Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
irfallan red. v.
red. v., mhd. ervallen, nhd. erfallen; mnd. mnl. ervallen; ae. áfeallan. — Graff III,460.
Praes.: ir-uallet: 3. sg. Np 93,13. Npw 25,1; er-vall-: 1. pl. -emes Gl 1,764,8; 2. pl. -et S 358,31; 3. pl. conj. -en Gl 1,773,10 (mit proklit. n-); -uallet: 3. sg. Np 25,1.
Praet.: ar-uial: 3. sg. Gl 5,26,11. — er-uiolon: 3. pl. Gl 2,32,73. 774,73.
Part. Praet.: ar-fallanemo: dat. sg. m. oder n. Gl 1,93,12 (R); -uallan: Grdf. 2,272,16 (M, 2 Hss.); ir-vallan: dass. 18 (M, 2 Hss.); -uallan: dass. 17 (M); -uallen: dass. NpNpw 26,2; nom. pl. m. -]e S 342,11; -uuallan: Grdf. Gl 2,272,18 (M). I. intransitiv: 1) zu Fall kommen: ervallemes deiicimur [, sed non perimus, 2. Cor. 4,9] Gl 1,764,8. mine fienda die mir not tuont . die sint sieh unde iruallen qui tribulant me inimici mei . ipsi infirmati sunt et ceciderunt NpNpw 26,2. 2) in muote, in muotun irfallan: den Mut verlieren: in iro muote nervallen [patres, nolite ad indignationem provocare filios vestros,] ut non pusillo animo fiant (i. ne decidant animo) [Col. 3,21] Gl 1,773,10. eruiolon in iro muotom [gelidoque pavore] deponunt animos (de salute desperant) [, nigroque sub aere caeci naufragium iam iamque vident, Ar. II,1079] 2,32,73 (vgl. von Gadow, Aratorgl. 72,325). deponunt animos [ebda.] 774,73; muotu irfallanemu: außer Fassung, bestürzt (?): arfellit motu arfallanemo consternatus mente consternata consternatus perterritus 1,93,12. 3) verfallen, einfallen, vom Gesicht: aruial [iratusque est Cain vehementer, et] concidit [vultus eius, Greg., Cura 3,10 p. 46 = Gen. 4,5] Gl 5,26,11. II. transitiv: jmdn. zu Fall, ins Verderben bringen: aruallan uverdan [si igitur mundus cadit, et nos eum amando amplectimur,] opprimi [volumus potius, quam habitare, Greg., Hom. I,4 p. 1448] Gl 2,272,16. fon den gewaten desse rehtes unte der guoti uuarend ir nakket, mit den geburtlichen sunden ... iruallene unt geuazzet iusticiae innocentiaeque vestibus eratis nudi, originalibus tantummodo peccatis ... obruti S 342,11. III. reflexiv: 1) durch Sturz zu Tode kommen: swie ir denne vunden werdet, ir iuch ervallet, ir iuch ertreinchet, swie getanes todes ir sterbet S 358,31. 2) zu Fall kommen, ins Verderben geraten: daz ist sin prosperitas diu gibet imo superbiam . an dero iruallet er sih Np 93,13. 3) sih thes muotes irfallan: kleinmütig werden, ins Wanken geraten: an dih kedingende . neuuirdo ih muotsieh iro ubeli. Der an dih kedinget der neeruallet sih sines muotes . so er scandala gesiehet [vgl. ille enim titubat inter malos, qui non in domino sperat, Aug., En.] NpNpw 25,1.