lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

swelk

nur mnd. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MNWB
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
1

Eintrag · Mittelniederdeutsches Wb.

swelk pron.

Bd. 3-1, Sp. 672
swelk (svelk), °swelch (Sächs. Wchr. 122), °swelek (Ub. Hildesh. 1, 278), °swelich (Ub. Brschwg. 1, 4 u. ö.), swelik, °swilch (Sächs. Wchr. 139), °swilek (ebd. 138), pron. indef. (Sg. Mask.: Nom. swelk -er, Gen. -es, Dat. -ēme -em, Akk. -en; Fem.: Dat. -er, Akk. -e; Neutr.: Akk. swelk; Pl. -e): (häufig korrelativ einen Objekt- oder Subjektsatz einleitend, auch mit Zusatz sô und Korrelat im zugehörigen Hauptsatz:) welcher/welche/ welches auch immer, s. man in den nö̂den goddes vorgit dörch ênen dö̂tlĩken man dê is dum (Sächs. Wchr. 161), s. leye ênen anderen leyen vȫr gê(i)stlĩkeme gerichte beklāget ümme sôgedâne schult (Ssp. 1, III 87 § 1), s. kersten man ōder wîf ungelö̂vich is unde mit tö̂vere ümme gât ... den sal man uppe'r hōrt bernen (ebd. II 13 § 7), s.en schāden it (ein Kind) dût den sal hê (der Vormund) gelden nâ sînem wērde mit des kindes gûde (ebd. II 65 § 1), binnen der kindere jârtāle stât dat an īrme kȫre dat di herre belê(e)ne s.en sô sî willet (Ssp. 2, 1, 29 § 2), (substantiv.:) s.er disse ê(i)nunge brikt ... dî mut wedden ses und drittich schillinge penninge (Magdeb. WeichbildR. 17), s. ûser gildebrôdere gift sînen sȫne tô der ê ... dê gift tô gilderechte ê(i)nen vêrdinc (Gött. Stat. 404); (in Adv.-Bestimmgg.:) s.es dāges/tô s.er tît wann auch immer, dann wenn, s.es dāges di []man den stēgerê(i)p halt sîme herren (Ssp. 2, 1, 66 § 5), alle jâr sweleke tît de râtman al gesat sîn (Ub. Hildesh. 1, 278), tô s.er wîs wie/auf welche Art auch immer, tô s.er wîs hê īne gebrōken hebbe tô dēre wîs klāge hê up īne (Ssp. 1, I 63 § 1); — kontr. < sô welk/ welik; vgl. sô III. 7 und welk.
1628 Zeichen · 67 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    swelkPron.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    swelk , Pron. Vw.: s. swelīk* L.: MndHwb 3, 672f. (swelk)

Verweisungsnetz

4 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit swelk

16 Bildungen · 9 Erstglied · 6 Zweitglied · 1 Ableitungen

swelk‑ als Erstglied (9 von 9)

swelkan

KöblerAhd

swel·kan

swelkan , st. V. (3b)? nhd. rauchen, dampfen, verbrennen, qualmend brennen, glühen ne. smoke (V.) ÜG.: lat. adolere Gl Q.: Gl (765) E.: s. g…

swelkantī

KöblerAhd

swelkantī , st. F. (ī)? nhd. Raucherzeugendes? ne. something which produces smoke ÜG.: lat. (flagor) Gl Q.: Gl (765) I.: lat. beeinflusst? E…

swëlken

Lexer

swel·ken

swëlken swv. intr. swëlc werden, marcere Voc. 1482 ; tr. swëlc machen: malz schwelken Schm. Fr. 2,632. vgl. wëlken.

swelkerhande

KöblerMnd

swelk·er·hande

swelkerhande , Pron. Vw.: s. swelikerhande L.: MndHwb 3, 673 (swelkerhande)

swelkern

Lexer

swel·kern

swelkern swv. BMZ s. v. a. wüllen Mgb. 39,7 var. — zu swalch.

Swelkop

WWB

swel·kop

Swel-kop m. 1. aufgedunsenes Gesicht (Frbg.) ( Rek Da ). — 2. Kopf mit dichtem oder krausem Haar (Frbg.) ( Alt Wd).

swelkēn

KöblerAhd

swel·kēn

swelkēn , sw. V. (3) nhd. verwelken, schlaff sein (V.), kraftlos sein (V.) ne. wither (V.) ÜG.: lat. marcere Gl Vw.: s. ir- Q.: Gl (12. Jh.)…

swelk als Zweitglied (6 von 6)

itswelk

KöblerMnd

its·welk

itswelk , Pron.-Adj., Pron.-Sb. Vw.: s. ittewelīk*

itteswelk

KöblerMnd

itteswelk , Pron.-Adj., Pron.-Sb. Vw.: s. ittewelīk*

itzswelk

KöblerMnd

itz·swelk

itzswelk , Pron.-Adj., Pron.-Sb. Vw.: s. ittewelīk*

Ableitungen von swelk (1 von 1)

erswëlken

FindeB

* erswëlken swv. welk werden erswelichen Trudp.