lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

canna

GWB bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
4
Verweise raus
3

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

canna

Bd. 2, Sp. 167
canna, -ae f. (κάννα) MLWscript. ka-: MLWl. 47.49. p. 168,20.30. 169,47.59. ?MLWform. MLWabl. MLWsg. -o: MLWl. 64. I de planta: A gener. MLWi. q. arundo, calamus, arundinetumSchilf, (Schilf-)Rohr, Röhricht (cf. MLWGloss. III 469,10 St.-S. arundo idem -acanna rora. 489,14 k-akanna rorra. 540,22 -acanna [cauma a] ror. saepe): 1 strictius: a proprie: α in univ.: MLWAethicus Ister 67 p. 49,6 desuper k-akanna arundinea tecta contignatia. MLWEgbert. fec. rat. 1,1629 cantabunt carmina -ęcannę (cf. Schol. Pers. 1,119). MLWDyasc. p. 53b -acanna est sicut triticum ascendens MLWeqs. MLWOtto Frising. gest. 1,32 p. 50,15 vilissima ..., id est ex -iscannis tantum, ... habitacula. MLWAlbert. M. veget. 1,170 quaedam plantae habent nodos ... sicut -aecannae omnes. 6,323 -aecannae ... sunt multarum specierum, sed in India ... magnae sunt ita, quod fiunt inde naves MLWeqs. MLWal. v. et p. 168,13.58.172, 30. MLWfort. MLWadd.: MLWHariulf. Arnulf. 2,24 duas partes decimae totius annonae, lini et -aecannae (an cannabae MLWleg.?), ... contulerunt. β pharm.: MLWAesculapius 12 radices -aecannae ... colliges mense Augusto (MLWBrunus Long. chirurg. 1,13 p. 111C). MLWFragm. mul. VI p. 604,32 f〈um〉igacio ... sic est: -acanna (cod., canion MLWed.), calamus et carbones molles esse debe〈n〉t MLWeqs. MLWAntidot. Glasg. p. 153,42 seminis -ecanne. MLWWilh. Cong. chirurg. 1513 balneum particulare de -ocanno, plantagine MLWeqs. MLWal. b per compar.: v. p. 169,1.38.63. 2 latius MLWi. q. (arundineus) caulis, culmus, festuca(röhrenförmiger) Stiel, Stengel, Schaft, Halm: MLWHugeb. Willib. 4 p. 101,8 tollit unam -amcannam, que fuit concava et habuit imum, illam replevit de petre oleo. MLWAntidot. Glasg. p. 117,7 antidotum -ascannas filicis strait. MLWMarc. Graec. ign. 2 r(ecipit) ... medullae -aecannae ferulae (MLWBrunus Long. chirurg. 1,15 p. 113C). MLWAlbert. M. animal. 3,50 crescit ex hoc (ramulo grani ordei) -acanna calami magna. MLWveget. [] 6,20 haec (arbor) ... -amcannam habet pro stipite. MLWal. in nom. propr.: MLWAnselm. Gembl. chron. MLWa. 1131 Hugo C-aCanna Avenae. B spec.: 1 -acanna (mellis) MLWi. q. saccharonZuckerrohr (Saccharum officinarum L., cf. E. v. Lippmann, Geschichte des Zuckers. 21929. p. 206.285): MLWEpist. Worm. I 65 p. 110,20 crescit -acanna in similitudinem ferulę et habet medullam de albo melle. MLWConstant. Afric. theor. 5,29 p. 22ar -acanna mellis ... valet asperitati pulmonis. MLWBernh. Prov. comm. 7,2 p. 295,33 que (humiditas) est in radice -ecanne mellis, non est bona. MLWThietm. peregr. 11,28 -acanna mellis, unde zucarum conficitur. MLWAlbert. M. veget. 1,142 fructus est ... inter corticem inclusus, sicut est in -acanna mellis, quae fert zucarum. MLWBurch. Sion. descr. 12,2 -ecanne mellis ... sunt similes -iscannis communibus. MLWal. cf. *canamella. 2 arundo IndicaBambus (Bambusa arundinacea Retz): MLWFrutolf. chron. p. 73,19 in ... ripa erant -aecannae altae sexaginta pedibus ..., ex quibus fiebant tabulae ad faciendas casas. p. 73,32 in naviculis rotundis de -acanna factis. MLWal. cf. p. 167,55. 3 cicutaEchter Schierling (Conium maculatum L., cf. MLWMarzell, Wb. dt. Pflanzennam. I. p. 1119): MLWGloss. III 49,9 St.-S. -acanna schernig. V 42,34 cicuta, coniza vel k-akanna scierlinc. MLWibid. MLWal. 4 per confusionem ut vid. MLWi. q. alcanna, cyprus Hennastrauch (Lawsonia inermis L.): MLWAlbert. M. veget. 1,154 aliud genus plantarum est sicut -aecannae arundinum magnarum (v. notam MLWed.). II de rebus ex -is confectis: A calamus scriptorius, penna scriptoriaSchreibrohr, -feder (cf. MLWWattenbach, Schriftwesen. p. 222sqq.): MLWMilo carm. 1,6,3,433 caram claustris concludito -amcannam (MLWHucbald. carm. 2,97). MLWMappae Clavic. 35 ungue ... -amcannam liquido alumine MLWeqs. MLWWaldr. carm. 2,1,17 vera manent ..., quę scribit k-akanna poetae. MLWal. in imag.: MLWHeiric. Germ. I 6,289 qualiter ad vitam ... subiit, liquida percurrere -acanna. B pertica mensorumMeßrute, -stab: 1 proprie: MLWAnon. geom. I 4,14 -acanna, cum qua mensuratur. MLWRyccard. chron. MLWa. 1232 p. 179,6 (epist. Frid. II.) sub eisdem ponderibus et ... sub eisdem -iscannis, quas ... curia nostra dederit, vendere ... merces. MLWActa imp. Winkelm. I 818 p. 635,34 de hiis, qui -ascannas ... minuerunt. MLWal. 2 meton. MLWi. q. mensura quaedam longitudinisein Längenmaß,Rute (cf. A. Schaube, Handelsgeschichte der romanischen Völker. 1906. p. 814sqq.): a spectat ad agros, spatia sim.: MLWGreg. Cat. chron. II p. 28,25 sq. res ... habentes in longitudine -ascannas xx et in latitudine ... -ascannas x ad -amcannam pedum x legitimi cubitalis. MLWActa imp. Winkelm. I 1005 p. 774,30 in pede -ascannas quinque et desuper erina a cantone muri -ascannas quinque. MLWChart. Basil. C II 103 que (ecclesia) ... distet ad spacium ... centum -arumcannarum. MLWal. b spectat ad pannos: MLWBernh. Mar. annal. MLWa. 1174 p. 265,34 vendebatur ... -acanna scherlatti libris v. MLWIordan. Ruff. equ. 7 p. 107,7 -acanna una panni ... canapacii. C baculus arundineusRohrstock: MLWGisleb. Eln. inc. prol. 16 vertex exili -acanna contunditur. MLWSalimb. chron. p. 510,23 cum una -acanna, id est cum baculo arundineo. D avena(Rohr-)Flöte (cf. MLWGloss. III 665,35 St.-S. -acanna ... suegili dicitur): MLWAlcuin. carm. 1,1270 Davidis ... alios (ministros) fecit concinnere -acanna, qui ... resonent ... hymnos. MLWAlbert. M. animal. 9,9 si mulier in ... -acanna ... aut fistula sufflet. E canaliculus arundineusSchilfröhrchen (huc spectare possunt nonnulla exempla infra allata, MLWe. g. p. 169,35): MLWWilh. Salic. chirurg. 1,21 p. 310G excipiatur lignum ... de -acanna ... et ... imponatur -aecannae extremitas una ori ... et tunc inmittatur per -aecannae foramen ferrum. MLWibid. MLWal. F scapus (sagittae)(Pfeil-)Schaft: MLWWilh. Salic. chirurg. 2,3 p. 328H conare ponere in -acanna sagittae tentam ... et imprime uncum in foramine -aecannae MLWeqs. MLWibid. MLWal. G theca calamariaFederbehälter: MLWGloss. I 24,22 St.-S. arundine raore, -acanna (-aecannae a) fedarfotar. 25,22. III de rebus -arum similibus: A fistulaRöhre: 1 anat.: a de viis spiritus, cibi, potus: α -acanna (pulmonis, vocis MLWsim.) MLWi. q. gurgulio, arteriaLuftröhre, Trachea: MLWMatth. Platear. gloss. p. 376F -ascannas pectoris et pulmonis emundat antidotum. MLWPs. Galen. anat. 3 p. 172A intrinseca ... iv membra, epiglottis, gula, -acanna, intestina. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 92,3 -acanna ... gruum. MLWAlbert. M. animal. 1,419 unus canalis est in anteriori colli et ille vocatur -acanna vocis (p. 492a,6 λάρυγξ). 1,421 [] haec (trachea arteria) ... -acanna vocatur ... propter -aecannae similitudinem. 1,540 inferior ... pars -aecannae, quae ad pulmonem pertingit. 1,547 dispositio -aecannae (p. 495b,16 ἡ ἀρτηρία) et pulmonis: ... -acanna ... est via hanhelitus. 13,5 nulla via ex -acanna (p. 664b,11 τοῦ πλεύμονος) procedit ad ventrem. 24,14 spirat delfinus ... per -amcannam fistularem (p. 537b,1 τὸν αὐλόν). MLWveget. 6,126 succus eius (liquiriciae) lenit -amcannam. MLWWilh. Salic. chirurg. 4,1 p. 23,24 continuatur ysophagus versus gulam cum -acanna pulmonis vel trachea arteria. saepe. v. et MLWl. 13 et vol. I. p. 988,2.7. remissius: MLWSedul. Scot. carm. 2,55,11 piceus rivus per -amcannam gutturis exit. MLWEkkeh. IV. bened. I 20,145 dent ... volucres modulamina -iscannis. bronchionLuftröhrenast, Bronchie: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 91,29sq. -acanna ... pulmonis ... dividitur in duas minores -ascannas. MLWAlbert. M. animal. 1,541 istae -aecannae ... perveniunt in multa ramificatae ad diversas partes pulmonis. β -acanna stomachi MLWi. q. gulaSpeiseröhre (Oesophagus): MLWWilh. Salic. chirurg. 2,7 p. 331D propter viam et -amcannam stomachi, quae meri vocatur aut aesophagus, quae -aecannae in gula locatae sunt manifestę (cf. 4,1 p. 23,21). 4,1 p. 24,9 super istas (stomachi et pulmonis) -ascannas ordinati sunt nervi. MLWibid. MLWal. v. et p. 168,68. b de ossibus MLWi. q. os fistulatum crurisRöhrenknochen des Unterschenkels (cf. J. Hyrtl, Onomatologia anatomica. 1880. p. 440.581): MLWAlbert. M. animal. 1,352 tertia ... corda ..., quae est a silvestri duarum extremitatum, quae in -aecannae domestica parte existunt, et inter duas descendit -ascannas. os suraeWadenbein (Fibula): MLWAlbert. M. animal. 1, 352 qui (musculus) oritur a capite -aecannae. 1,418 silvestris ramus super -amcannam extenditur sive harundinem minorem. v. et MLWl. 25. c de parte pennae MLWi. q. caulis (pennae)(Feder-)Kiel: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 94,24 quoniam inter cannulas plumarum et inter -ascannas pennarum sunt intervalla spatiosa. 3 p. 45,31 -acanna de penna anseris. MLWAlbert. M. animal. 4,69 in alis pennatorum sunt -aecannae (cf. p. 532a,25 καυλόν) pennarum. MLWal. 2 medic. MLWi. q. fistula parva, canaliculusRöhrchen, Kanüle: MLWRecept. Sangall. II 25 fac pulvis et ex eo per -acanna in nares insuffla. MLWTract. de chirurg. 201 -acanna subtilissima intus posita. MLWRoger. Salern. chirurg. 1,717sq. instrumentum concavum factum in modum -ecanne: ... per ipsam ... -amcannam ferream ... ferrum ... mittatur. MLWal. 3 mus. MLWi. q. fistula organiOrgelpfeife: MLWAeg. Zam. mus. 15 p. 388b instrumento ex multis composito fistulis sive -iscannis (MLWHier. Mor. mus. 18 p. 150,27 proportiones -arumcannarum sive fistularum plumbearum ... in organis). B vasGefäß: 1 eccl. MLWi. q. ampulla in missa usurpataMeßkännchen (cf. J. Braun, Das christliche Altargerät. 1932. p. 418): MLWAngilb. eccl. Cent. 3 p. 177,23 -acanna argentea i, eburnea i (MLWGalb. Karol. 16 p. 570,31 argenteam k-amkannam emerat. MLWal.). MLWOrdo Rom. 9,22 alius acolythus ... k-amkannam portans, in quam diaconus ... libamen vini ... infundat. MLWGalb. Karol. 62 p. 594,42 -amcannam, scilicet argenteum vas vinarium, ... accepisse. MLWal. 2 techn. MLWi. q. vas fistulatumröhrenartiges Gefäß: MLWGloss. Roger. III p. 294,6 fac bullire in -acanna posita in aqua bullienti. MLWAnon. secret. p. 83 -acanna retroversa. MLWPs. Gerh. Crem. sal. II 15 -amcannam grossam. MLWPs. Calid. lap. p. 402 cum artificiosa -acanna ferrea. MLWThadd. Florent. cons. 183,14 cannutum ... -ecanne serpentis. MLWGeber. clar. 1,28 accipe mercurium et pone in canello -ecanne. MLWal. v. et p. 172,38. 3 usu communi MLWi. q. cantharusKanne, Krug: MLWCarm. Bur. A 174,22,2 p. 235 -acanna pluit mustum. meton. de mensura quadam quantitatis (cf. MLWDt. Rechtswb. VI. p. 1097): MLWRegistr. Pant. Col. 17,98 (c. 1225) iv k-ekanne butthiri, aliquando amplius, aliquando minus, ... conferuntur. C species quaedam concharumeine Muschelart: MLWAlbert. M. animal. 4,35 quod (ostreum) vocatur -acanna propter suae concae similitudinem ad -amcannam. 4,38 quod (animal) dicitur coine et hoc puto esse -amcannam. MLWibid. MLWal. Erb
11132 Zeichen · 723 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Canna

    Goethe-Wörterbuch

    Canna botan Gattungsname: Blumenrohr, Schwanenblume; iZshg mit Überlegungen zur Metamorphosenlehre, bes zu den Übergänge…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Canna

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +3 Parallelbelege

    Canna , s. Herder Cannaceae .

  3. Latein
    canna

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    canna -ae f. 1. Pfeife 2. Rohrblatt bei Blasinstrumenten 3. Körper der Orgelpfeife — 1. a blown pipe, whistle 2. reed of…

Verweisungsnetz

14 Knoten, 7 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 7 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit canna

26 Bildungen · 23 Erstglied · 2 Zweitglied · 1 Ableitungen

canna‑ als Erstglied (23 von 23)

*cannabacius

MLW

* cannabacius (cana-, -neva-, -apa-, -ava-, -ati-) , -a, -um . 1 adi. : a ex cannabi confectus — aus Hanf hergestellt : Instit. regal. 2 ( M…

*cannabaria

MLW

canna·baria

* cannabaria (cha-, cana-, -aver-, -ber-, -ra) , -ae f. usu MLW attrib. : MLW l. 17. 1 ager cannabi consitus — Hanfpflanzung, -feld ( cf. ML…

Cannabich

Herder

Cannabich , Joh. Günther Friedr., geb. 1777 zu Sondershausen, Pfarrer, bekannt durch geographische Schulbücher und Schriften, die vor kurzer…

*cannabicus

MLW

* cannabicus (cana-) , -a, -um . ex cannabi confectus — aus Hanf hergestellt : MLW Walth. Agil. med. 7 p. 101,25 intingere stupas canabicas …

*cannabineus

MLW

* cannabineus , -a, -um. ( καννάβινος) 1 adi.: ex cannabi confectus — aus Hanf hergestellt ( cf. MLW Gloss. IV 227,8 St.-S. -vineus cannavin…

Cannabinōn

Meyers

canna·binon

Cannabīn und Cannabinōn , narkotische Präparate aus indischem Hanf, die als schlafmachende Mittel empfohlen wurden, aber wenig, höchstens no…

cannabinus

GWB

cannabinus als botan Artbezeichnung s Hibiscus Maria Erxleben M. E.

Cannabis

Pfeifer_etym

canna·bis

Cannabis m. ‘Hanf’ (als Pflanze und Droge), Übernahme (seit dem 18. Jh. in dt. Texten) von gleichbed. botan.-lat. Cannabis (Linné 1737), nac…

cannabum

MLW

canna·bum

cannabum , -i n. ( κάνναβις) MLW script. : ha-: MLW l. 60. adde MLW Gloss. III 241,29 St.-S. hannaue. ka-: Gloss. III 573, 37 St.-S. kanape …

Cannaceae

Herder

Cannaceae , Blumenrohrgewächse , besondere Sippe der Bananen (Scitamineae) , von welchen sie sich dadurch unterscheiden, daß sie durchaus ke…

cannale

MLW

cannale v. 1. canalis . Pape

cannalis

MLW

canna·lis

1. cannalis , -e . 1 adi.: arundineus — aus Schilf, Schilf- : MLW Gisleb. Eln. inc. 1,30 raptis fomentis -bus cannalibus in tegumentis ... i…

cannapa

MLW

cannapa v. MLW canaba . Rudolph

*cannapatius

MLW

* cannapatius v. * MLW cannabacius . Rudolph

*cannata

MLW

* cannata (kantada) , -ae f. (canna, cf. v. MLW Wartburg, Frz. etym. Wb. II. p. 208 ) cantharus — Kanne, Krug ( cf. MLW Gloss. III 643,2 St.…

*cannavacius

MLW

* cannavacius MLW sim. v. cannab- cannabacius .

canna als Zweitglied (2 von 2)

*alcanna

MLW

* alcanna , -ae f. (arab. innā', v. MLW Lokotsch, Etym. Wb. d. Wörter orient. Urspr. MLW nr. 867) MLW script. : alch-: MLW l. 54. - ant(a) …

Ableitungen von canna (1 von 1)

Cannä

Meyers

Cannä , Stadt im alten Apulien, am rechten Ufer des Aufidus (jetzt Ofanto) unweit von dessen Mündung in das Adriatische Meer; jetzt nur noch…