lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

alang

ahd. bis Dial. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
5 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
12
Verweise raus
10

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

alang adj.

Bd. 1, Sp. 186
alang
adj., mhd. alanc, rhein. alink, vgl. Rhein. Wb. 1,95; as. alung, mnd. ālinc, mnl. alinc; afries. along. — Graff I, 222.
alonc: Grdf. Gl 1,170,32 (PaK). 180,35 (PaKRa). 198, 14 (K). 240,21 (K); alonga: acc. sg. f. S 31,57 (Wk). — alunch: Grdf. OF 4,29,4. 16; alung-: nom. sg. m. -er Gl 2,18,16 (11. Jh.); acc. sg. f. -a OF 4,28,16. — alanc: Grdf. Gl 1,181,35 (R); alang: dass. O 4,29,4 (PV). 16 (PV); nom. sg. n. -]az 28. 5,13,22; nom. sg. f. -]a Gl 2,477,41 (vgl. u. 1c); gen. sg. f. -]era O 5,12,28; dat. sg. m. n. -]emo Gl 2,631,37; acc. sg. n. -]az 1,346,16 (M, 3 Hss.). O 2,13,34; -]as Gl 2,639,52; -]ez, -]es, -]iz 1, 346,17 (M, 12. 13. Jh.); -ḡ] 2,238,37; acc. sg. f. -]a O 4,28,16 (PV); dat. pl. -]en 5,12,21; superl. nom. sg. f. -]osta Gl 2,301,50 (M, lat. gen.). — aleng-: nom. sg. m. -s Gl 3,243,42 (SH a2, 2 Hss., 12. Jh.); dat. sg. n. -omo S 316,9/10 (Würzb. B., 10. Jh.; für alongemo?).
olang-: nom. sg. n. -iz Ni 532,6; dat. sg. m. -omo Gl 2, 236,4 (Rc); acc. sg. n. -iz Nk 419,15; acc. sg. f. -a Np 65,13. Fides 1 (Hs. S on langa, vgl. MSD I3, 251,67 La., Watt I, 54,15).
anolkiu: acc. pl. n. (oder nom. sg. f.?; lat. abl.; vgl. u. 1b) S 229,15 (B) ist verschrieben für alonkiu (Graff). Unklar ist auch alonger (ruaba?) ex integro (numero) S 229,4 (B). Ist alongera gen. sg. f. zu lesen (Graff alonges)?, vgl. auch er alongi 255,24 s. v. alangî st. f. 1) unversehrt, vollständig in bezug auf Umfang und Bestand, ganz: anthaiz alonc cepar holocausta integra hostia Gl 1,170,32 (das Opfer, das ganz verbrannt wurde). alonc ungihrorit integer intactus 180, 35. 181, 35. kisunt alonc incolumis integer 198,14. alonc kitadi redintegrasti 240,21. alenger ł ganzer integer 3,243,42; im einzelnen ist es a) ungeteilt: mit lozu thaz githulten, wir (die Kriegsknechte) sa (Jesu Rock) alanga gihalten O 4,28,16. thiu tunicha ... alang ... gihaltinu wurti 29,16. iz nemahti nieht olangiz . hoc est . alganzez . ferslizen uuerden Ni 532,6; b) unverkürzt an Zahl: daz eocouuelichera uuehchun saltari alonger (l. -era? vgl. oben) ruaba .. si kisungan ut omne hebdomada psalterium ex integro numero C. L. psalmorum psallatur S 229,4. uuir .. so eina uuehcha alonkiu duruhinpintames dum quando legamus sanctos patres nostros uno die hoc strenue implesse, nos vero ut una septimana integra persolvamus 15 (der Übersetzer hat integra nicht mehr auf septimana bezogen, sondern mit dem Verb verbunden, d. h. an den ungekürzt im Lauf einer Woche im Gottesdienst zu singenden Psalter gedacht); c) ungeschmälert, unbeschränkt: want er (Jesus) sin selbes (Gottes) kind ist: thaz imo alliebesten ist ..., thaz gibit er imo allaz alangaz O 2,13,34; hierher auch scaz alanga [dum] tota [... mihi Christi] supellex [scribitur, Prud., P. Laur. (ii) 130] Gl 2,477,41; die Glosse ist fälschlich zu summula scaz [ebda. 132] geraten, begünstigt durch ihr lat. Interpretament supellex, substantia, thesaurus. []2) in bezug auf die Beschaffenheit: a) unbeschädigt, unverletzt: thaz nezzi ... thoh ni brast, thoh iro wari sulih last, iz al wola ... alangaz zi stade quam O 5,13,22; — unberührt, vor allem zur Bezeichnung des Wunders der jungfräulichen Geburt: alangosta [sponsus matris fuerat custos] integerrimae [virginitatis, Greg., Hom. ii, 26 p. 1557] Gl 2,301,50. bar si (Maria) fruma managen mit iro lidin alangen O 5,12,21. er ingiang ungimerrit duron so besperrit, ..., alangera muater, ther gotes sun guater 28; b) ungemindert an Kraft, rüstig, unermüdet: thie selbun Kristes thegana sint ... alang io zi guate joh harto fastmuate O 4,29,4; c) rein, unvermischt, ohne fremde Bestandteile, durch und durch echt: alangaz [unus (sacerdotum) tollet pugillum plenum similae et olei, ac] totum [thus, Lev. 2,2] Gl 1,346,16; — übertr. auf Seelisches: sichur ł alunger [taliter] immunis [flagrat ... corde voluntas, Aldh., De virg. 148] 2,18,16. thia (gilauba) uzzar eogihuuelih alonga endi ganza gihalde (catholicam fidem) quam nisi quisque integram inviolatamque servaverit, absque dubio, in aeternum peribit S 31,57, ebenso souuer sia nehabet olanga unde uniruuarta [dass.] Np Fides 1. ungezumftiga noles allemo ente alengomo muote uuider nigiladota ci gizumphti S 316,9/10; d) vollkommen, in jeder Hinsicht untadelig: alangaz [ne tantae virtutis sacrificium quod] integrum [foras immolant, intus malitiae peste corrumpant, Greg., Cura 3,9 p. 44] Gl 2,238,37. thia tunichun span si (karitas) selbo, ..., bi thiu ist iz allaz so alangaz O 4,29,28. dar uuirdo ih ze ophere . in olanga uuis Np 65,13; hierher wohl auch: olangomo [sic de malis temporalibus lugeant, ut tamen consolatione] integra [spem in bonis perennibus figant, Greg., Cura 3,27 p. 79] Gl 2,236,4. 3) fest, kernig, massiv: alangemo [sed truncis oleae melius, propagine vites respondent,] solido [Paphiae de robore myrtus, Verg., G. ii, 64] Gl 2,631,37. in alangas is [totae] solidam in glaciem [vertere lacunae, ebda. iii, 365] 639,52. corpus siue solidum . mag heizin heui . unde dicchi. Si autem fit adiectiuum . dicimus solidum . erhaueniz . dicchiz . olangiz . daz chit aleganziz Nk 419,15.
Abl. alangî; alanglihhên.
5222 Zeichen · 214 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    alangadj.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    alang adj. , mhd. alanc, rhein. alink, vgl. Rhein. Wb. 1,95 ; as. alung, mnd. ālinc, mnl. alinc; afries. along. — Graff …

  2. modern
    Dialekt
    alangAdv.

    Pfälzisches Wb.

    alang Adv. : ' überall ', ḁlang [ NW-Kallstdt ]. — Aus frz. (tout) au long 'umständlich, weitläufig'?

Verweisungsnetz

19 Knoten, 19 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 14 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit alang

5 Bildungen · 3 Erstglied · 2 Zweitglied · 0 Ableitungen

alang‑ als Erstglied (3 von 3)

alang* 4

KöblerAfries

alang* 4 , Adj. nhd. ganz, ewig ne. whole (Adj.), eternal (Adj.) Hw.: vgl. as. alung*, ahd. alang, mnl. aling Q.: W, S, E E.: s. *â (3), lan…

Alangele

WWB

alang·ele

Al-angele. Alangel f. „gekaufte Angel“ ( Kr. Cloppenburg Klo Kr. Cloppenburg@Thüle Tü ).

alanglhhên

AWB

alanglihhên mhd.? adv. dat. pl. ; mnd. ālinclĩken, mnl. alinclike(n). olang-lichen: S 136,14 ( BB, 12. Jh. ). völlig, ganz und gar: den got …

alang als Zweitglied (2 von 2)

boralang

AWB

bora·lang

boralang adj. , mhd. borlanc. — Graff III, 159 s. v. bor, bora. bora-lang: Grdf. O 2,3,13; buro- ( vgl. Braune- Mitzka, Ahd. Gr. § 32 Anm. 3…