B in ecclesiis orientalibus MLWi. q. ΚαθολικόςKatholikos, Erzbischof (cf. MLWLThK. VI. 21961. p. 72sq.): MLWOtto Frising. chron. 7,32 quem (Armeniorum metropolitanum) ipsi k-onkatholicon, id est universalem, ... vocant (de eodem: MLWSicard. chron. MLWa. 1190 cato-uscatolicus [ cath-catholicus, kath-katholicus MLWvar. l.] Armeniensis. MLWAlbert. Mil. chron. 169 p. 650,6 karolicos. MLWSalimb. chron. p. 24,25 Armeno -ocatholico. MLWal.). MLWBurch. Sion. descr. 13,9 p. 91,16 Armeniorum ... summus prelatus et Georgianorum -uscatholicus appellatur. II fem.: A ecclesiaKirche: MLWErmenr. ad Grim. 36 p. 575,42 hec ... super figura -aecatholicae de eadem insula (sc. Hibernia) typicavimus. MLWHartw. Emm. 40 -acatholica quę docuit, ex sacris scriptis astruit episcopus. MLWHumb. Sim. 2,27 p. 173,36 in sacramentis -aecatholicae. B laureolaSeidelbast (cf. p. 380,64): MLWGloss. III 533,34 St.-S. alipiades, herba angelica, laureola, cato-acatolica (herba cathoca a), cigelinde. III neutr.: sententia rectae fideirechtgläubige Aussage: MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 449,7 ut numquam canatur ... ‘trinitatem adorantes’ aut quid aliud -umcatholicum.
11700 Zeichen · 754 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    catholicusAdj.

    Köbler Ahd. Wörterbuch

    catholicus , Adj. nhd. allgemein ne. universal ÜG.: lat. catholicus GP Q.: GP (Ende 8. Jh.) I.: Lw. lat. catholicus E.: …

  2. Latein
    catholicus

    Mittellateinisches Wb.

    catholicus , -a, -um . ( καθολικός) script. : ka-: l. 67. 69. saepe. cha-: l. 25. p. 380,37. al. -to-: l. 25. p. 381,29.…

Verweisungsnetz

13 Knoten, 11 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Wurzel 3 Kompositum 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit catholicus

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — catholicus kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.