lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

Notzog

ahd. bis nhd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

DRW
Anchors
4 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
3
Verweise raus
2

Eintrag · Deutsches Rechtswörterbuch

Notzog

Notzog, m., 2Notzoge, f.

I wie Notzucht, gelegentlich auch andere Formen strafbarer Unzucht
  • continebatur in eodem priuilegio, quod si quos ad instanciam cuiuscumque uocare debet in iudicium, talibus uerbis theutonicis uocabit. einin A uan A clagin umbe die offene wůnde, ... oue doitslag, oue rouf, oue schaig, oue umbe noitzoch, oue uan wilgir noit dat si
    1169 Lacomblet,UB. I 302 Faksimile
  • vmbe den nôtzog sol man rihtin alse vmb das mort
    1291 SchaffhRbf. 20 Faksimile
  • was unfůgen ein jude tůt, es sint totslege oder notzöge ... die ein rat rihtet, daran sol dem schulth[eissen] und dem voget ir fünfteile werden
    vor 1322 StraßbStChr. II 975
  • wurt der ergriffen, der den notzoge geton hatt ... den sol meister und rat richten noch recht; werdent sie dan bessernde den notzoge, von den er geclaget ist, so sol man su pfelen
    1322 StraßbUB. IV 2 S. 94 Faksimile (PDF)
  • man sol ouch umb einen notzoge rugen ... als umb einen totslag
    1322 StraßbUB. IV 2 S. 94 [ebd.ö.] Faksimile (PDF)
  • judex noster haereditarius judicat omnes causas exceptis tribus causis hic notatis, videlicet primam, quae vulgariter dicitur wegelage ... notczoge ... heimsueche
    1327 (Hs. 1557) Schlesien/ZRG. 1 (1861) 406 Faksimile
  • von notczoge ... ouch habt jr uns gefraget an euwern briefen, ab ein man wirt beclaget umb notczucht, und der entweichet und umb die sache wirt vorfestent, ab sein gut czugehore adir gebore sienen nehesten erbeling ader sienen herren
    1338 Stobbe,Beitr. 94 Faksimile
  • deyt en nottoch an wive ... dat scal men bescryen ... oder van der stad, dar de not is gheschen, mit gherochte kundighen den, de dar neyst sin
    1. Hälfte 14. Jh. GoslarStR. II 1 § 93 Textarchiv: GoslarStR. II 1 § 77ff.
  • item advocatus furtum et perjurium coram ipso factum, et notkoch [!] et falsarios judicabit
    um 1350 Seibertz,UB. II 385 Faksimile
  • dis ist von der nodnunfte. ... das ist unde heysset eyn notczogk: der eyner iungfruwen oren maytum benemmet ane oren willen unde wedder oren dangk ... daz ist ouch eyn notczog: der eyn farde fry wip notczoget ane oren dang unde wedder oren willen
    nach 1358 Rb.n.Dist. IV 10 Dist. 1 Faksimile
  • das ... eyn vraw eynen man vur notczog ... mit weyben nicht uberczugen mag ... wanne notczog eynen manne an seyn hochstes recht get das ist an seynen hals
    vor 1360 IglauOberhof 93 Faksimile
  • welich vraw notczogs drey tage versweiget, das sy ir nicht klaget, dy mag ir hynnach mit recht nicht geklagen
    vor 1360 IglauOberhof 94 Faksimile
  • von loge vnd notzege
    1363/86 MagdebR. II 1 S. 94
  • über ... mord, dúbstal, den notzog, vnd úber todschlag sol man rihten von des richs vnd des gotzhus wegen
    1379? Appenzell/GrW. I 191 Faksimile
  • wenne ain portner riht, wer denn klegt umb ain fräfli die das bluot antrifft, oder ainen nahtschäch oder ainen nötzog, sol der portner urtail fragen und sol mit urtail den stab uszer der hand geben dem maier oder dem, der von sinen wegen da sitzet, der sol denn rihten über daz bluot, nahtschäch und den nötzog
    1383 Sankt Gallen/GrW. V 181 Faksimile
  • alle lebende tyr, die hulffe unde volleist zu dem notzoge getan haben, sal man alle enthoupten
    Ende 14. Jh. GlWeichb. 344 Faksimile
  • umb notzage houwet man darumme gebeude nedir, das sy behalden unde beslissene weren die gewalt unde not die der notzage getan hatte
    Ende 14. Jh. GlWeichb. 346 Faksimile
  • daz man umme keinerley ungerichte eynes mannes gebeude brechen sal, wenne umme notzog; unde dis heist eyne notnunfftige clage
    Ende 14. Jh. GlWeichb. 346 Faksimile
  • wer eine notzöge klaget, der soll es schreiend vollbringen mit gestraubtem haar und mit zurissen kleidern
    1436 HofStR. 156 Faksimile
  • die vier ungericht nachttschach, nottzog, haymsůch und fridbrech wunden
    1469 SGallenOffn. I 14 Faksimile
  • vns [schulthes vnd raͮt] soͤllen aber daͮgegen in solichen dryen gerichten in kraft vnser hochen herrlikeyt zůstaͮn vnd verlangen mord brand notzog diebstal todschleg vnd was den tod verschuldt
    1504 ArgauLsch. I 208 Faksimile
  • von nottzog ... welchem erbern man sein tochter, sein schwester oder seiner nächsten freunt wirt beschlafn ân seinen willen von seinem knecht ... den soll man puessn mit dem haubt
    1535 NÖsterr./ÖW. IX 772 Faksimile
  • wo einer ... notzoͤge ... beklaget vnd vberwunden wuͤrde, ... were seine busse der todt, inn buͤrglicher klage das wehrgelt wie gesatzt
    1561 Rotschitz 90r Faksimile
II Streckbett, Folterbank
  • tormentum funis quo prora ad puppim extenditur notzog, a torto dictum, restes funesque
    1. Hälfte 12. Jh. SummHeinrici I 364

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    nôtzogst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    nôtzog st. m. ( nach Wißmann S. 57 aus (gi)nôtzogôn rückgebildet ), mhd. nôtzoc, frühnhd. notzog ( vgl. DWb. VII,962 ), …

  2. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Notzog

    Deutsches Rechtswörterbuch · +1 Parallelbeleg

    Notzog, m., 2Notzoge, f. I wie Notzucht, gelegentlich auch andere Formen strafbarer Unzucht continebatur in eodem priuil…

Verweisungsnetz

7 Knoten, 4 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 3 Sackgasse 3

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit notzog

8 Bildungen · 5 Erstglied · 0 Zweitglied · 3 Ableitungen

Zerlegung von notzog 2 Komponenten

not+zog

notzog setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

notzog‑ als Erstglied (5 von 5)

nôtzogen

Lexer

not·zogen

nôt-zogen swv. BMZ gewalttätig behandeln, notzüchtigen Parz. Freid. Wg. Heimb. hf. Serv. 2408. Ulr. Wh. 249 c . Berth. 347, 21. Apoll. 4799.…

notzogen

FWB

1. ›jm. Gewalt antun (z. B. jn. mit einem Messer bedrohen)‹; 2. ›(eine Frau) vergewaltigen‹; notzogen zählt zu den schweren, vom malefizgeri…

nôtzoger

Lexer

nôt-zoger stm. ib. notzüchtiger Oberl. Gr.w. 1,547 ;

nôtzogôn

AWB

nôtzogôn sw. v. , mhd. nôtzogen, frühnhd. notzogen ( vgl. DWb. VII,962 ), nhd. dial. schwäb. notzogen Fischer 4,2077 ; mnd. nôttōgen. — Graf…

Notzogung

DRW

notzog·ung

Notzogung, (Notzugung), f. wie Notzucht von nottogunge nach 1270 Ssp.(Eckh.²)LR. Register zu III 46 ist daz eyn man vmb notzogung eyner iunc…

Ableitungen von notzog (3 von 3)

benôtzogen

LexerN

be-nôtzogen swv. notzüchtigen Hb. 180. 297. 367.

genôtzogen

Lexer

ge-nôt-zogen swv. gewalttätig behandeln, notzüchtigen. wie mohte si mîn neve genôtzogen? Reinh. 1390.

nôtzoge

Lexer

nôt-zoge stf. BMZ dasselbe Kulm. r. ;

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „notzog". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 20. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/notzog/drw
MLA
Cotta, Marcel. „notzog". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/notzog/drw. Abgerufen 20. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „notzog". lautwandel.de. Zugegriffen 20. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/notzog/drw.
BibTeX
@misc{lautwandel_notzog_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„notzog"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/notzog/drw},
  urldate      = {2026-05-20},
}