neuma

neuma (pneuma) -ae f. et neuma -tis n. I. melodische Wendung, Tongruppe; Melodieabschnitt, Melodie II. ‚Neume‘, Notenzeichen III. Intervall, Tonabstand IV. Ton, Note — I. melodic gesture‚ group of notes; melodic segment, melody II. ‘neume’, notational symbol III. interval, distance between notes IV. pitch, note I melodische Wendung, Tongruppe; Melodieabschnitt, Melodie — melodic gesture, group of notes; melodic segment, melody 1 Definition [s.XI] LmLComm. Guid. 29 p. 134: neuma valde aequivoce accipitur: quandoque pro phthongo tantum, aliquando pro syllaba vel pro distinctione, quandoque pro toto cantu. [s.XIV] LmLMarch. luc. 13, 1, 13: secundum Ysidorum pneuma est coniunctio notularum in quolibet modorum, que cantum format (inde LmLBonav. Brix. 19, 10). LmLGuido Dion. 2, pr. 21: Aliquando [] vero neuma ad cantum pertinet et sic quandoque accipitur generaliter et large, videlicet pro debita vocum modulatione sive vocum modulata emissione, in quocumque cantu talis fiat modulatio. [s.XV] LmLAnon. Carthus. inton. 16: neuma sine p precedente ... est modulatio cantus. al. 2 Gebrauch — usage a unspezifisch — unspecific [s.IX] LmLMus. ench. 8, 5: Inter quas cordas exprimatur neuma quaelibet, utputa huiusmodi: (sequitur exemplum). Ergo, ut quod dicitur et audiendo et videndo comprobetur, alia rursus descriptiuncula per neumam eandem fiat (inde LmLInch. Uchub. 204). LmLMus. ench. 19, 22: ut in tranquillis rebus tranquillae sint neumae, laetisonae in iocundis, merentes in tristibus; quae dura sint dicta vel facta, duris neumis exprimi. LmLMus. ench. 19, 25: item ut in unum terminentur particulae neumarum atque verborum. al. LmLScol. ench. 1, 28: Alia fit dissonantia, quando sonus a sono falso metitur, id est alius pro alio. Tertia dissonantia, quando sonus non respondet sono, quoto loco oportet. Et haec duo vitia ex eadem quidem causa nascuntur, sed in hoc differunt, quod illud in eadem fit neuma, hoc vero in praecinendo et respondendo. LmLScol. ench. 1, 422: mox dinosci valet ex ipsa factura meli, utrum sit levibus gravibusve neumis composita. al. LmLInch. Uchub. 207. al. LmLComm. br. 296. al. LmLHucbald. 33: exemplum praebebit ex sequentia „Stans a longe“ principium neumatis ita annotatum: (sequitur exemplum). LmLHucbald. 35: totaque neuma, quae est in nomine ‚David‘, per sinemenon canitur. al. [s.X-XI] LmLOrg. Paris. 52: Et ut eadem lex organi per omnes modos clareat, hanc eandem neumam secunda transpositione tono faciamus altiorem, ut modus frigius transmutetur ex dorio. LmLBerno prol. 11, 2. al. LmLBerno ton. p. 87a. al. LmLGuido prol. 56. al. LmLGuido micr. 8, 12: utramque autem ⋅b⋅C⋅ in eadem neuma non iungas (inde LmLLib. argum. 45 p. 23. LmLLib. argum. 46 p. 23). LmLGuido micr. 8, 17: si ipsam ⋅b⋅ mollem vis omnino non habere, neumas, in quibus ipsa est, ita tempera, ut pro ⋅F⋅G⋅a⋅ et ipsa ⋅b⋅ habeas ⋅G⋅A⋅C⋅c⋅. LmLGuido micr. 11, 6: Per supradictas nempe sex consonantias voci, quae neumam terminat, reliquae voces concordare debent. LmLGuido micr. 15, 4: phtongi, id est soni, quorum unus, duo vel tres aptantur in syllabas; ipsaeque solae vel duplicatae neumam, id est partem, constituunt cantilenae; et pars una vel plures distinctionem faciunt, id est congruum respirationis locum (inde LmLMetrol. 45 p. 83). LmLGuido micr. 15, 13: neumae tum eiusdem soni repercussione, tum duorum aut plurium connexione fiant (inde LmLAribo 23 p. 48. LmLAribo 30 p. 66. LmLAnon. Pannain p. 117). LmLGuido micr. 15, 30: Item aliquando una syllaba unam vel plures habeat neumas, aliquando una neuma plures dividatur in syllabas (inde LmLAnon. Pannain p. 114. LmLMetrol. 56 p. 84. LmLAribo 24 p. 48. LmLAribo 37 p. 50). LmLGuido micr. 15, 44: Non autem parva similitudo est metris et cantibus, cum et neumae loco sint pedum et distinctiones loco sint versuum (inde LmLMetrol. 64 p. 86. sim. LmLAnon. Pannain p. 414). LmLGuido micr. 16, 10: gemino motu, id est arsis et thesis, omnis neuma formatur praeter repercussas aut simplices (inde LmLTrad. Guid. 5. LmLAnon. Pannain p. 416. LmLMetrol. 3 p. 91. LmLIac. Theat. 15. sim. LmLCompil. Casin. 1, 86 p. 175). al. LmLGuido ep. p. 458, 92: Si litteras, quas quelibet neuma habuerit, in monocordo sonaveris atque ab ipso audiens tamquam ab homine magistro discere poteris (sim. LmLAnon. Hailspr. 2 p. 68). LmLGuido ep. p. 468, 133: Audiens quoque aliquam neumam sine descriptione perpende, que harum particularum eius fini melius aptetur ita, ut finalis vox neume et principalis particule equisone sint. al. LmLTrad. Guid. II p. 88. LmLHermann. mus. p. 47 (p. 140a). al. LmLWilleh. Hirs. 22 (c. 21), 7: in depositione ultimae neumae „Iustitiam tuam“ et in elevatione primae „Non abscondi“ diapason intervallum esse dinoscitur. al. LmLAribo[] 12 p. 37: sex minores perpendamus esse consonantias: Semitonium, tonum, semiditonum, ditonum, diatesseron, diapente: quibus omnis conformatur neuma regularis. LmLAribo 82 p. 56: De varia oppositione neumarum. Interdum saltatrix contra saltatricem, spissa contra spissam, quaternaria contra quaternariam et caeterae contra aequivocales sunt constituendae. al. LmLComm. Guid. 33 p. 127: in raris cantibus inveniuntur neumae in acutis ita exaltatae, ut inconcinnum videatur eas ad legitimam finalem in gravibus debere remitti, sed in sociali eius, quae est in acutis, per diapente super se finalem recipiunt. LmLComm. Guid. 77 p. 170: Sicut enim turpe est easdem vocales nimis saepe in metris replicare, sic in neumis eosdem sonos. al. LmLCompil. Casin. 2, 41 p. 400: in una neuma syllabarum litterae non pergunt plus quam sex cordis. al. LmLFrut. ton. p. 181: syllaba vel neuma aliqua, dum plus iusto vel deponitur vel elevatur, totus sequentis cantus processus mutatione sui legitimi cursus depravatur. al. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 112. al. LmLAnon. Wolf p. 205: l levare neumam (sim. LmLQuaest. mus. 1, 23 p. 63. LmLCompil. Lips. p. 132). LmLQuaest. mus. 2, 25 p. 92. al. LmLIoh. Cott. mus. 5, 15: in qua neuma ⋅b⋅ molle sonat, super eandem a scriptore ponendum est. LmLIoh. Cott. mus. 19, 22: Item pulchrum est, si per quas notas neuma descendat, per easdem statim ascendat (inde LmLHeinr. Eger 5 p. 58. LmLTrad. Holl. VIII 28, 37. LmLTrad. Holl. VI 40, 10. LmLReg. comp. p. 194). al. LmLTrad. Guid. 4: Constitutiones enim diximus in pagina neumarum formulas et in cantu vocum modulationes (inde LmLUgol. Urb. 1, 50, 7). al. LmLAnon. Pannain p. 414: Quomodo sonus constituat notam et nota neumas. LmLAnon. Pannain p. 114: Si interdum decentes neume repetantur, non reprehendimus. Si vero neuma minus fuerit pulchra, iterationem prohibemus. al. [s.XIII] LmLInst. patr. 9: littere, que liquescunt in metrica arte, etiam in neumis musice artis liquescunt. LmLInst. patr. 20: Caveamus ..., ne neumas coniunctas nimia morositate scindamus vel disiunctas inepta velocitate coniungamus. al. LmLMetrol. 54 p. 84 (cf. LmLGuido micr. 15, 26). al. LmLElias Sal. pr. p. 17a (inde LmLGuido Dion. 2, pr. 26). al. LmLLambertus p. 254a: Artifex autem est ille, qui practice format neumata et armonias (inde LmLQuat. princ. 1, 16. sim. LmLHier. Mor. 5 p. 22, 14). al. LmLHier. Mor. 5 p. 23, 2. al. LmLAnon. Hailspr. 4 p. 70. LmLWalt. Odingt. 5, 9, 21. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 3, 1, 14. LmLGuido Dion. 1, 4, 483. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 54, 15. al. LmLQuat. princ. 3, 32: necessarium est inter neupmas respiraciones et distinctiones inserere. al. LmLIoh. Hanb. tract. p. 362, 1. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 58. al. LmLComm. Boeth. II p. 86, 12. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 9, 12. al. LmLOrig. et eff. 4, 1 (cf. LmLGuido micr. 15, 50). al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 28 p. 296, 10: Metricus vero est (sc. cantus), qui non abundat multis neumis, sed quasi scandens verbis (?) cum neumis, ut antiphona „Virgo Dei genitrix“ (sim. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 4 p. 368, 2. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 13 p. 376, 15). al. LmLIac. Theat. 16. al. LmLUgol. Urb. 1, 74, 10: Idem nempe neumarum modus in omnibus in arsy et thesy antiphonis penitus non est, sed in se ipsis tamen quandam conformitatem servant. al. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 82. al. LmLTrad. Holl. I 2, 12, 9. al. LmLTrad. Holl. VI 24, 8. al. LmLCompos. Natura pr. 4: Et maxime, si ultra hoc proporcio notarum secundum varietatem suam, scilicet modus, tempora et prolaciones, assit, delectabile erit neuma. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 71. al. LmLBonav. Brix. 23, 1. al. LmLGuill. Pod. 4, 20. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8. LmLFlor. Fax. 2, 16, 3: Secundum genus ad fugam, id est earundem neumarum per temporis intervallum resumptarum voces alterutrorum, compulit. ... Quartum imitativum per diversas neumas. al. b mit Bezug auf den charakteristischen Melodieverlauf einer Kirchentonart — with reference to the characteristic melodic progression of a mode[] [s.XI] LmLComm. ton. 1, 15. al. LmLGuido micr. 10, 4: Hi sunt quattuor modi vel tropi, quos abusive tonos nominant, qui sic sunt ab invicem naturali diversitate disiuncti, ut alter alteri in sua sede locum non tribuat alterque alterius neumam aut transformet aut numquam recipiat (inde LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 2. LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 28. LmLPs.-Guido arithm. p. 57a. LmLMetrol. 91 p. 77. LmLFlor. Fax. 1, 12, 2). al. LmLGuido reg. 122. al. LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 3: Quatuor ergo troporum singuli, quos abusive tonos vocamus, proprias habent neumarum qualitates. al. LmLAribo 70 p. 72. al. LmLTon. Aug. p. 90. LmLPs.-Osbern. 28. [s.XII] LmLTrad. Guid. 7 (sim. LmLTrad. Holl. VI 6, 24). LmLGuido Aug. 387: In ipso enim sui principio cuiuslibet neuma autenti illam debet pretendere elevationis hilaritatem, que propria sit illius autenti. al. LmLAnon. Cist. I 45 p. 39 (cf. LmLGuido Aug. 716). al. LmLAnon. Pannain p. 115: Et sicut autentorum neume sepius intendendo, ita plagalium remittendo pausabunt. [s.XIII] LmLMus. man. 52, 16-17. LmLPs.-Mur. summa 1725. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 13, 1, 4: sicut sunt diversi modi sive toni, sic sunt diversa principia, distinctiones, species, pneume et finales (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 1. LmLBonav. Brix. 19, 2). LmLMarch. luc. 13, 1, 9: Pneume dicuntur ille, que in unoquoque modorum diverse existunt, que quidem ponuntur tam circa principium quam circa medium quam etiam circa finem (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 5. LmLBonav. Brix. 19, 7). LmLGuido Dion. 1, 1, 225: Non enim video, quod neuma quinti toni ... sine falsa musica possit convenienter notari. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 144. al. LmLQuat. princ. 3, 47: Fit eciam falsitas cantus ..., si habeat inicium et neupmas primi modi et finis eius fiat in deutro aut in aliquo alio modo (sim. LmLTrad. Holl. VI 27, 9). al. LmLSumm. Guid. 28: Mobilis est habilisque prothus, quia novit ad omnes / affectus animum flectere neuma prothi (inde LmLGob. Pers. p. 188a. LmLAnon. Claudifor. 4, 2, 13. Anon. Gemnic. 3, 3, 23. LmLThom. Bad. p. 90. LmLAnon. Carthus. nat. 8, 4. LmLTrad. Holl. V 4, 626. LmLTrad. Holl. VII 4, 49. LmLSzydlov. 13 p. 53). al. LmLComm. Boeth. II p. 314, 34: terminales neumas tetrardi, que statim post finalem admittunt duos tonos et semitonium. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 50, 19: Tropus, tonus sive modus est quam plurium vocum ex diapente ac diatesseron ordinatis speciebus debite coniunctarum in acumine et gravitate distantium ac per arsyn et thesyn congrua neumarum forma constitutarum conveniens dispositio (inde LmLCompend. mus. 102). al. LmLTrad. Holl. I 1, 9, 2 (sim. LmLTrad. Holl. II 2, 1. LmLTrad. Holl. V 2, 2. LmLLad. Zalk. A 49). LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 1. al. LmLFlor. Fax. 1, 12, 6. al. c für die Kennmelodie einer Kirchentonart — for the characteristic melody of a mode [s.IX] LmLScol. ench. 1, 215: Exempli gratia usitata neuma regularis ad primum tonum haec est: noannoeane. al. LmLComm. br. 41. [s.XI] LmLGuido micr. 13, 4: Ad quos (sc. modos) in cantibus discernendos etiam quaedam neumae inventae sunt, ex quarum aptitudine ita modum cantionis agnoscimus ..., ut „Primum quaerite regnum Dei“. Mox enim, ut cum fine alicuius antiphonae hanc neumam bene viderimus convenire, quod autenti proti sit, non opus est dubitare (inde LmLMetrol. 14 p. 79. LmLGuido Dion. 2, pr. 57. ad loc.: LmLComm. Guid. 20 p. 141. al.). LmLGuido micr. 13, 27: Praeterea et in ignotorum cantuum inquisitione praedictarum neumarum et subiunctionum appositione plurimum adiuvamur, cum talium aptitudine soni cuiusque proprietatem per vim tropicam intuemur. LmLGuido ep. p. 498, 252. al. LmLPs.-Osbern. 30: Neumae... inventae sunt, quae ... unumquemque modum ad propria reducant. [s.XII] LmLGuido Aug. 381: Ad has autem compositiones discernendas, inventa sunt sua singulis modis neumata. Que quidem taliter inventa sunt vel inveniri debuerunt, ut singula singulis modis sufficientia sint et singularia. ... Vide autem [] verbi gratia neuma primi toni, quod satis evidenter eiusdem toni exprimit compositionem. al. LmLTon. Cist. 50. LmLAnon. Cist. I 31 p. 37: neumata..., quae apud quosdam stivae vocantur et apud Graecos signantur per haec verba: nona noe ane et noe ais (cf. LmLGuido Aug. 662). al. [s.XIII] LmLAmerus 9, 2. LmLAnon. Hailspr. 4 p. 69. Ton. Sar. p. 17: Neuma secundi toni hoc modo: „Secundum autem simile est huic“ (cum melodia). al. LmLWalt. Odingt. 5, 9, 22. al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 2, pr. 55. al. LmLQuat. princ. 3, 38. al. LmLSumm. Guid. ton. 1. al. d für den melismatischen Schlußabschnitt eines Gesangs — for the closing melismatic segment of a chant [syn.: aptitudo, cauda, definitio, finalis, formula, iubilatio, iubilus, modus, oda, prosa] [s.XI] LmLComm. Guid. 41 p. 135: Si eidem cantui ... velis subiungere versum ... aut psalmum ... aut aliquid, scilicet vel „Saeculorum amen“ vel neumam, sicut additur post antiphonam „Primum quaerite regnum Dei“, ... maxime opus est ad finalem illam coaptare. al. LmLTon. Aug. p. 87: determinaverunt magistri huius artis cuilibet tonorum quasdam acclines cognate et faciliter se antiphonarum extremitati applicantes melodias, quas similitudine quadam vocaverunt diffinitiones; quod sicut diffinitio rem cui convenit, suum declarat esse diffinitum, sic hec neumarum aptitudo cantum, cuius fini congruit, illi probet ascribendum tono, cui assignata est, et hec appellata diffinitio. ibid. al. LmLPs.-Guido form. ton. 1, 15. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 498b. LmLMus. man. 51, 4. LmLAmerus 10, 1: Nota, quod in curia Romana numquam faciunt pneumam post antiphonas, sed diebus duplicibus cantant antiphonam ante et post quemlibet psalmum ... In brevibus versiculis tamen ante lectiones, „Benedictus“ et „Magnificat“, faciunt pneumam. al. LmLElias Sal. 14 p. 33a: sex rationibus praemittitur „Primum quaerite“ in principio ..., tertio ponitur pro (ms.; ed.: per) neuma de fine, qui multum operatur. LmLElias Sal. 19 p. 41a: in quinta syllaba ultima de versibus responsoriorum neuma generaliter debet inchoari. al. LmLLambertus p. 267a. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 88, 2: figurae aliquando ponuntur sine littera, aliquando cum littera; sine littera, ut in caudis seu neumis cantuum variorum, cum littera, ut in motellis et consimilibus. al. Ton. Sar. p. 67. al. LmLIoh. Groch. 255: Et aliquoties neupma additur puta post psalmos evangelistas. Est autem neupma quasi cauda vel exitus sequens antiphonam, quemadmodum in viella post cantum coronatum vel stantipedem exitus, quem ‚modum‘ viellatores appellant (sim. LmLGuido Dion. 2, pr. 29). LmLIoh. Groch. 274: Et <in> alleluia additur cauda quaedam, sicut neupma in antiphonis. al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 2, pr. 44: ita neuma quodammodo puritatem quandam et simplicitatem habere videtur; nam absque dictionibus et sillabis supra ultimam sillabam antiphone simpliciter et pure prolatum leniter et cum quadam modulatione suavi antiphonam ipsam secundum preteriti cantus tenorem et modum ad finem perducit. LmLGuido Dion. 2, pr. 61: Licet autem hec neumata, que sequuntur antiphonas, diebus profestis simplicioribusque festis ... decantari, quandoque tamen in festis sollempnibus ... decantantur. LmLGuido Dion. 2, pr. 68: neuma est quidam iubilus sive iubilatio. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 82, 1: Sunt adhuc quidam cantus accommodati singulorum tonorum antiphonis, per quos de tono illarum iudicamus (mss.; ed.:indicamus), et illi diversis vocantur nominibus. A quibusdam enim vocantur aptitudines sive formulae, ab alii neumae, odae vel iubili; a modernioribus vocantur caudae, et de illis exempla subscribuntur una cum antiphonis sui toni: (sequitur exemplum). al. LmLQuat. princ. 3, 32. [s.XV] LmLIac. Twing. p. 150, 17: neuma est quedam addicio seu modulacio cantus, que additur in fine ultime antiphone super psalmos in vesperis et nocturnis. al. LmLAnon. Carthus. inton. 17: Alio modo dicitur <neuma> modulatio plurium notarum sine verborum [] expressione, qualis frequenter in diversorum cantuum generibus invenitur et precipue circa finem responsoriorum et in fine alleluya et <in> similibus. Ubi si aliquando fiat verborum expressio unicuique note sillabam attribuens, talis modulatio vocatur prosa, ut in illo responsorio „Verbum caro factum est“, cuius neuma habet prosam „Quem ethera“. Que prosa in neuma ipsius alleluya communiter vocatur sequentia, quia sequitur ipsum alleluya tanquam eius cauda. Tertio modo dicitur neuma iubilus ille, qui fit in fine antiphonarum specialiter. Propter quod dicitur, quod quilibet tonus suam specialem habet neumam, quam aliqui rudes vocant caudam finalem. al. LmLConr. Zab. tract. AX 9: quilibet tonus suam habet finalem, quas finales plerique neumas vocant. Quidam vero rudes vocant eas caudas. LmLConr. Zab. tract. p. 235: De finalibus sive neumis octo tonorum. al. LmLIoh. Tinct. diff. 182: Neuma est cantus fini verborum sine verbis annexus. LmLFlor. Fax. 2, 17, 8: Et quoniam in plana musica et contrapuncto et hic neuma sive cadentia utimur, idcirco quid sit, breviter videamus. ... Nos autem, quas in cantuum coaptatione notulas, ut alter ab altero tono differatur, institutas novimus, hasdem per aggregationem vel segregationem contentas hisdem modis neumam dicemus. Eandem vernacula lingua cadentiam vocitarunt, quam finita verborum sententia, ut plurimum compositores veluti clausula (ed.: clasula) utuntur. al. cf. Wagner, Einführung in die gregorianischen Melodien III, Leipzig 1921, p. 320 sq. e für ein Melisma— for a melisma [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. V 191: Sciendum est igitur, quod omnis cantus aut est cum littera aut sine littera. Si fit cum littera, debet notari per simplices figuras. Et si cantus procedit ex neumis, tunc debent ligari note ad se invicem tamen sine amissione modi. LmLTrad. Garl. plan. V 195: Sciendum est, quod omnis cantus aut ascendit aut descendit, aut cum neuma aut sine neuma, aut coniunctim aut divisim, aut simpliciter aut composite figuratur. Si cantus ascenderit vel descenderit simpliciter sine neuma, debent ordinari figure secundum sillabas dictionis. Et si cantus ascendat vel descendat sine littera et cum neumis, tunc oportet nos facere pausas secundum condiciones vocis humane. II ‚Neume‘, Notenzeichen — ‘neume’, notational symbol 1 allgemein — general [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 16, 37, 4. (?) [s.X] LmLCant. Quid est cant. c. 482: De accentibus toni oritur nota, quae dicitur neuma. Si ipsa simplex fuerit et brevis, facit unum punctum, si autem longa fuerit, erit producta (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 30 p. 298, 18). [s.XI] LmLGuido prol. 52: Igitur certissime constat, quia omnes neumae vel soni in eiusdem litterae vel coloris lineis similiter positi vel absimiliter litterata aut colorata linea pariter elongati per omnia similiter sonant. In diversis autem lineis vel spatiis etiam similiter factae neumae nequaquam similiter sonant. LmLGuido prol. 76: Quomodo autem liquescant voces et an adhaerentes vel discretae sonent, quaeve sint morosae vel tremulae vel subitaneae vel quomodo cantilena distinctionibus dividatur et an vox sequens ad praecedentem gravior vel acutior vel aequisona sit, facili colloquio in ipsa neumarum figura monstratur, si, ut debent, ex industria componantur. al. LmLGuido reg. 175: Causa vero breviandi neumae solent fieri, / quae, si curiose fiant, habentur pro litteris, / hoc, si modo disponantur litterae cum lineis (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 24. LmLIac. Leod. spec. 6, 73, 26). LmLGuido reg. interp. 4: Litterarum et neumarum usus sit assiduus. / Quisque sonus, quo sit loco, facile colligitur. / Etiamsi una tantum littera praefigitur. al. LmLAribo 26 p. 49: Neumae nempe unius soni fiunt repercussione, cum simplices sunt, id est vel una virgula vel una iacens vel, cum duplices aut triplices, in eiusdem sunt soni repercussione. al. LmLComm. Guid. 88 [] p. 154 (cf. LmLAribo 59 p. 70). LmLTon. Aug. p. 101a: Differentia quarta suum „seculorum amen“ his distinguit neumis: (sequitur exemplum). al. LmLCompil. Casin. 1, 5 p. 6: per studium artis neumarum (glo.: notarum). al. LmLNeum. Eptaphonus 5: Neumarum signis erras, qui plura refingis (sim. LmLNeum. Scandicus 10. LmLFrut. brev. 14 p. 102. LmLAmerus 16, 2. LmLTrad. Holl. VIII 28, 70. LmLTrad. Holl. V 3, 251. LmLTrad. Holl. VII 4, 334). LmLAnon. Wolf p. 205: Quemadmodum igitur in syllabis aliae producuntur, aliae corripiuntur, ita et in melodiis aliae cursim, aliae morose, aliae perfecte sursum, aliae retractim, aliae graviter, aliae mansuete et vario modo, prout se habet cantilenae dignitas, promendae sunt. Unde et in cantionum libris tam nocturnis quam diurnis inveniuntur notulae ex alphabeto neumis appositae, quae idipsum significent, verbi gratia a c g l m s t (sim. LmLCompil. Lips. p. 132). LmLQuaest. mus. 1, 23 p. 63. LmLIoh. Cott. mus. 21, 4: Cum enim in usualibus neumis intervalla discerni non valeant cantusque, qui per eas discuntur, stabili memoriae commendari nequeant, ideoque in cantibus plurimae falsitates subrepant. LmLIoh. Cott. mus. 21, 45: Sciendum praeterea, quod tribus modis musicae neumae fiunt: uno modo per notas in monochordo dispositas, quo veteres musici usi sunt; secundo modo per intervallorum designationes, quod neumandi genus Hermannus Contractus reperisse dicitur ... Tertius neumandi modus est a Guidone inventus. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 8. [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. V 149. LmLAnon. Hailspr. 1 p. 67 (cf. LmLIoh. Cott. mus. 21, 63). [s.XIV] LmLGuido Dion. 2, pr. 116: de notis vel notulis, quas Guido predictus sepe neumas appellat et per quas in antiphonariis et aliis libris notatis voces musice designantur. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 73, 31: Quodsi tactae litterae vel colores de locis tollantur suis, lineae necnon figurae vel neumae tactae nihil prosunt, sed sunt quasi cifrae. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 16. al. [s.XV] LmLIac. Theat. 36. LmLAnon. Carthus. inton. 16. LmLTrad. Holl. II 4, 182: ab ⋅a⋅lamire vero per semiditonum in ⋅c⋅solfaut saltantes, non sub ligatis figuris et signis neumarum (sim. LmLTrad. Holl. V 4, 321. LmLLad. Zalk. B 36). LmLConr. Zab. tract. HH 11 (cf. LmLIoh. Cott. mus. 21, 63). 2 mit Bezug auf bestimmte Notenzeichen — with reference to definite notational symbols [s.XI] LmLBerno ton. p. 79b: quilismata, quae nos gradatas neumas dicimus. LmLMot. Musica est p. 170: Neume quoque per omnes modos variari poterunt, verbi gratia ut talis neuma  descendens per diatessaron, nunc in tetrardum, nunc in deuterum, nunc in prothum finiant. LmLAribo 37 p. 66: Tremula est neuma, quam gradatam vel quilisma dicimus, quae longitudinem ... insinuat (sim. LmLComm. Guid. 62 p. 153). LmLAribo 43 p. 67: ‚aliud‘: ‚a‘ habet unam vocem, ‚liud‘ tres, quia ‚li‘ duas voces in pedata neuma. LmLTon. Aug. p. 108a: Antiphonis huic differentie ascribendis est usitatum, ut ab incipiendo ad finalem descendentes semitonium, quod subiacet inceptive earum corde, nunc per neumam, que flexa, nunc per illam, que virga subbipunctis dicitur, remittant. LmLTon. Aug. p. 129a: neumarum simplicitate, id est sola punctorum et virgarum notatione. al. LmLCompil. Casin. 1, 5 p. 6: illa una neuma (glo.: nota), que (ed.: qui) per quinque gradibus cordarum tonando ascendit vel descendit, serenimpha (glo.: gradata tardata) vocatur. LmLNeum. Nomina 1: Nomina neumarum cognosces hic variarum: / Percutiens, torquens, saliens, pes, virga, retorquens eqs. LmLNeum. Punctum p. 67: Virga praepunctis. Virga praebipunctis. Virga praetripunctis ... Virga semitonis. <Virga semitonis subpunctis>. Virga semitonis subbipunctis. Bivirgis. Trivirgis. Hae ad modum virgae simplicis praepositis et subpositis componantur neumis. LmLFrut. brev. 14 p. 101: De nominibus neumarum. al. LmLIoh. Cott. mus. 21, 7: Qualiter autem irregulares neumae errorem potius quam scientiam generent, in virgulis et clinibus atque podatis considerari perfacile est, [] quoniam quidem et aequaliter omnes disponuntur et nullus elevationis vel depositionis modus per eas exprimitur. Unde fit, ut unusquisque tales neumas pro libitu suo exaltet aut deprimat, et ubi tu semiditonum vel diatessaron sonas, alius ibidem ditonum vel diapente faciat et, si adhuc tertius adsit, ab utrisque disconveniat. [s.XIII] LmLAmerus 16, 1. LmLEngelb. Adm. 2, 29, 12: est vox tremula, sicut est sonus flatus tube vel cornu, et designatur in libris per neumam, que vocatur quilisma. [s.XIV] LmLNeum. Gurtulus 3: Gurtulus, eptaphonus, clivis, quilisma, podatus, / Torculus et morila, punctum quoque, virgula, flexa. / Non plures invenies; sunt non plures neumae repertae. [s.XV] LmLAnon. Carthus. nat. 7, 79: inculta reiteratio ancus neume in cantu summe est vitanda, quia magnum facit vicium. LmLTrad. Holl. II 3, 204: denominaciones neumarum sive signa musice. (sim. LmLTrad. Holl. V 3, 247 LmLTrad. Holl. VII 4, 333). III Intervall, Tonabstand — interval, distance between notes [s.XV] Prosd. plan. 2, 6 p. 116, 11: neuma... est coadunatio duarum vocum consonantiam vel dissonantiam auribus reddentium et licet tales neume plures existant, tamen solum tres sunt neume, que nos ducunt in octo tonorum noticiam, scilicet dyateseron, dyapente et dyapason. Prosd. plan. 2, 13 p. 118, 16: Per neumam autem, que dyateseron nominatur. al. IV Ton, Note — pitch, note [s.XI] LmLBerno prol. 2, 21: bb illa namque neuma, quae deponitur in ‚-de‘, ad eam, quae elevatur ad ‚in‘, sunt semitonium, tres toni, item semitonium. (?) al. LmLBerno ton. p. 100b: Differentia III ... a prima neuma gradatim in terciam ascendit. al. LmLWilleh. Hirs. 22 (c. 21), 4: Unisonantia est, ubi vox non variatur, sed multae neumae crebris iterationibus in uno sono continuantur (inde LmLFrut. brev. 10 p. 64). LmLComm. Guid. 29 p. 134: neuma valde aequivoce accipitur: quandoque pro phthongo tantum. [s.XIV] LmLQuat. princ. 3, 32. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 101, 9: Reliqua vero responsoria, quae neumarum alteram habent seriem. LmLUgol. Urb. 1, 151, 26: ut inter neumarum, figurarum seu notarum seriem et ipsarum prolationum concordia ac conformitas habeatur. LmLUgol. Urb. 1, 162, 12: ubi in protho, deutero et cetera ⋅C⋅ duro mediante iniucunda vel aspera neumarum series ordinatur, ipsa ⋅B⋅ mollis amoenitas id ad delectabilem dulcissimamque harmoniam convertit. al. LmLGuil. Dufay p. 388. (?)