Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
selbboum st. m.
st. m., mhd. selpboum; as. selfbôm (s. u.); vgl. mnl. selfboomde n. — Graff III,123.
selp-paume: dat. sg. Gl 1,291,48 (Rd, -elp- Jb); -paū: acc. sg. 272,12 (Jb-Rd, vgl. Gl 4,589,5); -poum: nom. sg. 2,370,33 (2 Hss., 1 Hs. -ov-); acc. sg. 1,329,29 (M, 6 Hss.); dat. pl. -]en 2,767,30. — self-bŏmi: nom. pl. Gl 1,717,26 (Brüssel 18723, Gll. 10. Jh.).
Mit Konsonantenschwund in der Fuge: selpoum: nom. sg. Gl 2,627,27 (lat. abl.). 767,41 (lat. acc. pl.); dat. sg. -]e 694,31. 768,21; acc. sg. -] 1,323,19 (Sg 295, Gll. 9./10. Jh.?). 329,30 (M, 4 Hss., 2 -ov-). Mayer, Glossen S. 85,10; selpovm: nom. sg. Gl 3,181,52 (SH B; Brix. Bll., 13. Jh.); selpom- (zu -o- für ou im Alem. vgl. Braune, Ahd. Gr.16 § 46 Anm. 3): gen. sg. -es Gl 2,721,2; dat. pl. -in 631,31; selpaum: nom sg. 767,41 (clm 666, 15. Jh.; lat. acc. pl.). — selboum: nom. sg. Gl 2,6,19; acc. sg. 1,329,32 (M). 4,253,1 (M, Goslar 2, 14. Jh.); selbom: nom. sg. 209,2 (sem. Trev.).
Verschrieben: selsboum: nom. sg. Gl 2,705,54 (l. self- boum, Steinm.); sebbomi: dass. Mayer, Glossen S. 21,19 (Darmst. 739, Gll. 9. u. 10. Jh.); sebouma: nom. pl. Gl 2,46,15 (Köln XIX, 9. Jh.; l. sel-, Steinm.); selpwm: acc. sg. 1,329,31 (M); selpvvm: dass. ebda. (M); selpū: dass. 32 (M, clm 14745, 14. Jh.); selgil-poum: dass. ebda. (M, clm 17403, 13. Jh.; ist an Kontamination mit segalboum ‘Schiffsmast, Segelbaum, Rahe’ zu denken? Zur Fehlerhaftigkeit der Hs. vgl. Gl 1,XI). 1) Baumstamm: selboum [omnia, ... quae nullam naturalem communionem cum feminis habent, masculina sunt, ut] stipes [, limes, fomes, cespes, Alc., Gr. p. 865] Gl 2,6,19. selppoum [omnia, ... quae nullam significationis naturalem communionem habent cum femininis, masculina sunt, ut ‘gurges’, ‘trames’, ‘] stipes [’, ‘limes’, Prisc., Inst. II,158,6] 370,33 (nach Gl.-Wortsch. 8,149 1 Hs. noch Gl. ipse arbor usque ad ramos). selpoume [non ... cruor hic de] stipite (vgl. de ligno, Serv.) [manat, Verg., A. III,43] 694,31. selfboum stipes. tis [Randgl. zu: ebda.] 705,54. selpomes [etiam Parnasia laurus parva sub ingenti] matris [se subicit umbra, ders., G. II,19] 721,2. sebbomi robur [, roboro roboras, Eut., Ars S. 458,23] Mayer, Glossen S. 21,19; — spez. unterer Teil, unteres Ende des Stammes: selpoum [huic (dem in die Form eines Pflugs gebogenen Ulmenstamm)] a stirpe (radice) [pedes temo protentus in octo, binae aures, duplici aptantur dentalia dorso, stivaque, Verg., G. I,171] Gl 2,627,27. selpomin [nec non et sterilis (der Schößling) quae] stirpibus (radicibus) [exit ab imis hoc faciat, vacuos si sit digesta per agros, ebda. II,53] 631,31. selppoumen stocchin [seminibus quaedam temptamus holuscula, quaedam] stirpibus [antiquis priscae revocare iuventae, Walahfr. p. 337,52 (zum Verständnis der Stelle vgl. auch die lat. Gl. de ipsis stirpibus pullulare zu revocare in ders. Hs., a. a. O., Anm. z. St.)] 767,30. 2) Stengel: selpoume [proximus absinthi frutices locus erigit acris, herbarum matrem simulantes] vimine (id est stirpe) [lento, Walahfr. p. 341,182 u. Anm. z. St.] Gl 2,768,21 (vgl. auch Gl 2,767,41 in ders. Hs. unter 3). 3) Schößling, Trieb: selfbŏmi cum teneri fuerint calliculi [zu: cum iam ramus eius (des Feigenbaumes) tener fuerit, Matth. 24,32] Gl 1,717,26 (zu calyculus ‘Schößling, Knospe’ vgl. Mlat. Wb. II,102). selpoum [nec minus abrotani promptum est mirarier alte pubentis] frutices [Walahfr. p. 338,92] 2,767,41 (vgl. auch Gl 2,768,21 in ders. Hs. unter 2). 4) Pfahl: selbouma stipites [zu: rex ... ibi (bei den errichteten Brunnen) ob refrigerium viantium, erectis] stipitibus [aereos caucos suspendi iuberet, Beda, Hist. eccles. II,16 p. 109, oder zu: caput (des heiligen Oswald), et manus cum brachiis a corpore praecisas, iussit rex qui occiderat, in] stipitibus [suspendi, ebda. III,12 p. 136] Gl 2,46,15. 5) Schaft, Ständer (eines Leuchters): selppaū chandalstap [facies et candelabrum ductile de auro mundissimo,] hastile (Hss. astile) [eius, et calamos ... ac lilia ex ipso procedentia, Ex. 25,31] Gl 1,272,12, z. gl. St. selpoum 323,19. 329,29 (nach Gl.-Wortsch. 8,149 3 Hss. noch Gl. stipes candelabri). 4,253,1 (nach Gl.Wortsch. a. a. O. Hs. noch Gl. stipes candelabri). Mayer, Glossen S. 85,10. selppaume [aequum erat opus sex calamorum, qui procedebant de] stipite [candelabri, ebda. 37,19] Gl 1,291,48. selpovm hastile (Hs. ascile) 3,181,52 (nach kerzistal candelabrum). 6) Glossenwort: selbom stipes Gl 4,209,2.