lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

kellâri

an. bis ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
17
Verweise raus
7

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

kellâri st. m.

Bd. 5, Sp. 83
kellâri, -eri
st. m., mhd. nhd. keller; mnd. keller, mnl. kelre; an. kjallari; aus lat. cellarium. — Graff IV,390.
chellar-: nom. sg. -i Gl 2,7,31. 3,628,11 (2 Hss., darunter Carlsr. Aug. CCLXI, jetzt Carlsr. Fragm. Aug. 147, 9. Jh.). 629,1. 4,58,46 (Sal. a 1, 2 Hss.). 89,33 (Sal. a 1). 229,57 (clm 14456, 9. Jh.); -e 2,380,5. 3,628,11. 4,58,47 (Sal. a 1); dat. sg. -e 2,523,55 (Bern 264, 9. Jh.); -a 477,44 (zur Endung vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 313); -i 432,33 (2 Hss.; zur Endung vgl. Braune, Ahd. Gr.14 § 198 Anm. 3); acc. sg. -i 251,68 (M, 2 Hss.); nom. pl. -a 1,523,41 (M). 670,19 (M, 3 Hss.); -e 523,41 (M). 670,20 (M, 2 Hss.). Npw 143,13; -i Gl 1,233,9 (R; zur Endung vgl. Braune, Ahd. Gr.14 § 198 Anm. 4, oder nom. sg.?); -] 523,42 (M). 670,20 (M); acc. pl. -a 463,3 (M, 5 Hss.). 610,55 (M, 3 Hss.). 647,70 (M, 4 Hss.). 651,8 (M, 4 Hss.); -e 463,5 (M, 3 Hss.). 610,56 (M). 648,2 (M). 651,10 (M, 4 Hss.); -i (zur Endung vgl. Braune, Ahd. Gr.14 § 198 Anm. 4, oder nom. sg.?) 463,4 (M, 3 Hss.). 610,56 (M, 3 Hss.). 648,1 (M, 2 Hss.). 651,9 (M, 2 Hss.); chaellare: dass. 648,2 (M); cheller-: nom. sg. -e 4,58,47 (Sal. a 1); -] 3,665,44. 4,58,47/48 (Sal. a 1, 2 Hss.); nom. pl. -a Np 143,13; -e Gl 1,670,21 (M; das zweite e aus o korr., Steinm.); acc. pl. -e 463,5 (M). 610,57 (M). 648,3 (M). — chelar-: acc. pl. -e Gl 1,463,6 (M); chelr-: nom. sg. -e 3,400,47 (Hildeg.); acc. pl. (?) -] 1,463,6 (M). — khellar-: nom. sg. -i Gl 3,630,14. 16 (beide cgm 5248,2, 9. Jh.).
kellar-: nom. sg. -i Gl 3,629,20. 4,135,30 (Sal. c). 156,51 (Sal. c); nom. pl. -a 1,233,9 (Ra); keller-: nom. sg. -e 3,716,21; -] 210,39 (SH B); nom. pl. -a Gl L 797; dat. pl. -on Gl 2,701,51; kelre: nom. sg. 3,358,62 (Wien 901, 13. Jh.). 373,9 (Jd).
Verschr.: challara: acc. pl. Gl 1,651,9 (M, Wien 2732, 10. Jh., cha- für sonst in dieser Hs. belegtes che-).
Unklar bleibt: ..l.ro: Gl 2,261,44 (vgl. Schulte, Gregor S. 106,20; Luxemb. 44, 9. Jh.; Steinm. konjiz. zu kelliro; zur Kasusbestimmung s. u. 1 b und Schulte, a. a. O.). 1) Vorratsraum, Aufbewahrungsort (für Speisen und Getränke): a) allgem: kellara prumptuaria cellaria Gl 1,233,9 (Ra, funthi hardii K). chellari prumptuaria ebda. chellara promtuaria [eorum plena, eructantia ex hoc in illud, Ps. 143,13] 523,41, z. gl. St. Gl L 797 (vgl. NpNpw 143,13 unter b). chellara [demolita sunt horrea, dissipatae sunt] apothecae [Joel 1,17] Gl 1,670,19. chellari [tales plateis omnibus exquirit adsuetos ali ecclesiae matris] penu (Glossen: aerario, cellario) [Prud., P. Laur. (II) 159] 2,432,33. 477,44. 523,55. keller promptuarium 3,210,39. 716,21. 4,89,33. 156,51. promtuarium et cellarium 3,358,62. cellarium penus promptuarium 665,44. chelre kalchizinz cellarium 400,47. chellari cellarium 628,11 (1 Hs. cellarium vł apoteca). 629,20. 4,135,30. cellarium (darauf penus ł prumtuarium similiter, Steinm.) 3,630,14. cellarium et penu 629,1. potheca 630,16; — für Hausgeräte: chellara [et (Ezechias) ostendit eis cellam aromatum, et argenti, et auri ... et om- nes] apothecas [supellectilis suae, Is. 39,2] Gl 1,610,55; — Verwendungszweck unsicher: chellara [et mensus est longitudinem aedificii contra faciem eius, ...] ethecas (i. e. ecthetas? 1 Hs. apothecas) [ex utraque parte centum cubitorum, Ez. 41,15] Gl 1,651,8 (in clm 19440 über etthecas chellara noch mansiunculas sacerdotum, vgl. Davids, Bibelgl. S. 302), dazu wohl chellari etheca (i. e. ectheta?) apotheca 4,58,46; — Vorratsbehälter (?): chellera [super] apothecas (1 Hs. -a) [autem olei (praeerat) Ioas, 1. Paral. 27,28] Gl 1,463,3; b) spez.: Weinlager, Weinkeller: chellari [ex calcatorio iussit puerum descendere] apothecam [clausit, Greg., Dial. 1,9 p. 185] Gl 2,251,68, z. gl. St. kelliro 261,44 (Schulte, Gregor S. 106,20 erwägt wegen der Endung -o Zugehörigkeit zu calcatorio als unterzeilig interlineare Glosse; dann gehörte der Beleg zu kalkatra, wo aber keine t-lose Form belegt ist. Vgl. aber die stimmige Glossierung Gl 2,251,68). kelketron (getilgt) kelleron [Rhaetica (sc. vitis) nec] cellis [ideo contende Falernis, Verg., G. II,96] 701,51. kelre cellarium (darauf apoteka idem. promptuarium similiter, Steinm.) 3,373,9 (Gl. zwischen Weinvokabular). iro chellera sint folle . muzonde (Npw fezendo) daz lid . fone einemo ze andermo promtuaria eorum plena eructantia ex hoc in illud NpNpw 143,13. 2) Laderaum (auf einem Schiff): chellara (1 Hs. darüber noch chamarli) [quercus de Basan dolaverunt in remos tuos et transtra tua fecerunt tibi ex ebore Indico et] praetoriola [de insulis Italiae, Ez. 27,6] Gl 1,647,70, zum lat. Lemma vgl. aber Thes. X,2, 1068. 3) Glossenwort: chellari [item s vel x antecedentibus us masculina et quartae declinationis sunt; ut risus ... item] penus [, et specus tam masculina quam feminina, et neutra, Alc., Gr. p. 866] Gl 2,7,31. chellare penus [invenitur et masculinum et femininum et neutrum, Prisc., Inst. II,163,11] 380,5. chellari penus 4,229,57.
Komp. oli-, uuînkellâri, trinckeller mhd.
5124 Zeichen · 251 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–14. Jh.
    Altnordisch
    kellarist. M. (ja)

    Köbler An. Wörterbuch

    kellari , st. M. (ja) nhd. Keller Hw.: s. kjallari I.: Lw. as. kelleri E.: s. as. kelleri; germ. *kellar-, M., Keller?; …

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    kellârist. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    kellâri , -eri st. m. , mhd. nhd. keller; mnd. keller, mnl. kelre; an. kjallari; aus lat. cellarium. — Graff IV,390. che…

Verweisungsnetz

21 Knoten, 22 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Wurzel 1 Kognat 1 Kompositum 16 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit kellari

3 Bildungen · 0 Erstglied · 3 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von kellari 2 Komponenten

kell+ari

kellari setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

kellari als Zweitglied (3 von 3)

erdkellari

KöblerAhd

erd·kellari

erdkellari , st. M. (ja) nhd. „Erdkeller“, unterirdisches Gewölbe ne. arched cellar ÜG.: lat. apogaeum? Gl, hypogaeum Gl Q.: Gl (1150) I.: l…

olikellâri

AWB

oli·kellari

olikellâri st. m. , nhd. ölkeller. — Graff IV,390. ole-chellire: acc. sg. Npgl 80,1. Kellerraum für die Ölherstellung ( ? ) : vmbe die torcu…

wīnkellari

KöblerAhd

wīn·kellari

wīnkellari , st. M. (ja) nhd. Weinkeller ne. wine-cellar ÜG.: lat. cella vinaria WH Q.: WH (um 1065) E.: s. wīn, kellari