intentio

intentio (-cio), -onis f.script. -empt-: MLWMLWl. 58. p. 2132, 57.struct.:c. gen. inhaerentiae e. g.: MLWMLWl. 34. 35.c. gen. explicativo: MLW p. 2131, 12.pendet de: MLWl. 48.confunditur c.:contentio: MLW p. 2132, 57. adde MLWDipl. Karoli M. 180 p. 243,20. 196 p. 264,19.em(p)tio: MLW p. 2132, 69.intensio: MLWMLW p. 2128, 49. 59.inventio: MLWEinh. Karol. 33 p. 38,13 (var. l.).institutio: MLW p. 2131, 21.temptatio: MLW p. 2132, 69.al. I proprie i. q. actio vel actus intendendi – das (An)Spannen, ‘Spannung’: MLWAurel. Reom. mus. 5,2 ad omnem sonum, qui materies cantilenarum est, triformem constat esse naturam; ... tertia (sc. est) rithmica, que cordarum amministratur -eintentione (cf. Isid. orig. 3,19,1 quae pulsu digitorum numeros recipit). ibid. iterum. MLWRemig. Altiss. mus. 501,11 in chorda fit actus in -eintentione et remissione. MLWAlbert. M. animal. 1,158 si ... tristes occuli et sicci sunt et accedat ad hoc frontis asperitas et aciei -ointentio, ... designant nocentem. II translate: A strictius: 1 studium – Anstrengung, Bemühung (um), das Trachten: a in univ.: MLWIonas Bob. Columb. 1,20 p. 194,22 aucto furore miserae -isintentionis. MLWLiber diurn. 46 p. 36,17 tota mentis -eintentione persiste, quatenus eqs. (MLWDipl. Otton. II. 250^a p. 284,8 si pura m. -cioneintencione ecclesiarum curam sublevare ... studuerimus. MLWThietm. chron. 4,10 quomodo haec [ecclesia] renovaretur, sedula m. -eintentione volvebat. al.). MLWWillib. Bonif. 3 p. 12,11 in tantum ... scripturarum exarsit desiderio, ut omni se -eintentione (desiderio in ras. 2c) earum imitatione ... coniungeret. MLWGerh. August. Udalr. 1,26 l. 117 sensus et animus et voluntas occupari non potuerunt, nisi piis insisterent -busintentionibus. persaepe.spectat ad diabolum: MLWRimb. Anscar. 1 p. 19,20 diabolus ... adversa quaeque obicit, ut ea, quae sancta sunt, ... pravis -busintentionibus auferat. b cura, diligentia, devotio – Sorge, Hingabe: α in univ.: MLWHraban. epist. 24 p. 430,22 semper vos (sc. episcopum) cordis -eintentione amare studui. 39 p. 476,19 quantum vos (sc. imperatorem) animi mei -ointentio diligat, Deus testis est. MLWIdung. Pruf. dial. 1,722 tota cordis tui -ointentio hoc intendit, ut eqs. MLWChart. archiep. Magd. 406 p. 535,14 future securitati ecclesiarum ... desiderium et -emintentionem applicantes (sc. archiepiscopus) eqs. al.ardor – Inbrunst: MLWGerh. August. Udalr. 1,27 l. 172 omnes ... ammonuit, ut pro illa sancta anima intima ⌊-eintentione cordis⌋ (c. -eintentione, intericione var. l.) devote exorarent. β meton. in formulis modestiae: MLWConc. Karol. A 50^D,93 p. 679,36 credimus, quod ad perfectionis statum vestra -ointentio nostraque devotio ... pervenire poterit. MLWDipl. Otton. III. 407 omnium fidelium Christi et nostri imperii sollers sciat -ointentio, quod eqs. MLWDipl. Constantiae 5 p. 19,24 quociens ... ad ecclesiarum cultus -isintentionis nostre aciem vertimus eqs. (inde 10 p. 33,32). c attentio – Aufmerksamkeit: α in univ.: MLWHincm. divort. 6 p. 146,18 -ointentio ... feminae fuit de alio eiusdem nominis fratre (inde capit. p. 101,9. 8 p. 163,2). β spectat ad animalia: MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 3 p. 31,31 cum perdiderit falco -emintentionem, quam habebat ad loyrum, per quam -emintentionem, quamvis voluntatem haberet capiendi alium (sc. falconem) eqs. p. 32,14 quando -emintentionem suam et intuitum suum fixerit falco in loyrum. ibid. al. 2 habitus – Haltung, Einstellung, Gesinnung: a in univ.: MLWAmalar. ord. antiph. 3,4 ammonemur, ut nostra -ointentio tendat ad perfectionem bonorum operum. MLWEinh. Karol. 25 -eintentione sagaci siderum cursum ... rimabatur. MLWHraban. epist. 8 p. 349,9 obnixe deprecor, ut opus ... pia -eintentione (-mptioneintemptione var. l.) relegas (sc. Frechulfus). MLWPontif. Rom.-Germ. 99,54 indicat ei (paenitenti) sacerdos abstinentiam ... perpendens subtiliter personae qualitatem, modum culpae, -emintentionem animi eqs. MLWRuotg. Brun. 4 p. 5,15 sicut est ... fide -equeintentioneque catholicus. MLWAlex. Min. apoc. 21 p. 396,17 Alexius imperator ... -eintentione (-ointentio var. l.) terrena et corrupta maculavit postmodum sua facta. saepius. b inclinatio – Neigung: MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 2 p. 163,30 si in domo fuerit falconarius, non obliviscatur avis sue habendo -emintentionem ad gulositatem. c opinio, persuasio – Meinung, Ansicht, Überzeugung: MLWAlbert. M. veget. 1,88 Aristoteles ... in libro de animalibus suam ... explanat -emintentionem dicens eqs. animal. 3,10 est summa -isintentionis eorum (Graecorum), quod venae oriuntur ex stomacho eqs. animal. quaest. 3,3 p. 125,34 istud tamen est contra -emintentionem philosophi. 7,9-11 p. 176,73 secundum -emintentionem medicorum. doctrina – Lehre: MLWConr. Mur. summ. p. 100,17 circa quas (congruitates) sex Oratius -emintentionem fundat in sua Poetria. d respectus – Bezug, Belang: MLWAlbert. M. metaph. 5,1,1 p. 208,53 quarto ... modo dicitur principium sub -eintentione causae efficientis id, ‘unde’ ... res ‘fit ... primum’. 3 amplificatio, augmentum – Steigerung, Zunahme: MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 2 p. 131,26 si fuerit falco de falvis, viriditas (sc. pedum) tendet plus ad albedinem, et in hoc quidam plus, quidam minus, secundum -emintentionem et remissionem coloris plumagii. v. et MLWMLW p. 2122, 57. 2129, 11. III meton.: A finis, consilium, propositum – Ziel, Absicht, Vorhaben: 1 gener.: a in univ.: MLWPontif. Rom.-Germ. 35,39 per ... -emintentionem ... pie intercessionis. MLWBerth. chron. B a. 1075 p. 221,9 artificiosa. MLWEpist. Hild. 134,58 p. 229,7 malo actionem malam pro -cioneintencione bona quam bonam de mala. MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 2 p. 161,23 quam -emintentionem debet falconarius habere ad mansuefaciendum ... falcones. MLWBrunus Long. chirurg. praef. p. 105^B -ointentio chirurgorum est operari circa tria, scilicet eqs. MLWChart. Hall. 353 p. 324,27 accepta -cioneintencione ... de Hallo burgensium regulata ... ordinamus (sc. archiepiscopus), quod eqs. persaepe. v. et MLWl. 37.fort. huc spectat: MLWPontif. Rom.-Germ. 24,8 Deus, qui ... per apostolicam -emintentionem (institutionem C) sanctarum ... feminarum sexum ... adolescentulas ac iuniores instrui cum sancti chrismatis visitatione iussisti. MLWConst. imp. III 232 cum ... possessiones ... ecclesie ... reperiantur ... adeo desolate, quod ... prefatus t<alis> (i. praepositus) in colleccione steure ... consequi ad plenum suam non poterit -cionemintencionem. b per prosop. vel enallagen: MLWPass. Petri et Pauli 235 exquisita Nero poenarum monstra recurrit, quo genere hos sanctos perderet ipse viros; ... itque reditque frequens -ointentio dira virorum: quod statuit Christus, tortor iniquus agit. MLWPontif. Rom.-Germ. 247,22 tu (sc. Deus) clemens in hoc tuo iudicio ad invocationem sancti tui nominis, quod a te -ointentio fidelium implorat, tua iustissima examinatione declara. c per alleg.: MLWAmalar. off. 3,26,15 sudarium est ipsa -ointentio, qua festinat omnes venientes motus temptationum pristinarum tergere, ante quam oculos sautiant. saepe. MLWPontif. Rom.-Germ. 83,1 rationale ... palmi mensuram habet, cum fortem -emintentionem tenetis (sc. fratres) in opere bono; nam sicut per manum operatio, ita per palmum perseverans -ointentio boni operis designatur. 2 publ., iur., canon.: MLWLeg. Wisig. 2,1,17 faciende pacis -eintentione. MLWChart. Rhen. inf. I 8 si quis ... contra hanc traditionem venire temptaverit aut eam fixa et proposita -eintentione infringere decreverit. MLWConc. Karol. A 56^A,24 p. 710,28 si quispiam ... eius (imperatoris) contrariis malivola -eintentione ... se copulaverit. MLWHincm. divort. praef. p. 109,6 si ... -ointentio tenebrosa fuerit. MLWDipl. Otton. I. 195 p. 276,20 dedimus ... ad ecclesiam ... fiscalem ... terram ... ea ... -eintentione et constitutione, ut eqs. (sim. MLWTrad. Frising. 1487^l. MLWDipl. Conr. III. 282 p. 488,12 [spur.] Fuldense monasterium ... regię protectionis munimine solidamus ea -isintentionis interminatione, ut eqs. al.). persaepe. 3 philos. et theol. (def.: MLWAlbert. M. sent. 2,38^F -ointentio ... interdum pro voluntate, interdum pro fine voluntatis accipitur. 2,38,5 p. 615^b,8 -ointentio est voluntas tendens in finem vel ... tentio voluntatis in finem): a spectat ad homines: MLWAlbert. M. bon. 66 p. 41,2 -ointentio facit quantitatem operis in bono et in malo. p. 41,30sq. circumstantiam modi dividit Tullius in tria, scilicet in -emintentionem, prudentiam, imprudentiam; et -ointentio videtur idem esse cum hac circumstantia ‘cur’. sacram. 56 p. 40,40 quaeritur de baptismo ..., utrum ultra potestatem exigitur -ointentio et fides ecclesiae. persaepe. b spectat ad res: MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 154,28 est ... causa primordialis et efficiens ..., que ipsa vi propria movet et explicat; secundaria vero per quam aliquid administratur; ... ultima est finis omnis -isintentionis. MLWAlbert. M. incarn. 47 p. 221,93 forma intelligibilis ... quodammodo est una et quodammodo non est una ...; secundum actum ... est una, secundum esse non una; ... et dicitur actus ibi forma ipsa, secundum quod una est in -eintentione sui et in esse, quod habet in materia. persaepe. 4 gramm. et rhet.: MLWConr. Hirs. dial. 217 in libris explanandis vii antiqui requirebant: auctorem, titulum operis, carminis qualitatem, scribentis -emintentionem eqs. (sim. 219. MLWCollect. Teg. 15 p. 492,4). 226 -ointentio est, quid auctor intendat, quid, quantum, de quo scribere proponat. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 9,20 omnium, qui ante nos res gestas scripserunt, haec ... fuit -ointentio ... clara facinora ... extollere eqs. MLWEpist. Hild. 17 scriptoris. MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. prol. p. 2,19 -ointentio ... nostra est manifestare in hoc libro de venatione avium ea, quae eqs. al. 5 medic.: MLWBrunus Long. chirurg. 1,1 p. 105^H unicam habet solutio continuitatis simplex -emintentionem curationis, scilicet iunctionem partium solutionis. 1,4 p. 107^A quorum (vulnerum ventris) ... curatio ... quadruplici eget -e:intentione prima -ointentio est, ut eqs. ibid. persaepe. B imaginatio, conceptio, ratio – Vorstellung, Begriff, Eindruck (von; de re v. A. Schneider, Die Psychologie Alberts d. Gr. 1903/06. p. 161; usu philos. et theol.): 1 spectat ad homines: MLWAlbert. M. bon. 21 p. 11,80sq. si ... consideretur -ointentio boni et -ointentio entis, in unoquoque ens erit creatum primum et causa primaria, et bonum erit per informationem in ente et secundum; -ointentio enim entis est -ointentio simplicissimi, quod non est resolvere ad aliquid, quod sit ante ipsum secundum rationem. 38 p. 20,44 secundum ... -esintentiones nominum ens est prius ad verum. 473 p. 247,65 memoria ... sensibilis animae non tantum conservat imagines, sed etiam -esintentiones acceptas ex imaginibus illis (sim. 480 p. 251,35). persaepe. v. et MLW p. 2133, 40. 2 spectat ad res: MLWAlbert. M. veget. 3,2 nomen fructus plus convenit artis -iintentioni quam naturae. metaph. 1,1,1 p. 3,9 scientiae logicae non considerant ens ..., sed potius -esintentiones secundas circa res per sermonem positas. 3,2,6 p. 121,4sq. differentia ... est -ointentio formae purae, et genus est -ointentio materiae propriae, et species est -ointentio compositi. animal. quaest. 1,8 p. 85,40 aestimativa est receptiva -umintentionum, quas sensus non recipit. 10,5 p. 217,49 deficiente ... spermate virili natura frustratur ... ab -eintentione prima, et tunc intendit hoc facere, quod eqs. persaepe. 3 spectat ad animalia: MLWAlbert. M. animal. quaest. 8,39 p. 201,16 per aestimationem potest fieri discretio inter -esintentiones individuales, sicut avis discernit inter granum et lapidem et ovis inter lupum et agnum vel hominem. C mens, usus, officium, destinatio – Sinn, Bedeutung, Bestimmung: 1 in univ. MLWAlbert. veget. 2,91 finalis ... -ointentio foliorum est ad fructuum cooperimentum. mot. proc. 2,11 p. 71,75 in hoc ... omnes istae (potestates) conveniunt, quod accipiunt formam, non prout est actus materiae, sed prout est totius rei -ointentio. saepe. 2 natura, effectus – Eigenschaft, Wirkungsweise: MLWAlbert. M. veget. 6,101 aqua cineris eius (ficus) datur in potu ad coagulationem lactis in ventre, et in hac -eintentione est propinqua aquae cineris quercus. MLWGeber. summ. 30 p. 337 attulimus ... in generali capitulo summam de -busintentionibus metalli. D similitudo, imago – Ähnlichkeit, Abbild: MLWAlbert. M. incarn. 47 p. 221,57 potentia patiendi in anima non est ad receptionem formarum secundum esse et naturam formarum, sed secundum receptionem -isintentionis abstractae ab illis formis. animal. 8,233 tertium ..., quod praesuppositum est, <est> ... optima compositio ... formarum, a qua ipsae -esintentiones eliciuntur. ibid. al. E signum distinctivum, indicium – Anzeichen, Hinweis: MLWGloss. Roger. I A 3,1 p. 659,24sq. dicit Serapio, quod -ointentio manie est terrefactio, et -ointentio melancholie est profundatio. IV per contaminationem c. contentio (fere usu publ., iur., canon.): A lis – (Rechts-)Streit, Streitigkeit: 1 in univ.: MLWConc. Merov. p. 90,2 si inter episcopos de rebus terrenis ... nascatur -ointentio (sim. MLWLeg. Lang. p. 85,1 si ... inter creditorem et debiturem ... surrexerit -ointentio eqs. MLWGreg. Cat. chron. I p. 253,31. persaepe). MLWAgnell. lib. pont. 60 p. 226 l. 55 quia pastor advigilantia continere debet -mptionesintemptiones (contentiones var. l.). MLWDipl. Heinr. II. 308 diffinire homnes lites et -esintentiones per pugnam et legale iuditium. MLWCod. Wang. Trident. 73 p. 679,21 ut non liceat ei (Palmerae) ... -cionemintencionem aliquam commovere contra ... episcopum (sim. MLWChart. Tirol. 531 p. 8,26). persaepe. 2 de schismate: MLWChron. Tiburt. a. 1242 (MGScript. XXXI. p. 238,34) Ursinus ..., qui cum eodem (Damaso) sub -eintentione (incensione var. l.) ordinatus est, ... ab Urbe eiectus est (sim. p. 239,37. ibid. al.). B actio, accusatio, causa – (An-)Klage(-schrift), Prozess: 1 in univ.: MLWLeg. Burgund. const. II 20 dum collegentes alumnos sibi eripi calumniantum -cionemintencionem formidant. MLWLeg. Wisig. 10,2^tit. de quinquagenarii ... temporis -eintentione (emtione, temptatione, intemtione var. l.). MLWForm. extrav. I 7 ego iudex has admonitorias tibi delego, quatenus ... -emintentionem ... actoris suscipias eqs. MLWDipl. Otton. II. 261 p. 302,35 ne qua in posterum definite litis oriretur -ointentio eqs. persaepe. 2 provocatio – Berufung: MLWLeg. Lang. p. 214,14 si quis Langobardus habet comparatas terras in Liburia et cartulas emptionis ... ostenderit et pars Neapolitanorum -emintentionem ... miserit eqs. 3 impugnatio – Anfechtung: MLWDipl. Otton. I. 118 p. 201,18 ut nemo fidelium nostrorum de decimis ... congregationi aliquid contendere ... presumat nec ullam ... -emintentionem eis inferre temptet. C postulatum, vindiciae – Anspruch: MLWChart. civ. Erf. 126 (a. 1241) prefato H. respondente litem contestando capitulum iam dictum ad probandam suam -emintentionem se astrinxit (ibid. iterum; sim. 128 Gertrudis ... probavit suam -emintentionem ius hereditarium dicte domus obtinendo). MLWChart. episc. Halb. 999 l. 103 Ludolfus episcopus asserens -emintentionem suam super suo libello sufficienter esse fundatam, petiit eqs. D perturbatio, commotio – Aufregung: MLWAgnell. lib. pont. 44 p. 203 l. 487 -ointentio magna valde in populo accrevit. E seditio – Aufruhr: MLWChron. Ven. Alt. p. 126,6 Gradensis patriarchatus per integrum annum propter -emintentionem Veneticorum viduatus permansit.Fiedler