lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

amar

as. bis ahd. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
8 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
29
Verweise raus
14

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

amar st. m.

Bd. 1, Sp. 310
amar
st. m., mhd. amer, nhd. amel[-korn], vgl. schweiz. ammer1 Schweiz. Id. 1,218, schwäb. emer Fischer 2,702, bair. amer[-kern] Schm. 1,73. — Graff I, 253.
amar: nom. sg. Gl 1,783,2 (lat. gen.). 2,369,19 (clm 18 375, 10. Jh.). 370,1 (ebda. u. clm 280 A, 10./11. Jh.). 374,22 (Wien 114, Tegernsee 10. Jh.). 45 (ebda.). 469,44. 3,614,5 (2 Hss.). 54 (3 Hss.). 616,11. 4,126,65. 142,22; gen. sg. -]es 1,346,21 (M); acc. sg. -] 2,672,22 (lat. pl.). — amer: nom. sg. Gl 3,615,36. 617,4. 5,48,16 (Trier 40, 10. Jh.); acc. sg. 2,337,72. — amur: nom. sg. Gl 4,202,2 (sem. Trev.).
aimer: nom. sg. Gl 4,214,1 (Wien 804, S. Florian; Würzb. Mp. th. 40 60, Ebrach, beide 12. Jh.). Diefb. Gl. 96a liest das verderbte lat. Lemma cant’uium als cantharus, denkt also bei aimer an eimbar, c. wird aber sonst mit kanna übersetzt, vgl. unten 2.
Verstümmelt ist | mar: nom. sg. Gl 2,469,45 (l. amar). 1) eine Weizenart, zunächst Emmer, Sommerdin- kel, Triticum dicoccum; dann aber auch für Triticum monococcum, das Einkorn, und gelegentlich auch für Triticum spelta, den Dinkel oder Spelz, gebraucht: a) die Pflanze selbst: amer [cum pater ipse domus (die Feldmaus, deren Gast die Stadtmaus ist) ... esset] ador [loliumque, Hor., Serm. ii, 6,89] Gl 2,337,72. amar ł einchorn far [farina, Prisc., Inst. 120,20] 369,19. 374,22. amar [alia ... in ar ... neutra sunt, ut hoc laquear ...,] far [ebda. 150,9] 370,1. 374,45. amar [ibi flava seres ...] farra [Verg., G. i, 73] 672,22. far 3, 614,5. 54. 615,36. 616,11. 617,4. 4,202,2. 5,48,16. far genus frumenti quod proprie triticum est quod Galli emerum dicunt, amar ł einchorn ł ador 4,126,63. 142,22 (vgl. Beitr. 73,214); b) das aus ihr hergestellte feine Mehl, Opfermehl (vgl. nhd. Amelmehl): amares [si autem obtuleris munus primarum frugum tuarum domino de spicis ..., torrebis igni, et confringes in morem] farris [Lev. 2,14] Gl 1, 346,21. amar einchorn ł ador far [zu: non aris, non farre molae victoria felix exorata venit, Prud., Symm. ii, 23] 2,469,44. Die Verbindung mit einchorn ł ador legt den Gedanken nahe, daß der Übersetzer an die Pflanze, das Korn, nicht an das vom Text geforderte Opfermehl gedacht hat, vgl. auch far für farre. Für die Vieldeutigkeit des lateinischen Wortes vgl. Hoops, Waldb. 427 ff. So können auch unter den bei a zusammengestellten Belegen solche sein, bei denen dem Glossator die Bedeutung ‘Mehl’ vorschwebte. Eine reinliche Scheidung ist auch im Ahd. unmöglich; c) zweifelhaft bleibt: amer [terra ... proferens ... spinas, ac tribulos ...] cuius (farculi) [consummatio in combustionem, Hebr. 6,8] Gl 1,783,2. Der Text denkt an Unkraut, das im Feuer verbrannt wird. Soll amer hier ‘Spreu, Getreideabfall’ bedeuten, oder ist ohne Rücksicht auf den Sinn der Stelle farculi = far ‘Emmer, Spelt’ gefaßt?, vgl. oben a. 2) übertr. auf die Wintergerste, Hordeum cantherinum: aimer cantherinum Gl 4,214,1 (vgl. Georges, Handwb. s. v. hordeum, zu cantsuium der Wiener Hs. vgl. oben).
Abl. amaro2.
3029 Zeichen · 158 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    amarst. M. (a?) (i?)

    Köbler As. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    amar , st. M. (a?) (i?) nhd. Dinkel, Sommerdinkel, Emmer, Mehl ne. emmer wheat, spelt (N.), flour (N.) ÜG.: lat. far Gl,…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    âmaradj.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +5 Parallelbelege

    âmar adj. , alte Nebenform zu jâmar, s. dort ; vgl. an. amra ‘ klagen ’. — Graff I, 597. âmerên: dat. pl. Nb 11,28 [13,2…

Verweisungsnetz

25 Knoten, 32 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 7 Kompositum 17 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit amar

106 Bildungen · 102 Erstglied · 3 Zweitglied · 1 Ableitungen

amar‑ als Erstglied (30 von 102)

amaracinus

MLW

amar·acinus

amaracinus , -a, -um (-on). ( ἀμαράκινος) script. -itin-: l. 70. 1 adi.: ex maiorana confectus — Majoran- : Paul. Aegin. cur. 117 p. 71,4 ol…

amaracoan

MLW

? * amaracoan subst. (fort. orig. Aegypt. [cf. l. 8], ni ex ἀμάραντον corruptum) centaurea minor — Tausendgüldenkraut (Erythraea centaurium …

amaracus

MLW

amara·cus

amaracus , -i m. (?n.: l. 12) ( ἀμάρακος) script. et form. : aman-: Gloss. III 471,22 St.-S. mara-: Gloss. III 476,13 St.-S. amarcus: l. 15.…

amarada

LDWB1

amar·ada

amarada [a·ma·rạ·da] f. (-des) Kranke f., Patientin f. → amaré.

âmarag

AWB

âmarag adj. , nhd. dial. amerig, ämerig, vgl. Schweiz. Id. 1,218, Fischer 1,166, Schm. 1,75, alte Nebenform zu jâmarag, s. dort. amaragaz: n…

Amaraholz

Herder

amara·holz

Amaraholz , von einer bittern Myrthe (Lecythis amara) in Guiana, schwarz, hart, knorrig; liefert den Indianern das Holz zu Keulen.

Amaránt

Adelung

amar·ant

Der Amaránt , des -es, plur. von mehrern Arten, die -e, ein Nahme verschiedener Pflanzen mit schönen Blumen, welche ihre Schönheit, auch wen…

Amarantazeen

Meyers

Amarantazeen ( Fuchsschwanzgewächse ), dikotyle Pflanzenfamilie aus der Ordnung der Zentrospermen. Ihre oft durch farbige Deck- und Vorblätt…

Amaránten

Adelung

amar·anten

Amaránten , adject. zum Amarant gehörig, daraus bestehend; nur in der dichterischen Schreibart.

Amarant-Farbe

Adelung

amarant·farbe

Die Amarant-Farbe , plur. inusit. eine Art der Purpurfarbe, welche der Farbe des Amarantes gleicht; Tausendschönfarbe.

Amaranthaceae

Herder

Amaranthaceae . Die Familie der fuchsschwanz ähnlichen Gewächse enthält mehrere für den Blumenfreund willkommene und prachtvolle Sommer pfla…

Amarantholz

Meyers

amarant·holz

Amarantholz ( Luftholz, Violett -, Purpurholz, blaues Ebenholz, Veilchenholz ), sehr schönes, hartes, auf frischem Schnitt rötlichgraues, sp…

amarantinus

MLW

* amarantinus , -a, -um . ( ἀμαράντινος) de oleo fort. i. q. ex heliochryso confectus — etwa ‘ aus der (italienischen) Strohblume hergestell…

amarantrot

GWB

amarant·rot

amarantrot rot wie der Amarant: von trübem, dunklem Rot reiche Teppiche von amarantrothem Klee 31,152,3 ItR [ vgl T1,337,21 ] Rosel Weidhase…

Amarantus

Meyers

amara·n·tus

Amarantus L . (»unverwelklich«, Amarant, Fuchsschwanz, Samtblume ), Gattung der Amarantazeen, meist einjährige Kräuter mit wechselständigen,…

Amarapūra

Meyers

Amarapūra (»Götterstadt«), alte Residenzstadt des ehemaligen Königreichs Birma, links am Irawadi unter 21°57´ nördl. Br. und 73°4´ östl. L. …

amaraster

MLW

amara·ster

* amaraster , -stra, -strum . (amarus) ponticus — bitter : Dyasc. p. 179 a herba gustu -a amarastra est. Baader

amarelle

DWB

amar·elle

amarelle , f. it. amarella, cerasum armeniacum, eine dunkelrothe, säuerliche und saftreiche kirsche, auch amorelle, marelle, marille, in Bai…

amarelle

FWB

1. ›Sauerkirsche, Amarelle, Frühweichsel‹.; 2. ›kleine, frühe Pfirsiche‹.

Amarêllen-Baum

Adelung

amarellen·baum

Der Amarêllen-Baum , des -es, plur. die -bäume, ein Baum, der Amarellen trägt, es mögen nun Kirschen oder Aprikosen seyn.

Amarelleⁿ

Idiotikon

Amarelleⁿ Band 1, Spalte 214 Amarelleⁿ 1,214

amarellum

MLW

* amarellum , -i n. (amarus; theod. Amarelle, Ammer, cf. F. Kluge-A. Götze, Etym. Wörterb. d. dt. Sprache. 18 1960. p. 19 ) ? script. cromel…

amar als Zweitglied (3 von 3)

skamar

KöblerAhd

*skamar , st. M. (a)? nhd. Räuber, Spion ne. robber, spy (M.) Q.: s. lang.-lat. scamara, scamarator

goldamar

KöblerAhd

gold·amar

goldamar , st. M. (a?, i?) nhd. Goldammer ne. yellow-hammer ÜG.: lat. amarellus (M.) (1) Gl Q.: Gl (14. Jh.) E.: s. gold, amaro W.: s. mhd. …

scamar

KöblerAhd

scamar , lat.-ahd.?, st. M. (a) nhd. Räuber, Spion ne. robber, spy (M.) ÜG.: lat. hostis Urk, latro Urk Q.: LLang (643), Urk

Ableitungen von amar (1 von 1)

Amare

Wander

Amare Amate, da ihr jung noch seid, cantate, so ihr traget Leid; doch ob ihr habet Lust oder Weh, ob jung und alt seid – bibite. – Frieske, …