lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

aqua

GWB bis lat. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
6 in 6 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
1

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

aqua f.

Bd. 1, Sp. 832
aqua, -ae f. MLWscript. acqu-: p. 835,27. MLWform.: gen. MLWsg. -ai: MLWl. 72. p. 835,2. gen. MLWpl. -(a)erum: p. 836,52. adde MLWForm. Marculfi 1,14d. 1,33. MLWibid. MLWal. MLWabl. MLWpl. aquibus: p. 836,55. ὑδωρWasser: I strictius: A proprie: 1 de statu vel cursu naturali: a gener.: MLWWillib. Bonif. 9 p. 56,22 -arumaquarum (maris) diminutiones infusionesque. MLWCand. Fuld. Eigil. II 14,4 super glacialis -aiaquai ripam Rheni. MLWPontif. [] Rhen. sup. 247 exorcismus -aeaquae super fontes. MLWDipl. Otton. I. 338 p. 461,24 -asaquas ... Sipontini laci ..., quas ecclesia tenuit. MLWDiaeta Theod. 387 -aaqua omnis frigida natura est et humida MLWeqs. MLWConstant. Afric. theor. 5,99 p. 24ar -aaqua non sapida est salsa et sulphurea et picea, aluminosa, nitrea, metallina. Const. I 228 p. 324,7 quatinus ... clausura destructa -aaqua Rheni ... fluat. MLWChart. scrin. Col. A II 1 p. 137,43 a pariete usque ad viam ... defendet -amaquam, ne cadat super hereditatem Iohannis. I p. 363,40 -aaqua (gloss.: drupa), que currit de domo Herbordi. MLWAlbert. M. miner. 1,1,3 p. 4a,17 quod ... -aaqua passa a sicco calido vel frigido sit materia communis ... lapidum. MLWveget. 4,28 dividitur -aaqua in dulcem -amaquam et amaram. 4,69 in quibus (locis) currit -aaqua calida thermarum. MLWanimal. 7,97 de numero ... -arumaquarum (p. 601b,23 ὑδάτων) pluviae convenit ... -aaqua aestivalis (p. 601b,24 θερινοὶ ὀμβροι). 20,4 humidum ... convertitur ad -amaquam pluviae vel roris vel alicuius alterius ab alto cadentis -aeaquae. MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 4 MLWadd. 8 -aaqua marina constat ex tribus elementis. persaepe. b de elemento: MLWCarm. de Lamb. 32 ignem vel -amaquam debere vocari rite deos. MLWHonor. August. quaest. II 1 p. 1186C (de creatione mundi) est ... gemina -arumaquarum natura, una crassa ..., altera tenuis a terra suspensa, quae aer dicitur. MLWHildeg. epist. I 14 p. 171A -aaqua tenuitatem et ventum mundando et rivulos educendo habet. MLWcaus. 1 p. 21,14 -aaqua ... vires quindecim habet MLWeqs. MLWOtto Frising. chron. 8,9 p. 404,7 duo elementa, aerem et -amaquam, ... post resurrectionem non necessaria, uno in terram, altero in etherem commutato. MLWArnold. Saxo fin. 1,3,2 p. 25,8 -aaqua ... est corpus simplex MLWeqs. MLWAlbert. M. metaph. 1,3,5 p. 45b,5 Anaximenes et Diogenes aerem priorem -aaqua (p. 984a,6 ὑδατος) esse dixerunt. MLWveget. 4,38 certissimum est -amaquam dulcem esse elementum et principium -arumaquarum. MLWanimal. 20,54 -aaqua apprehendit aerem. saepe. -aaqua vitae, ardens sim. MLWi. q. anima viniWeingeist: MLWTrotula 58 p. 33,3 recipe -aeaquae vitae de vino meliore distillatae (MLWThadd. Florent. cons. 180,2 -aaqua v. alia simplex, alia composita MLWeqs. MLWGeber. test. p. 564b,22). MLWSalern. comp. 48 de -aaqua ardente ... recipe vini ... libra una MLWeqs. (MLWGeber. clar. 2,54. MLWMarc. Graec. ign. 27. cf. MLWMappae Clavic. 212 fit -aaqua, quae accensa flammans incombustam servat materiam). MLWGeber. clar. 2,55 -aaqua illuminans. MLWMarc. Graec. ign. MLWapp. p. 123 -aaqua acuta omne metallum dealbans. MLWal. c de liquore -ae simili: α anat. et medic.: MLWAntidot. Glasg. p. 106,2 facit antidotum ... ad infirmos, quos -aaqua coegit. MLWBruno Querf. fratr. 11 p. 728,14 -arumaquarum humectat tristem vultum largo flumine. MLWConstant. Afric. grad. p. 373,13 citrinam -amaquam hydropicorum. MLWAnon. secret. p. 78,1sqq. quaedam ... sunt -aeaquae videlicet ex animalibus et ex animatis egredientes ..., quae non solum sunt solventes, sed etiam tingentes et perficientes; ... alii ... -amaquam occulti lapidis, alii -amaquam animalis ... nuncupaverunt. MLWAlbert. M. animal. 1,464 -amaquam sudoris. 3,76 in quo (foramine cartillaginis) est modicum humiditatis -aeaquae medullosae. 6,86 aphros generatur -aaqua (p. 569b,29 ὑγρός) aliquantulum pinguescente. 6,101 quidam habent humorem decurrentem a matrice vocatum Graece fomeroz (p. 572a,27 ἱππομανές) aut -amaquam spermaticam. MLWal. β bot. MLWi. q. sucusSaft: MLWTract. de aegr. cur. p. 208,27 siropum de -aaqua cucurbite. MLWMatth. Platear. gloss. p. 380E -aaqua vitis frigida et sicca MLWeqs. MLWAnon. secret. p. 77,33sqq. quaedam sunt -aeaquae solventes et haec sunt -aaqua citrorum, granatorum et ... vegetabilium -aeaquae. MLWAlbert. M. animal. 8,166 cibant eas (apes) humore dulci ... sicut ex -aaqua arnidi et -aaqua liquiritiae. γ techn.: MLWTrotula 58 p. 33,33 -aaqua alia (i. oleum terebinthinum). MLWAlbert. M. meteor. 4,2,13 p. 766a,4 lixivium ... voco quamlibet colatam -amaquam ... et ideo omnes -aeaquae alchimicae lixivia sunt quaedam. MLWal. v. et MLWl. 58. p. 835,37.44. de metallis liquefactis: MLWMappae Clavic. 10 confla metalla pariter, donec -aaqua fiet. d alch. in nominibus ficticiis: α de fermento vel mercurio: MLWTurba phil. 16 p. 126,7 terite ... ipsum (lapidem) ... -aaqua maris. 25 p. 135,21 humidum ... est -aaqua sulfuris. MLWAlleg. sapient. 1 p. 467a,54 accipe -amaquam -aeaquae. MLWAnon. tab. p. 152,30 voluit per hoc -amaquam divinam, quae est anima. p. 155,16 per haec ... intelligunt -amaquam foliatam, quae est aurum philosophorum (cf. MLWAlleg. [] sapient. 9 p. 473a,57 -aaqua nummosa). p. 179,24 haec anima rubea latet in ipsa -aaqua alba spirituali. p. 191,8 draco ... est -aaqua divina ... et est cinis, qui est in cinere. MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 19 p. 23,19 mercurius est -aaqua permanens et -aaqua vite et mortis. II 17 argentum vivum et sulphur sunt -aaqua et unguentum. MLWRichard. Angl. correct. 11 p. 395,14 corpus solvitur in spiritum, id est in -amaquam mineralem. MLWPs. Avic. tinct. 1 p. 627a,7 argentum vivum est -aaqua perennis, -aaqua vitae. saepe. v. et p. 833,48sq. 835,47. β de sulphure: MLWGeber. clar. 2,11 -aaqua, que fetet, vocatur sulfur. γ de urina: MLWPs. Arist. magist. p. 646a,3 cum -aaqua animalis seu urina ... destilla. MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 60 submerge ipsum ... de -aaqua antiquata (reservata, id est urina II 50). δ de specie lapidis aerosi: MLWAnon. secret. p. 37,17 unus lapis, qui vocatur edaus, ... dicitur -aaqua ferri. ε de plumbo: MLWPs. Gerh. Crem. sal. II 58 ipsum plumbum est -aaqua sulphurata. 2 de usu, derivatione sim.: a gener.: MLWForm. Senon. II 11 mansionem ei (itineranti) et focum, panem et -amaquam largire. MLWHeito Wett. 21 -aaqua ... ad potandum laudabilis est. MLWRimb. Anscar. 35 p. 69,32 -amaquam ad manus lavandas exhibebat. 40 p. 74,40 ut gladio trucidaretur aut igne cremaretur aut in -aaqua necaretur. MLWEberw. Magner. 3 (de miraculo) ut ... -amaquam de arida terra produceret. MLWDipl. Pipp. 33 p. 46,44 (spur. MLWs. XII.) per ignem aut -amaquam instrumenta cartarum perdita sunt. MLWHildeg. caus. 5 p. 232,11 in -aaqua balneare. MLWOtto Frising. gest. 2,25 usibus ... humanis ineptas -asaquas haurire. MLWWilh. Rubruqu. itin. p. 229,15 sclavi ... implent ventrem ... -aaqua crassa. MLWChart. Friburg. 253 p. 226,19 per quos (alveolos seu ductus privatos) -aaqua ad prata ... dirigitur. MLWAlbert. M. veget. 4,86 -aaqua ... est alimenti vehiculum. persaepe. b iur. et canon.: α de iudicio Dei: Ord. iud. Dei A 6a exorcismus -aeaquae calidae ad faciendum iudicium. B 2,2tit. coniuracio -aaqua frigida ad iudicium. 5,3a ut, Domine, ... sanctifices hanc -amaquam, licet fluentem, ad discernendum iustum iudicium tuum. 18,3tit. benedictio super -amaquam ferventem. C 3 adiuro te ... per iudicium -aeaquae frigidae. MLWCarm. de Tim. 73 ignis, -aaqua occultos rimantur frustra reatus. MLWHincm. annal. MLWa. 876 p. 132,23 Hludowicus ... decem homines -aaqua calida et decem ferro calido et decem -aaqua frigida ad iudicium misit. MLWLex fam. Worm. 30 p. 644,8 ipse se bullienti -aaqua adversus episcopum expurget. MLWVulc. Bard. 6 p. 320,19 homo dives ... in -amaquam miserabiliter missus. MLWAnnal. Frising. MLWa. 1090 ad -amaquam eas (mulieres) examinantes. MLWCosmas chron. 2,4 p. 87,3 donec ... ignito ferro sive adiurata -aaqua ... examinentur. MLWChron. Andag. 41 sacramentum iudiciali examinatione per -amaquam confirmavit. MLWTrad. Frising. 1544d mulier ... cum filiis ... per iudicium -ęaquę et ferri tributarii iuris debitores se esse comprobaverunt. MLWChron. Ortl. add. 2 p. 132,26 per iudicium frigidae -aeaquae ... virginea corpora (i. reliquias) sancta ... esse comprobavimus. MLWTrad. Salisb. I 425a cespitibus in -aaqua benedicta depositis probatum est iure predia ... possideri. saepe. β de poena, ieiunio: MLWLeg. Wisig. 2,1,19 p. 66,21 sufficiat ... illis ... panis vel -eaque refectionem accipere. MLWLull. epist. 128 excommunicatę feminae ... penitentiam ... agentes in pane et -aaqua. MLWThietm. chron. 6,18 (synod.) in pane, sale et 〈aq〉ua ... ieiunare. MLWBernold. Const. libell. VII 2,3 ut ... xl dies in pane et -aaqua ... peniteret. MLWChron. reg. cont. I MLWa. 1198 p. 165,32 omnes sceleris ... reos -aeaquae bullient itradi iussit. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 1097 Gregorius papa Heinrico ... alteram diem in pane et -aaqua deducere iniungit. MLWChron. Erf. mod. II MLWa. 1274 p. 269,14 nichil ... detur eis (cardinalibus) nisi ... panis et -aaqua, donec provideant ecclesie de papa. saepe. c liturg.: MLWBeda hist. eccl. 5,4 p. 287,19 miserat ... mulieri aegrotae ... de -aaqua benedicta, quam in dedicationem ecclesiae consecraverat (MLWConsuet. Trev. 28 pueri -aaqua b. sperguntur a magistro. MLWThietm. chron. 7,72. MLWHeinr. Lett. chron. 1,12. MLWAlbert. M. sacram. 15 p. 11,40 de -aaqua b. dicendum, quod non est instituta ad deletionem venialis, sed ad fugandos daemones. saepe. v. et MLWl. 50. p. 835,21). MLWHraban. inst. cler. 2,55 benedicitur sal et -aaqua in diversos usus fidelium MLWeqs. MLWWalahfr. exord. 30 -amaquam sparsionis cum sale benedici et in habitaculis ... spargi ... papa constituit (cf. MLWVita Liutb. 22 episcopus ... cellulam ... [] aspersionis -aaqua salubriter sparserat). MLWUffing. Liutg. 36 rigat ora Saxonum ... aeternam in vitam puteo salientis -aiaquai (cf. Vulg. Ioh. 4,14). Drogo Winn. 22 (MLWMGScript. XV p. 781,34) daemoniacus positus in exorcizata -aaqua. MLWLeo Mars. chron. 2,90 p. 690,5 ex -aaqua, qua post missarum sollemnia manus ablueret (cf. MLWRituale Flor. p. 86,35 -aaqua ablutionis. MLWChron. Reinh. MLWa. 1191 -amaquam quasi sacramentalem ministris commendavit. MLWArnold. Lub. chron. 5,14 p. 190,10 -amaquam retranssubstantiatam. MLWal.). MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 117,15 a famulis elemosinę cum -aaqua calida prelavantur pedes eorum (pauperum). MLWRituale Rhenaug. 149 (Spicil. Friburg. V p. 156,31) defunctus turificatur et -aaqua aspergitur. MLWHildeg. scivias 2,6 p. 526C in consecratione ista vino -aaqua immista esse debet, quia de latere filii mei sanguis et -aaqua emanavit. MLWAlbert. M. sacram. 38 p. 28,29 -aaqua est materia baptismi. MLWeuch. 3,2,3,2 p. 290b,23 quod ... -aaqua in sacramento ponitur, ad significandum tres sunt causae MLWeqs. persaepe. d pharm.: MLWAurelius 4 p. 497,31 cataplasma ... ex oleo et mellis -aaqua. MLWAntidot. Augiens. p. 41,30 cum -aaqua anetata. MLWAntidot. Glasg. p. 156,32 omnia in -aaqua pluviale aut fluvialem ... coquat. MLWAntidot. Cantabr. p. 166,31 panem ... azimum cum -aaqua benedicta pistratum. MLWRecept. Sangall. I 30 milfolio cum -aaqua pisiva bibatur. 84 in -aaqua mulsa. MLWHildeg. phys. 3,26 p. 1235C eum (fructum fagi) in pura -aaqua, scilicet springbornen, commisce. MLWTract. de chirurg. 290 -eaque calcis, quod sufficit. MLWTract. de aegr. cur. p. 94,22 -amaquam marinam accipe. MLWThadd. Florent. cons. 131,122 substantias bulitis in acqua. MLWMaurus urin. II p. 50,44 utatur ... spleneticus -aaqua ferrariorum, in qua extinguatur ferrum candens. MLWAlbert. M. meteor. 2,3,17 invenitur in Teutonia ... -aaqua acris, qua utuntur incolae pro medicina laxativa. MLWveget. 6,294 praegnans sedeat in -aaqua camomillae. saepe. e techn.: MLWCompos. Luc. α 17 -amaquam de gummam (cf. MLWHeraclius II 28 -aaqua gummata). MLWMappae Clavic. 55 mittis in -aaqua melanterie (gloss.: id est -aaqua caligariorum, qua denigrantur coria). MLWIoh. Platear. simpl. med. p. 33av -aaqua ros(ata) sic fit MLWeqs. (cf. MLWAlbert. M. euch. 3,2,1,3 p. 282b,22 -aaqua ... rosacea et caeterae -aeaquae omnes, quae arte alchimistarum fiunt. MLWal.). MLWTrad. Salisb. I 86 locum patellę ... et viiii. partem -ęaquę ... contradidit (cf. 127 contradidit ... duas -asaquas [‘Solenanteile’] MLWeqs. 322a. Trad. Bercht. 4 [QuellErörtBayerGesch. I p. 241,13]. MLWChart. Stir. II 6 super -aaqua salaria. MLWChart. Salem. 186 -amaquam salsam. MLWChart. archiep. Magd. 379 p. 496,26 censum ... de salva [an salsa MLWleg.?] -aaqua ad conficiendum sal. MLWal.). MLWAnon. secret. p. 77,35 -aeaquae solventes et figentes ut -aeaquae salium et aluminum et atramentorum et his similium. p. 77,36sqq. -aeaquae mineralium calcinatorum, cum quibus legantur spiritus et resurgunt et vocantur -aeaquae perennes. Ps. Gerh. Crem. II 13 cum -aaqua salis armoniaci. MLWIoh. sacerd. 83 stagnum ... involve -aaqua ... alkali et nitrina. MLWPs. Calid. lap. p. 399 da ... -amaquam safferanicam de endacuto factam et -amaquam viridis aeris ... et da mercurio de -aaqua laborata. MLWGeber. test. p. 564b,11 cum -aaqua dulci distillata. saepe. B 1 alleg.: MLWHraban. univ. 11,1 p. 310B -aeaquae ... aliquando spiritum sanctum, aliquando scientiam sacram, aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium demonstrare solent. p. 310D -aeaquae sunt angeli ..., -aeaquae gentes sunt ..., -aaqua fluenta divinae praedicationis. p. 311B -aeaquae persecutiones huius mundi ..., -aeaquae temptationes diaboli ..., -aeaquae baptismum haereticorum ..., -aeaquae multiplicatio peccatorum MLWeqs. p. 311C -aaqua luxuria carnis. MLWIoh. Scot. carm. 2,5,30 hic (Christus) est ... via, panis, -aaqua. MLWRup. Tuit. spir. 3,12 p. 1653A -aaqua illa, quae cum sanguine de mortui Christi latere fluxit, nova creatura fuit. MLWHonor. August. gemm. 1,158 per -amaquam intelligitur humanitas Christi. MLWAlbert. M. sacram. 74 p. 52,47 -aaqua significat per appositionem suam in calice actualem unionem ecclesiae cum Christo. MLWeuch. 3,2,3,1 p. 290a,24 -aaqua propter suam insipiditatem significat hominem insipidum. saepe. 2 in imag.: MLWWalahfr. Mamm. 14,12 quod multis non possit -isaquis pius ardor amoris extingui (cf. Vulg. cant. 8,7). MLWHonor. August. gemm. 1,99 (de eucharistia) ut ex -aaqua renati fonte vitae satiemur. MLWHildeg. scivias 3,9 p. 681A [] Dominus in unico verbo suo -isaquis -arumaquarum (sc. apostolis) dicebat, ut sua effusione aequalitatem facerent supra montes. MLWal. 3 per compar.: MLWAmalar. off. 3,19,30 sicut vinum et -aaqua unum fiunt in calice, sic populus et cantores in corpore Christi. MLWCand. Fuld. Eigil. I 9 p. 226,42 malae cogitationes, quae ... quasi -aaqua erumpunt. MLWHildeg. scivias 3,2 p. 582D sicut -aaqua semper inundat et celat in se mortifera animalia ..., ita est homo inundans in malis factis suis celans. MLWal. 4 proverb.: MLWMirac. Genes. Hier. 3 quis ... super fluvium pergens -amaquam quaerit? MLWThietm. chron. 5,35 -eaque torrenti et homini potenti arduum esse ... resistere. MLWEgbert. fec. rat. 1,382 spes venientis -ęaquę, quo iam fluere ante solebat. MLWDipl. Karoli M. 251 p. 356,36 (spur. MLWs. XI.MLWex.) sicut piscis sine -aaqua, sic monachus sine -aaqua et sine regula. MLWWibald. epist. 150 p. 251,5 mittere -asaquas in flumina. MLWRahew. (?) dial. p. 528,18 acsi molendinum -amaquam petat a furno. MLWAlbert. M. eth. 7,1,2 p. 469b,14sq. quando -aaqua (p. 1146a,35 ὑδωρ) suffocat, quid oportet adhuc -amaquam bibere? MLWNicol. Biber. carm. 969 (ed. Th. Fischer. 1870) non -aaqua laudatur, que fonte carere probatur. MLWal. II latius: A flumen, rivus, stagnum, lacus, undae Fluß(lauf), Bach, Teich, See, Gewässer: 1 gener.: MLWRhythm. 80,19 -arumaquarum bestias. MLWAldh. virg. II 1338 Neptunus, ... regnator -arumaquarum. MLWLex Alam. 79 si quis aliquam clausuram in -amaquam fecerit. MLWHugeb. Willib. 4 p. 96,20 dirivatio -eaque (sc. Iordani). MLWVita Pirmin. I 6 quem (locum) ob confluentiam -arumaquarum duarum vocant Gamundium. MLWHraban. carm. 39,20,4 Deus -asaquas diviserat. MLWDipl. Karoli III. 135 〈negociatores in〉 -isaquis et arvis sine tholoneo pergant. MLWHrotsv. Pafn. 12,6 confusae -arumaquarum gurgites. MLWChart. Worm. 44 -amaquam et ripam eius et alveum dedi. MLWDipl. Conr. II. 65 p. 81,25 (ex dipl. Guidonis 11 p. 31,7) -amaquam aperire et claudere. 242 p. 333,40 de fluminibus ... -asaquas extrahere. MLWDipl. Heinr. IV. 244 ius ... piscationum in profluentibus et stantibus -isaquis. MLWVita Meinw. 137 molendini -amaquam obtulit. MLWChart. Bund. 508 -amaquam coriuam. MLWChart. Turic. 1079 p. 169,6 quod (ius) in ... hominibus et bonis in terra, super terram, in -isaquis, super -isaquis habuimus. MLWChart. Hamb. 508 per aliquam -amaquam, quam heydep seu woltwater vocant, aggerem ... facere. MLWChart. Eberb. 187 p. 321,6 alveus sive -aaqua, que dicitur mare (i. lacus). MLWChart. Raitenh. 124 ut ... victualia ... per terras et -asaquas deferant. MLWChart. Pomm. A 314 p. 668,32 -amaquam liberam usque ad portum maris ... vendidimus. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 6 p. 214,4 sunt ... -eaque parve stantes, que dicuntur piscine vel lacune. MLWChart. Bern. II 280 vendidi prata ... usque ad mortuam -amaquam. MLWChart. Austr. sup. III 411 concessimus ecclesie ... -eaque meatum. persaepe. v. et p. 833,32. additur MLWnom. propr.: MLWTrad. Patav. 12 (c. 785) in alio loco, ubi dicitur Inone -aaqua. MLWDipl. Otton. I. 73 in loco ... sito inter -asaquas Emisa et Hasa dictas. 209 p. 289,1 piscationem in -aaqua Sedes. MLWChart. Bund. 405 decimas ... de -aaqua de Luuri. MLWChart. Tirol. 1089 p. 133,12 -aaqua Atasis. saepe. 2 in pertinentiis chartarum: MLWDipl. Merov. I 57 p. 51,39 ut ... villa ... cum ... -isaquis -erumveaquerumve decursebus ... concessemus (MLWCod. Lauresh. 686 cum ... -isaquis -arumqueaquarumque decursibus. MLWDipl. Otton.II. 205. MLWDipl. Heinr. III. 261. saepe). MLWTrad. Frising. 52 ecclesiam ... cum molendinis et aquibus. 443 prata cum silvis vel -arumaquarum utensiliis. MLWDipl. Karoli III. 47 p. 78,34 cum piscationibus et fluminibus ... -arumqueaquarumque ductibus (MLWDipl. Arduini 10 cum ... -isaquis -arumqueaquarumque d. MLWDipl. Conr. II. 65 p. 80,5. MLWal.). MLWDipl. Zwent. 22 res cum ... silvis, -isaquis -arumqueaquarumque cursibus, molendinis. MLWDipl. Otton. I. 232a urbes cum ... -isaquis salsis et insulsis. MLWDipl. Conr. II. 66 portum ... cum legittima -arumaquarum riparumve districtione. 208a p. 284,30 comitatum ... cum omni districto suo, ... ripaticis, -isaquis -arumqueaquarumque fluxibus, molendinis. MLWChart. Salisb. II 224 p. 324,33 predium ... cum omnibus pertinentiis suis, ... pratis, -isaquis tam stantibus quam fluentibus. MLWChart. episc. Halb. 238 p. 206,12 mansum ... cum ... pischationibus et -arumaquarum reditibus. MLWChart. Tirol. 863 p. 274,3 cum ... usibus -arumaquarum et aqueductibus. MLWChart. Pommerell. 271 p. 229,3 quitquit ... terminis interclusum fuerit in ... -isaquis molendinariis et -arumaquarum decursibus. persaepe. 3 in nom. (propr.): a locorum: MLWGloss. III 611,25 St.-S. Torta A-a MLWi. Zurzache. MLWChart. Tirol. 13 p. 7,1 qui [] (locus) dicitur A-a Baszi (Etschfurt). MLWDipl. Otton. II. 254b p. 291,17 ad A-a Fundata (Acquafondata). 285 p. 333,12 quę (civitas) dicitur Caput A-is (Cappaccio). MLWDipl. Heinr. II. 290 p. 353,21 castello de A-a Viva (Acquaviva). MLWAnnal. Altah. MLWa. 1056 p. 52,15 ad Duras A-as (Zürich). MLWBernold. Const. chron. MLWa. 1091 p. 451,20 ad Duplicem A-am (gloss.: Zwiuelton). MLWActa imp. Stumpf 424 abbatis sancte Marie de A-a Frigida (Acquafredda). MLWActa imp. Böhmer 308 apud A-am Pendentem (Acquapendente). Chart. Tur. 1212 inter A-as ..., quod vulgariter dicitur zen waszern (Nesslau). saepe. b rivi: MLWChart. Sangall. A 683 (a. 891) pradu in A-a Rubia (cf. B 158 ad Auua Rubia [‘Fluppibach’]). c hominum: MLWChart. Hall. I 106 p. 109,1 (a. 1192) Theodericus trans A-am. MLWChart. Brixin. 50 Waltherus miles de A-a. MLWChart. Turic. 467 Arnoldus de A-is (Aa). MLWChart. Westph. VII 399 Conradus super A-a. MLWChart. Old. IV 265 Herbordus prope A-am. MLWChart. Wirt. VIII 2805 Conradus villicus de A-a (Ach). saepe. nota: MLWChart. Sangall. B 513 p. 372,20 (a. 1263) colonia Alberti dicti de A-a (Au). d plantarum: MLWAlbert. M. veget. 6,395 nenufar ..., quia aquaticus est, vocatur ... caulis -aeaquae. 6,412 piper -aeaquae est olus, quod in -aaqua nascitur. MLWibid. MLWal. e olei terrae: MLWCompos. Luc. A 19 hamor -eaque lib. l. P 2 halii dicunt substantiam MLWq. d. iscyra -eaque oleum, halii flore -eaque. 4 expressius MLWi. q. ius (regale) ad flumen pertinensWasserhoheitsrecht: MLWChart. Ital. Ficker 288 p. 323,46 (a. 1220) -amaquam illam regalem, quam habent in flumine Tiberis, ... confirmamus. MLWChart. Tirol. 1105 mansus ... -eaque, que pertinet ad dictum mansum in sortem. B fonsQuelle (fere MLWplur.; MLWsing.: MLWl. 37): MLWIonas Bob. Columb. 1,10 p. 169,12 ibi (Luxovii) -aeaquae calidae ... habebantur. MLWEinh. Karol. 22 p. 27,13 delectabatur ... vaporibus -arumaquarum naturaliter calentium. MLWDipl. Ludow. Germ. 76 traditionem factam ... pro calidis -isaquis, que dicuntur Balnei (Baden-Baden). MLWDipl. Karoli M. 295 p. 441,44 (spur. MLWc. 1166) ad locum, qui A-is ab -arumaquarum calidarum aptatione traxit vocabulum. MLWChart. Burgenl. 176 terram cum ... pratis et -aaqua calida ... contulimus. MLWal. in MLWnom. propr.: MLWChart. Sangall. A 218 (dipl. Ludow. Pii) actum A-is Grani (MLWChart. Rhen. inf. I 412 p. 283,38 quoniam Aquisgranum locus regalis est. cf. MLWThegan. Ludow. 37 venit ... imperator A-is ad sedem suam. MLWCapit. reg. Franc. 251 p. 194,7 abbatiam de A-is. MLWRegistr. Pant. Col. 1 p. 54,11 comes de A-is. MLWWiduk. gest. 3,14 apud A-as. MLWOtto Frising. gest. 1,23 p. 36,24 in palatio A-is. MLWChart. Altenberg. 148 Walterus de A-is. saepe. v. et MLWl. 35). Dipl. Lothar. III. 120 in A-is Segestianis. MLWDipl. Karoli M. 230 p. 315,21 (spur. MLWs. XII.2) actum in A-is Augustis (Dax). MLWChart. Helv. arb. 5 p. 8,30 in opido de A-is (Aix-les-Bains). MLWActa imp. Winkelm. I 620 actum fuit hoc apud A-is (Aix-en-Provence). MLWal. Baader
22863 Zeichen · 1491 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    aqua

    Goethe-Wörterbuch

    aqua lat Das gefrohrne Wasser nennen wir Eiß = Aquam congelatam dicimus glaciem DjG 3 1,3,7 Labores juv [1757] uö ebd ‘a…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Aqua

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Aqua , lat., Wasser.

  3. modern
    Dialekt
    Aquam.

    Mecklenburgisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    Wossidia Aqua m. verkürzt aus Aquavit, Schnaps: 'n lütten Aqua Wa; vgl. MeckWB Akwit (Sp. 242) .

  4. Latein
    aquaf.

    Mittellateinisches Wb.

    aqua , -ae f. MLW script. acqu-: p. 835,27. MLW form. : gen. MLW sg. -ai: MLW l. 72. p. 835,2. gen. MLW pl. -(a)erum: p.…

Verweisungsnetz

7 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit aqua

61 Bildungen · 59 Erstglied · 1 Zweitglied · 1 Ableitungen

aqua‑ als Erstglied (30 von 59)

Aqua Binelli

Herder

Aqua Binelli , ital., Geheimmittel zum Blutstillen, nach dem Erfinder benannt, von unsern Aerzten nicht sonderlich hoch angeschlagen.

*aquacius

MLW

* aquacius , -a, -um . in aquis vivens — in, an Gewässern lebend, Wasser- : MLW Antidot. Glasg. p. 153,28 testuginis -e aquacie [m]. Baader

*aquaconductus

MLW

aqua·conductus

* aquaconductus vel -um, -i m. vel n. cursus aquarum, fossa — Wasserlauf, -graben : MLW Chart. Tirol. 952 (a. 1231) molendinum et casale cum…

*aquaductilis

MLW

aqua·ductilis

* aquaductilis , -is MLW subst. cursus aquarum, fossa — Wasserlauf , -graben : MLW Chart. Ital. Ficker 40 p. 60,11 (a. 999) cortes ... cum .…

*aquaeducatus

MLW

aqua·educatus

* aquaeducatus (aquę ducatus) , -us m. fossa — Wassergraben : MLW Chart. Basil. C I 148 (a. 1238) aquę ducatum cum aqua sufficienti ... mole…

aquaeduc(t)ium

MLW

aquaeduc(t)ium (aque-) , -i n. cursus aquarum, fossa — Wasserlauf, -graben : MLW Acta imp. Winkelm. I 34 p. 28,11 (a. 1209) in ... rivorum d…

aquaeductus

GWB

aqua·ductus

aquaeductus ‘a. vestibuli’: Verbindung zw den Flüssigkeitssystemen des Gehirns und des Innenohrs GWB N8,335 AllgKnochenlehre Plp vgl Wasserl…

Aquaeductus Sylvĭi

Meyers

Aquaeductus Sylvĭi (lat.), s. Gehirn ; A. vestibuli , Kanal im Ohr der Wirbeltiere.

Aquädukt

Pfeifer_etym

aqua·edukt

Viadukt m. ‘über ein Tal, eine Schlucht, einen Verkehrsweg führende Straßen- oder Eisenbahnbrücke, Überführung’, Übernahme (vor Mitte 19. Jh…

Aquäduktruine

GWB

aquaedukt·ruine

Aquäduktruine Zahlbach [ bei Mainz ] .. Aqueductruinen GWB Tgb 11.8.15 [ vgl auch Gespr Boisserée 11.8.15 ] Jutta Neuendorff-Fürstenau J. N.…

*aquaefluxus

MLW

aqua·fluxus

* aquaefluxus (aque-) , -us m. cursus aquarum, fossa — Wasserlauf, -graben : MLW Chart. scrin. Col. B 745 (s. XIII. 2 ) emerunt sibi aream .…

aquaelicium

MLW

aquaelicium v. MLW aqualicium . Baader

aquaemanile

MLW

aquaemanile (aquae manile) , -is n. (m.: cf. p. 839,4) MLW script. : aquam-: MLW l. 67sq.70.72. p. 839,2.5. (a) qui-: p. 839,4.7sq. -min-: p…

Aqua et igne interdictus

Herder

Aqua et igne interdictus , bei den Römern die Achtformel („Versagung von Wasser und Feuer”), die den Betroffenen in die Verbannung trieb.

Aquafórt

Adelung

aqua·fort

† Das Aquafórt , des -es, plur. von mehrern Arten, die -e, aus dem Latein. Aqua fortis, Scheidewasser; ein völlig unnöthiger fremder Nahme.

*aquagium

MLW

* aquagium , -i n. ( cf. aquaticum p. 841,27sqq.) census ad aquarum usus solvendus — Wassernutzungsabgabe : MLW Chart. Traiect. 142 p. 137,4…

Aqua haeret

Herder

Aqua haeret , lat., das Wasser hängt, stockt (in der Wasseruhr), so viel als in Verlegenheit sein.

aqualentus

MLW

aqualentus , -a, -um . hydropicus — wassersüchtig : MLW Herm. Sangall. Wibor. prol. p. 294 B ut ... illud (cilicium martyris) ... super -a a…

aqualex

MLW

aqua·lex

aqualex , -egis m. scrutator aquarum — Wassersucher : MLW Albert. M. meteor. 2,2,4 p. 548 b ,2 liquorem sudorem -es aqualeces (aquileges Sen…

aqualicium

MLW

aqualicium , -i n. cursus aquarum, fossa — Wasserlauf, -graben : MLW Chart. Helv. arb. 142 p. 222,7 (a. 1275) habeat ... capitulum ... virid…

aqualiculus

MLW

aqualiculus , -i m. (n. -um: MLW l. 33) MLW script. : aquic-: MLW l. 26. -licus: MLW l. 37. -col-: MLW l. 26sq. 1 alveus — Bauch, Wanst ( cf…

aqualis

MLW

aqua·lis

aqualis , -e . 1 adi.: ex aqua constans — aus Wasser bestehend , Wasser- : MLW Carm. cod. Vat. (5330) 15,6 traicit inpressus humores splendo…

aquamanicus

MLW

aquamanicus , aquamanile(s) , -minile v. MLW aquaemanile . Baader

Aquamanīle

Meyers

Aquamanīle (lat.), Metallgefäß, aus dem im Mittelalter das Wasser zur Handwaschung für die Priester vor Verrichtung gottesdienstlicher Handl…

Aquamarin

Pfeifer_etym

aqua·marin

Aquamarin m. Edelstein von meerblauer bis meergrüner Farbe, blauer Beryll. Lat. aqua marīna f. ‘Meerwasser’ wird in der 2. Hälfte des 16. Jh…

Aquamarinfarbe

GWB

aquamarin·farbe

Aquamarinfarbe [ üb metall Farberscheinungen ] Gold hat eine Aquamarin Farbe wenn es schmilzt (wird für eine apparente Farbe gehalten) GWB N…

*aquando

MLW

* aquando (a quando) MLW coni. ex quo (tempore) — seit(dem ) : MLW Cod. Karol. 29 p. 535,17 numquam nobis suas Marinus direxit litteras, a q…

Aquarell

Pfeifer_etym

aqua·rell

Aquarell n. mit Wasserfarben gemaltes Bild, entlehnt (zunächst als Fem., Goethe 1787) aus ital. acquerella f. (dann acquerello m.), frz. aqu…

aqua als Zweitglied (1 von 1)

Hic haeret aqua

Herder

Hic haeret aqua , lat., hier hängt das Wasser, Sprichwort = man ist in Verlegenheit.

Ableitungen von aqua (1 von 1)

Aquae

Meyers

Aquae (lat.), altröm. Bezeichnung von Städten mit Mineralquellen und Bädern. Die bekanntesten sind: A. Aureliae (Baden-Baden), A. Mattiacae …