Eintrag · Lex. musicum Latinum
canna
canna -ae f. 1. Pfeife 2. Rohrblatt bei Blasinstrumenten 3. Körper der Orgelpfeife — 1. a blown pipe, whistle 2. reed of a wind instrument 3. main body (sounding length) of an organ pipe 1 Pfeife — a blown pipe, whistle a allgemein — general [syn.: fistula] [s.IX] LmLRemig. Aut. 479, 11: Aule Grece, Latine canna vel fistula. [s.X] LmLInch. Uchub. 386. [s.XI] LmLVocab. mus. p. 404: Calamaula: canna, de qua canitur. Calamaularius: is, qui de canna canit. ... Calamus Graece, Latine canna. LmLVocab. mus. p. 407: Scypha: canna. b speziell für die Orgelpfeife — specific: organ pipe [syn.: fistula] [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 17, 4: organum est generale nomen vasorum omnium musicorum, sed specialiter appropriatum est instrumento ex multis composito fistulis sive cannis, cui folles adhibentur. LmLHier. Mor. 18 p. 150, 27: proportiones cannarum sive fistularum plumbearum etiam argentearum in organis. [s.XV] LmLConr. Zab. tract. BN 5. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 17: Organum est instrumentum habens cannas in modum fistularum in sursum errectas, que habent naturam gutturis humani (cf. LmLHowell, Paulus p. 30). LmLConr. Zab. chor. 6, 39: Organum, sive magnum sit sive mediocre sive parvum, triplices habet cannas sive fistulas, scilicet magnas, mediocres et parvas. Magnae inferiores notas cantus resonant, mediae medias, et parvae superiores sive altiores cantus notas. Quarum cannarum sive fistularum quam trivarius sit sonus, grossus scilicet, mediocris, et gracilis sive subtilis ... Cum autem homo non nisi unam arteriam habeat, per quam vox vadit, quae supplere habet illarum diversarum cannarum organi vices, iam scilicet magnarum, iam parvarum, quanta indiscretio erit hoc velle facere uniformi vocis suae usu, cum tamen sic nullam correspondentiam habeat vox hominis ad tam diversarum cannarum organi sonum trivarium. LmLConr. Zab. chor. 6, 47: cum quis voce subtiliata canit in acutis, vox debitam habet correspondentiam ad gracilem sonum tam parvarum cannarum organi quam superioris partis chordae ipsius monochordi. LmLHerb. Tr. 3, 6 p. 75. LmLFist. Formata prima 12 p. 136: Divide totum gammaut per longitudinem in sex partes et habebis grossitudinem primae cannae; et si non vis habere ita dulcia organa, divide in quinque. Iterum divide longitudinem ultimae cannae in duas partes et habebis grossitudinem ipsius ultimae cannae. 2 Rohrblatt bei Blasinstrumenten — reed of a wind instrument [s.XV] LmLIoh. Tinct. inv. p. 35: Tibia instrumentum est duo principalia tenens foramina: unum valde angustum, per quod (canna de se sonora, quam vulgus anciam vocat, infixa) sonus flatu hominis creatus immittitur. 3 Körper der Orgelpfeife — main body (sounding length) []of an organ pipe [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 136 sqq. LmLGeorg. Ans. 2, 139: Expertum vero est de ratione longitudinis ad concava canarum mediocrem sonitum dare fistulam, cuius longitudo non excedit diametros novem concavi cane, asperum vero et altum dat quotiens septem diametros et unius medietatem adequat longitudo, perstrepit autem cum septem par fuerit. LmLGeorg. Ans. 2, 143: Cana tamen, ubi fistula adiungitur, servat cane quantitatem. ibid. al. cf. LmLSachs K.-J., Mensura 2 p. 365