Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
markôn sw. v.
sw. v. (vgl. daneben merken), mhd. marken; as. markon, mnd. merken; afries. merkia; ae. mearcian; an. marka. — Graff II,849 f.
march-: 1. sg. -on Gl 4,52,54 (Sal. a1, 5 Hss.). 53,35 (Sal. a1, 3 Hss.). Meineke, Ahd. S. 30,166 (Sal. a1); -en Gl 4,53,36 (Sal. a1, 3 Hss.; oder zu merken? Vgl. Parallelhss.); -o 62,59 (Sal. a1, 5 Hss.). 143,18 (Sal. c). Meineke, Ahd. S. 31,209 (Sal. a1); -e Gl 4,63,1 (Sal. a1); 3. sg. -ot 1,258,33 (R). Nk 391,10/11. 402,10 [32,5. 44,6/7]; 3. pl. prt. -otun Gl 2,759,31 (clm 14747,9. Jh.); ca-: part. prt. -ot 248,29 (Berl. Lat. 4° 676, 9. Jh.); ki-: dass. -ot 201,52. S 71,77 (Musp.). 226,22 (B); ke-: acc. sg. n. -ota Mayer, Griffelgl. Salzb. S. 75,154 (Salzb. St. Peter a VII 2, Gll. 9. Jh.); nom. pl. m. -ote Ni 539,30 [51,22/23]; ge-: part. prt. -ot Gl 2,55,61 (2 Hss.). Nk 391,9 [32,3].
marc-: 1. sg. -on Gl 4,200,51; -o 3,333,15 (SH g, 2 Hss.); 3. pl. -ont 2,145,30 (Frankf. 64, 9. Jh.); ki-: part. prt. -ot 210,65; gi-: part. prt. nom. pl. n. -odiu 157,27 (-k-; Oxf. laud. misc. 436, Gll. 9. Jh. (?); -k-). 1) be-, abgrenzen: marco collimito terminum facio Gl 3,333,15 (1 Hs. merken). marchon definio (1 Hs. definitio) 4,52,54 (3 Hss. merken). marcho ł enton (1 Hs. nur marcho) finio 62,59 (3 Hss. nur entôn, 1 Hs. merken). 143,18. Meineke, Ahd. S. 31,209; mit Akk.: sint sie (sc. angulares) aber definite . i. kemarchote mit temo nomine omnis . so sint sie uuilon samint uuar Ni 539,30 [51,22/23]. iro marcha habit lengi âne breiti . daz ist ter reiz . ter marchot sia (die Ebene) in mittemin Nk 402,10 [44,6/7]. 2) bestimmen, festsetzen, beschließen: marchon destino 4,53,35 (2 Hss. merken). 200,51. Meineke, Ahd. S. 30,166. tiu marcha gat umbe alliu lebendiu . unz tara nemarchot homo nieht Nk 10/11 [32,5]; mit Akk.: gemarchot ist per decretum [zu: si in hoc vitae salo circumflantibus agitemur procellis, quibus hoc maximum propositum est pessimis displicere, Boeth., Cons. 1,3 p. 9,36] Gl 2,55,61. gimarkodiu [si tamen contentiosus adversus ea quae bene sunt] decreta [Cresc., Liber can. X p. 840] 157,27. camarchot deliberatum [fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via eius corpus poni debuisset, Greg., Dial. 4,26 p. 409] 248,29. kemarchota [unaquaeque (sc. anima) habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum] delegatum (Hs. deli-) [Hier. in Matth. 18,10, CCSL 77,159,572] Mayer, Griffelgl. Salzb. S. 75,154. denne uerit er (der Richter) ze deru mahalsteti, deru dar kimarchot ist S 71,77. .. sin kimarchot quatuor psalmi cum antephonas terminentur 226,22. mit animali uuirdit uuitor gemarchot . tanne mit homine plus autem in genere quam in specie determinatio fit Nk 391,9 [32,3]. 3) bezeichnen, näher bestimmen: titulat marchot ł significat Gl 1,258,33. marcont [qui suo peccaverunt evidenter episcopo, excommunicati rationabiliter ab omnibus] aestimentur [Conc. Nic. V] 2,145,30; mit Akk.: kimarchot uuirdit [unde ipsum quoque episcopa- []tus officium boni operis expressione] definitur [Greg., Cura 1,8 p. 9] 201,52. 210,65. 4) aufzeichnen, vermerken: marchotun [tun illi stupentes ... diem et tempus] notant (Hs. -tabant) [sollicite requirentes, Greg. Turon., Mirac. Mart. 5 p. 898a] Gl 2,759,31.
Komp. ginôtmarkôn; Abl. markônto, markunga.
Vgl. merken.