Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
irheffen st. V. (6)
irheffen , st. V. (6)
- nhd.
- erheben, erhöhen, beginnen, heben, emporheben, hochheben, preisen, aufheben, setzen, ablenken, veranstalten, ins Werk setzen, unternehmen, anheben, überheblich werden, sich erheben, sich aufmachen, sich begeben (V.), sich empören, überheblich sein (V.), überheblich machen, stolz machen, aufgären machen, überführen, entstehen
- ne.
- raise (V.), elevate, begin (V.)
- ÜG.:
- lat. allevare N, ampliare Gl, anaglypha (F.) (= irhabanaz subst.) Gl, aptare sublimes N, caelare Gl, clamare (= stimma irheffen) Gl, commendare Gl, componere in excellentiam N, effari Gl, efferre Gl, N, elatus (= irhaban) Gl, elevare Gl, N, O, eligere Gl, emittere Gl, erigere N, exaltare APs, B, Gl, I, MF, N, SPs, T, excellere N, excitare Gl, excudere Gl, exprimere NGl, extollere B, Gl, MH, T, fermentacius (= irhaban) Gl, fermentare Gl, imponere T, levare T, magnificare Gl, perciere Gl, (ponere) O, praeferre Gl, promovere Gl, propositionem facere de N, provehere N, reficere Gl, solidus (Adj.) (= irhaban) N, sublimis (= irhaban) Gl, suspendere Gl, N, tollere B, O, transferre Gl, turgere Gl
- Vw.:
- s. ūf-
- Hw.:
- vgl. anfrk. irhevon*, as. āhėbbian
- Q.:
- APs, B, GB, Gl (765), I, M, MF, MH, N, NGl, O, OT, SPs, T
- I.:
- Lbd. lat. magnificare?
- E.:
- germ. *uzhafjan, st. V., erheben; s. idg. *kap-, *kəp-, *keh₂p-, V., fassen, Pokorny 527
- W.:
- vgl. mhd. erheben, st. V., aufheben, anheben, beginnen
- nhd.
- erheben, st. V., aufheben, herausheben, erheben, DW 3, 840, DW2 8, 1803
- R.:
- irhaban, (Part. Prät.=)Adj.: nhd. massig, gegoren, gesäuert, erhaben, hoch
- ne.
- bulky, fermented, raised, high
- ÜG.:
- lat. elatus Gl, fermentacius Gl, solidus (Adj.) N, sublimis Gl
- R.:
- irhaban brot: nhd. gesäuertes Brot
- ne.
- leavened bread
- ÜG.:
- lat. panis fermentacius Gl
- R.:
- irhabanaz: nhd. Relief, getriebene ziselierte Arbeit
- ne.
- relief, chased work
- ÜG.:
- lat. anaglypha Gl
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 4, 771 (irheffen), ChWdW8 155a (irheffen), ChWdW9 396a (irheffen), EWAhd 4, 879
- Son.:
- MrT01 = Regensburger Mischglossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14747), MrT02 = Tegernseer Mischglossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14410), Sachglr = Sachglossar Hermeneumata (Vocabularius St. Galli) (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 913), Tgl001 = Freisinger Cura-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6277), TrA01 = Alphabetisches Reichenauer Bibelglossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC bzw. XCIX), TrT01 = Salzburger Cura-Glossar (Sankt Florian, Stiftsbibliothek III 222 B), TrT03 = Tegernseer Canones-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 19417), TrT04 = Tegernseer Cura-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 18550a), TrT07 = Freisinger Isidor-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6325), TrT10 = Salzburger Canones-Glossar (Salzburg, Salzburger Museum Carolino Augusteum Hs. 2163), TrT19 = exestimatis-Glossar zur Benediktinerregel (Oxford, Bodleian Library Jun. 25), Wba02 = Samanunga (Wien, Österreichische Nationalbibliothek Cod. 162), Wba02 = Samanunga (Wien, Österreichische Nationalbibliothek Cod. 162)