lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

Priem

mhd. bis Dial. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MeckWB
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
6
Verweise raus
3

Eintrag · Mecklenburgisches Wb.

Priem m.

Bd. 5, Sp. 597
Wossidia Priem m. ein Stück Kautabak; das ndl. pruim f. Pflaume, womit holländische Matrosen das Stück, das sie von der Rolle Kautabak abbissen, benannten; um 1800 ist der Scherzausdruck an die deutsche Wasserkante gelangt; er erscheint hier gewöhnlich als Dim. Prüntje(r), Pl. -s nach dem ndl. pruimpje, vgl. Prüntjes Schütze 3, 237; Prüntjer, -je, Prünter Me. 3, 1127; Prünten Schu. 13; auch meckl. (s. unt.); nach Klugem.19 565b ist Prumm, Prēmke, Prǖmken längs der Ostseeküste und landeinwärts bis zum Hunsrück und Südhannover verbreitet; doch herrscht die entrundete Lautform Priem vor; Mi 65b schreibt phonetisch Prim. Bei der Fabrikation des Kautabaks sind tätig der Spinner, dem der Anlegger (Bd. 1, 341) das Material bereitlegt, der Rullenmaker und Deckensnider; ein wichtiges Gerät ist das Handisen, mit welchem der Spinner die Stränge (Deckblatt, Einlage und Sauce) zusammenarbeitet (s. Bd. 3, 434); früher in Stangen-, später in Rollenform verkauft; man kaut auch den swarten Krusen, den dunklen feingeschnittenen Shagtabak 1. sprachliche Formen: im W werden vorwiegend die holst. Formen Prünjer, Pl. Prünjes (1889) SchöSchönberg@DemernDem gebraucht; auch Prüntje, Prünte, Prünke ebda; Prümjes (Pl.) Quitz. 1, 27; Bri. hat Priemtji, Reut. Primken. 2. Belege: ick ward den Mund 'n bäten beeden, säd' Schoster Drews un nehm 'n Priem V.-H.-Kal. 1899, S. 12; dat Priemtji achter de Kusen ... wegstaut Bri. 7, 42; Oll Daniel ... schüwwt en Primken mang de Tähn Reut. 7, 35; Priem is 't Tobrot för 'n lütten Minschen (1930) Ro; De Ollsch is ful, Hett 'n Priem int Mul Laternenlied GüGüstrow@BützowBütz; Ahn Priem un Boort Hett dei Kuß kein Oort (1934) RoRostock@BentwischBentw; ick hau di an de Rabatten, dat di de Priem ut 't Lager hüppt (1890) Wa; Ausruf: dat sall ne Hochtit sin un denn keinen Priem up 'n Disch! (1932) WaWaren@SchwarzSchwarz; übertr. Rda.: ick gäw em einen Priem eine Ohrfeige Ro Rostock@GehlsdorfGehlsd; Priem Kot der Schafe GüGüstrow@Groß BützinGBütz; als Schutzmittel wurde ein Priem in die Schwelle des Viehstalls gebohrt (1900) Wa. — Prim'n Kü. 2, 572; Priem Me. 3, 1117; Prüntjer, -je, Prünter 1127; Prünten Schu. 13; Priem Teu. 1, 159.
2082 Zeichen · 46 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    priem

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

    priem , prieme s. phrieme.

  2. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Priemm.

    Etym. Wb. des Deutschen (Pfeifer)

    Priem m. ‘Stück Kautabak’, an der Küste entlehnt (um 1800) aus gleichbed. nl. pruim, eigentlich ‘Pflaume’, da die zum Ka…

  3. modern
    Dialekt
    Priem

    Bayerisches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    Priem Band 3, Spalte 3,362

Verweisungsnetz

11 Knoten, 6 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 6 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit priem

16 Bildungen · 14 Erstglied · 0 Zweitglied · 2 Ableitungen

priem‑ als Erstglied (14 von 14)

priemen

Pfeifer_etym

prie·men

Priem m. ‘Stück Kautabak’, an der Küste entlehnt (um 1800) aus gleichbed. nl. pruim, eigentlich ‘Pflaume’, da die zum Kauen gewöhnlich benut…

Priemer

MeckWB

prie·mer

Priemer m. jem., der priemt; ein Pferd, das beim Fressen vörbikasselt; im W die Form Prünjer jem., der Tabak kaut (1887) Schö Schlagsd ; daz…

Priem II

RhWB

Priem II Stift Kautabak s. Präume;

Priem III

RhWB

Priem III -ī:- = Belohnung s. Prämie.

Priemladen

MeckWB

priem·laden

Priemladen m. herabsetzend kleiner Kaufmannsladen Gü Bütz ; Pa Goldb .

Priemsoß

MeckWB

priem·soss

Priemsoß f. Sauce für den Kautabak ( s. Priem 1 ); gilt als gutes Mittel gegen Zahnweh Ha Lübth ; Speichel des Priemers Hack. Papp. 5.

Priemtoback

MeckWB

priem·toback

Priemtoback m. Kautabak; Rda.: den Köster is dei Priemtoback all' worden sagt man, wenn er beim Singen laut schreit Gü GLant ; im Volksreim:…

Priemtobacksrull

MeckWB

priem·tobacksrull

Priemtobacksrull f. Kautabak in Rollenform; solche Rolle pflegten sich die Tagelöhner, wenn sie aus der Stadt kamen, an einem Band um den Ha…

Ableitungen von priem (2 von 2)

prieme

KöblerMhd

prieme , sw. M. Vw.: s. breme, pfrieme

verpriemen

MeckWBN

Wossidia MeckWB verpriemen eig. aufpriemen, s. Wusttoback.