Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
rizzen sw. v.
sw. v., [h]rittian as. sw. v. (zu [h]r- vgl. Wadstein, ZfdPhil. 44,134 f.), mhd. nhd. ritzen. — Graff II,557.
rizz-: 3. sg. -it Gl 2,455,23; 2. sg. imp. -a 1,607,40 (M, clm 22201, 12. Jh.; zur Best. als jan-Verb vgl. Matzel S. 18. 109; kaum mit -a für ô (vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 492) u. zu rizzôn); ritzinte: part. prs. 2,483,66; riz-: 3. sg. prt. -ta 446,57 (2 Hss.). 569,56. 665,49. 667,10. 674,62 (2 Hss.). 4,352,4; 3. pl. prt. -tun 2,641,2.
rit-: 3. sg. prt. -ta Gl 4,302,30 = Wa 60,2 (Ess. Ev.); 3. pl. prt. -tun 2,582,45 = Wa 96,10. 4,345,14 = Wa 105,4.
Verschrieben (?): gkrizih: part. prt. Gl 2,561,52 (Köln LXXXI, Gll. 10. u. 11. Jh.; l. girizith, Steinm.; teilweise in Geheimschrift oder Einfluß von ?kritzen mhd., vgl. gkrizot Gl 2,572,27 s. v. rezzôn2); rizza: 3. sg. prt.? 563,47 (l. rizta, Steinm.; oder als 3. sg. conj. mit -a für ô zu rizzôn (vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 492)?). 1) etw. (jmds. Haut) einstechen, einritzen, jmdn. oberflächlich verletzen, streifen: stahc rizta (1 Hs. noch rizzota von anderer Hand, vgl. rezzôn2) [maior tortor erat, qui summa] pupugerat (Glosse: parum laeserat, vgl. PL 60) [, infans, quam qui profunda perforarat viscera, Prud., P. Cass. (IX) 59] Gl 2,446,57. fecit ł rizzit (2 Hss. noch Randgl. ganamalit notarit, vgl. gianamâlen) [zu: quamcunque partem corporis fervens nota] stigmarit [, hanc sic consecratam praedicant, ders., P. Rom. (X) 1080] 455,23. ritzinte [vix in cute summa] praestringens [paucos tenui de vulnere laedit cuspis avaritiae, ders., Psych. 507] 483,66. rizta laedit [ebda.] 569,56. girizith [hinc foditur Christi confessor et inde] secatur [; pars viscus intrat molle, pars scindit cutem, ders., P. Cass. (IX) 55] 561,52. rittun [illum (sc. Romanum) recentes per cicatricum vias denuo] exarabant [ders, P. Rom. (X) 797] 582,45. 4,345,14 = Wa 96,10. 105,4. riztun [hirsuti] secuerunt [corpora (von geschorenen Schafen) vepres, Verg., G. III,444] 2,641,2. rizta [hunc primo levis hasta Themillae] strinxerat [ders., A. IX,577] 665,49. 4,352,4. rizta [(hasta) magno] strinxit (vgl. significatio levis vulneris, Serv.) [de corpore Turni, ebda. X,478] 2,667,10. rizta leviter tangit [zu: lancea ... summum] degustat (vgl. id est stringit, propter exiguitatem sanguinis, Serv.) [volnere corpus, ebda. XII,376] 674,62. 2) ritzend in etw. schreiben, mit Akk. d. Sache: thia erthun ritta quod dominus digito in terra scribebat [Joh. 8,6] Gl 4,302,30 = Wa 60,2; — Glossen ohne erkennbare Rektion: rizza [scribe ei super buxum, et in libro diligenter] exara [illud, Is. 30,8] Gl 1,607,40 (9 Hss. rîzan).rizta [lictor inpius] charaxat (Glosse: charaxo Graece est scribo; inde charaxavit, id est scripsit, vgl. PL 60) [ambas ungulis scribentibus genas cruentis et secat faciem notis, Prud., P. Rom. (X) 557] 2,563,47 (1 Hs. krazzôn).
Vgl. ?kritzen mhd., rezzôn2.