intensio

intensio (intentio) -onis f. 1. (Ton-)Höhe 2. das Aufsteigen, Anstieg, Erhöhung (der Tonhöhe) 3. Verlauf (einer Melodie) 4. Bezeichnung für den Bereich der möglichen Anfangstöne eines Gesangs oberhalb der Finalis — 1. height (of pitch) 2. raising, upward movement (of pitch) 3. progression (of a melody) 4. term that designates the range of permissible initial pitches that lie above the final of a chant 1 (Ton-)Höhe — height (of pitch) [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 3: Organum quondam habuit tres intentiones, gravem, mediam et acutam. Inde musae quoque[] tres olim existimatae, hypate, mese, nete. Nunc in ampliore numero soni considerantur, ut sit proslambanomenos, hypate hypaton, deinde parypate hypaton eqs. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 939: phthongus dicitur vocis modulatae particula una intentione producta: est autem intentio, quam dicimus tasis, in qua vox consistit ac perseverat (ad loc.: LmLGloss. Mart. Cap. 939/361, 11-2: ‚una intentione‘ i. uno tenore, ut sit aut acuta aut gravis. sim. LmLRemig. Aut. 501, 3). LmLMart. Cap. 9, 947: Sunt autem et aliae sonorum diversitates: et prima quidem per intentionem, ut aut acumine aut gravitate dissentiat. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 8 p. 195, 3: Sonus igitur est vocis casus emmeles, id est aptus melo, in unam intensionem (inde LmLHucbald. 16. LmLReg. Prum. 7, 6: ... in unam intensionem vel percussionem. LmLAnon. Bernh. 2, 61. LmLLect. Guid. p. 44. LmLTon. Gratianop. p. 48: ... in unam intentionem vel in unam remissionem. (?) LmLComm. Boeth. I 1, 8 p. 44. LmLIoh. Aegid. 4, 34: sonus naturalium instrumentorum secundum formationem vocis est per unam intensionem ac remissionem aptus harmonicae melodiae. LmLMarch. luc. 2, 3, 5. LmLComm. Boeth. II p. 182, 2: in una intensione, id est uniformiter intensa, scilicet tantum in acuto vel tantum in gravi. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 22 p. 100, 14. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 7. LmLFr. Gafur. extr. 6, 13, 5. LmLFr. Gafur. op. 2, 4. LmLBonav. Brix. 14, 17). LmLBoeth. mus. 2, 20 p. 253, 10: sonus vero modulatae vocis casus una intentione productus (inde LmLHier. Mor. 17 p. 109, 18. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 14 p. 74, 4. LmLFr. Gafur. op. 4, 8. LmLDiff. mus. 20. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3, 1. LmLFr. Gafur. theor. 4, 8, 2). [s.XV] LmLTrad. Holl. I p. 164: Octo graves voces et scribuntur capitales. De reliquis vero acutis et superacutis patebit clarius in processu. Quarum proprietas, ut a primis differre proprietatibus ostendantur, minoribus caracteribus figurantur et propter ipsarum vocum intensionem acutae nuncupantur. LmLFr. Gafur. theor. 5, 6, 1. 2 das Aufsteigen, Anstieg, Erhöhung (der Tonhöhe) — raising, upward movement (of pitch) [syn.: arsis, elevatio; opp.: remissio, thesis, depositio] a allgemein — general [s.V] LmLMart. Cap. 9, 940. [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 1 p. 301, 21: Praeterea, quae (sc. vocula) gravis est, intentione crescit ad medium, quae vero acuta, remissione decrescit ad medium (inde LmLHier. Mor. 17 p. 143, 1. LmLComm. Boeth. II p. 240, 2). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 5, 18. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 940/362, 3-4. LmLRemig. Aut. 501, 5. [s.X] LmLTon. Lugd. pr. 31: lychanos hypaton mobilis per omnia, quia videlicet per omnia tria genera variatur et ab inferioribus ad superiora vel a superioribus ad inferiora sine hac facilis patet in intensione vel remissione modulandi via. [s.XI] LmLGuido reg. 210. LmLHermann. mus. p. 40 (p. 137a). LmLAribo 96 p. 57. al. LmLComm. Guid. 89 p. 107: Musica difinitur esse motus vocum, id est voces motae per intensionem vel depositionem. LmLComm. Guid. 4 p. 164: motus motui praepositus vel suppositus in laxatione seu intensione. al. LmLTon. Aug. p. 133a. al. LmLAnon. Lips. p. 156. al. LmLIoh. Cott. mus. 21, 50. al. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 113: Affines sive affinales dicimus illas voces, que finalibus in remissione et intensione, elevatione et depositione, concordant. LmLAnon. Pannain p. 117: ubi vero cantus sit intensio, ibi discantus congrua fiat remissio et e contrario. al. [s.XIII] LmLMus. man. 58, 26: Praedictos vero progressionum modos, saltuosos scilicet et moderatos, non in solis initiis, sed et in processu cantuum, nunc intensionibus, nunc remissionibus exercet. al. LmLIoh. Aegid. 12, 5: Et est compositio in levitate et gravitate, intensione ac reflexione, in variis anfractibus multisque diverticulorum varietatibus consistens compilatio. LmLEngelb. Adm. 1, 8, 3: disposicio vocum in manu musicali est secundum ordinem numeralem ... et iste ordo consequitur inmediatos gradus intensionis vocum[] a prima in secundam, a secunda in terciam, a tercia in quartam et sic deinceps incipiendo a prima, que est gravissima, et per intensionem gradatam et inmediatam ascendendo. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 70, 2: arsis est motus cuiusdam intentionis et ascensionis in voce, thesis vero depositionis et remissionis. al. Anon. Quaest. 30. al. LmLComm. Boeth. II p. 152, 24. al. [s.XV] LmLIoh. Floess 77. LmLUgol. Urb. 1, 2, 18: Musica enim considerat tempus, motum, sonum, quantitatem, numerum, voces graves et acutas, intensionem et remissionem vocum, similiter earum velocitatem et tarditatem, intervallum unius vocis ad aliam. al. LmLPetr. Talh. p. 9. LmLTrad. Holl. I p. 163. LmLFr. Gafur. op. 5, 4. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 4. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 28. LmLIoh. Hoth. dial. p. 70. LmLNicol. Burt. 1, 1, 2 (inde LmLDiff. mus. 7). LmLFr. Gafur. theor. 1, 6, 3. al. LmLGuill. Pod. 1, 10. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 2. al. LmLSzydlov. 5 p. 19: per intenssionem hic intelligitur ascenssus seu elevacio, quod Grece dicitur ‚arsis‘. ibid. al. b Intervalle betreffend — with reference to intervals [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 15 p. 342, 20: toni susciperet intentionem. al. [s.IX] LmLRemig. Aut. 45, 3: Est autem diatessaron consonantia, quando vocula voculam tota sui quantitate praecedit et insuper tertia superatae vocis parte sive in intensione acuminis sive in remissione gravitatis (sim. LmLInterv. Quid sit tonus 2-10). al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 11. LmLTon. Lugd. pr. 55: fit intensio per tonum et semitonium. LmLAnon. Bernh. 1, 45: ipsas species diapente et diatesseron punctorum ordinatione libet considerare sive per tonos singulos discretos sive indiscretos in intensione vel remissione. [s.XI] LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 18: prima diatessaron species semitonium habet in medio, secunda in primo, secundum intensionem dico, tertia in ultimo. al. LmLAribo 93 p. 10: Eadem intensio et remissio omnibus est illis tetrachordis. al. LmLComm. Guid. 27 p. 166: De duobus intensis alter maiori intensione elevatur, scilicet tono, alter vero minori, id est semitonio. al. LmLTon. Aug. p. 110a. al. LmLFrut. brev. 4 p. 41. al. LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 57: Tertia species diatessaron constat secundum intensionem sicut secunda iuxta remissionem. al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 18 descr.: Semitonium: mi - intensio - fa - remissio - mi. al. [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 46. al. LmLAnon. La Fage I 3, 4: Semitonium est minus spatium intensionis vel remissionis. LmLTheinr. Dov. 1, 24 p. 206, 11. al. LmLAnon. Pannain p. 413. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 11, 25: Unde, quando vox aliam superat intensione acuminis sive (ed.: sine) remissione gravaminis bis, diapason. al. LmLHier. Mor. 17 p. 128, 27. al. LmLEngelb. Adm. 3, 18, 8. al. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 307. LmLIac. Leod. spec. 4, 9, 3: Patet ex dictis intentionem et remissionem non habere locum in vocibus unisonantibus, sed in inaequalibus. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 83: quando una vox distat ab alia gravitate vel acumine seu intensione aut remissione, talis distantia intervallum vocatur. al. LmLPetr. Palm. p. 508. LmLCompil. Lips. p. 134: Semitonium est intensio de mi ad fa vel remissio de fa ad mi immediate. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. prop. 13 p. 426, 19: Remigius: Dyatessaron, ... id est quatuor cordas et intervalla tres, id est spatia, que inter cordas fiunt, et productiones duas et dimidiam, id est duos tonos et emitonium. Nam productio et intensio unum est. LmLUgol. Urb. 1, 96, 7: ab ipso ⋅C⋅ fit intensio toni ad ⋅D⋅. al. LmLAnon. Carthus. theor. 15, 49. LmLTrad. Holl. II 15 p. 19 (p. 423a): semitonium est unius vocis in proximam immediatam modica et debilis intensio vel remissio, id est elevacio vel depressio (sim. LmLTrad. Holl. IV 10. LmLLad. Zalk. A 58. LmLSzydlov. 7 p. 28). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 33: Modus est modulata intensio vel remissio vocum; intensio, id est ascensus, remissio, id est descensus (sim. LmLAdam Fuld. 2, 7. LmLSzydlov. 7 p. 27). LmLTrad. Holl. IV 53. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 3 p. 60. LmLNicol. Burt. 1, 12, 75: In suprascriptis[] igitur generibus unumquodque tetrachordum diatessaron essentiam servabat diversis tamen intensionibus. LmLDiff. mus. 28. LmLAdam Fuld. 2, 7: Intervallum vero notarum gravitate vel acumine, intensione vel remissione factum a musicis modus dicitur. al. LmLLad. Zalk. A 60 (sim. LmLSzydlov. 7 p. 29). LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 3: diatessaronque ipsa in hoc genere dyattonico triplicem intentionem acquirat. al. LmLGuill. Pod. 4, 1. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 14. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 12. c den Tonbereich der Kirchentonarten oberhalb der Finalis betreffend — with reference to tonal register of modes above the final [s.XI] LmLBerno prol. 6, 16 app. crit.: [Haec est regula intensionis et remissionis octo modorum]. al. LmLGuido micr. 13, 21: Plagae vero ad quintas remittuntur et intenduntur. Sed intensioni et sexta auctoritate tribuitur (inde LmLLib. spec. 35 p. 50). LmLPs.-Berno mon. 11, tit.: Item de intensione vel remissione tonorum secundum modernorum inventiones. Finales, uti praediximus, serventur, intensiones vero et remissiones aliquantulum varientur (sim. LmLFrut. brev. 7 p. 58. LmLAnon. Wolf p. 209). al. LmLHermann. mus. p. 60 (p. 146a). LmLWilleh. Hirs. 38 (c. 37), 6. LmLComm. Guid. 55 p. 144. LmLTon. Aug. p. 86. al. LmLFrut. brev. 8 p. 61: subiugalibus vero in septimam aliquando tribuitur intensio. al. LmLAnon. Wolf p. 207. al. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 109. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 489b. LmLHier. Mor. 21 p. 159, 18: Qui toni dicuntur mixti eo, quod tam pares quam impares ex authenta intensione remissioneque plagali miscentur. al. LmLEngelb. Adm. 4, 7, 15. LmLWalt. Odingt. 3, 9, 25. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 45, 10: Unde dicit quidam sic: Regulares tonorum intensiones et remissiones infra decem chordarum spatia limitantur. al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 153, 7: ille tropus dicitur esse perfectus, cuius intensio et remissio diapason continet perfectionem. LmLUgol. Urb. 1, 158, 13: Habet enim Alleluia plagalem remissionem et versus autenticam intensionem. al. LmLThom. Bad. p. 92. LmLLad. Zalk. B 13. al. LmLGuill. Pod. 4, 9. al. 3 Verlauf (einer Melodie) — progression (of a melody) [s.X] LmLInch. Uchub. 451: hoc evenire non possit, ut scilicet cantio aliqua eiusdem conditionis manere possit, si eadem licet intentione currens ab aliis ad sonos alios transponatur. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 86, 15: illa duo cantica Novi Testamenti, idest „Benedictus Dominus Deus Israel“ etc. et „Magnificat anima mea Dominum“, solemnius et festivius decantentur pro ceteris simplicibus psalmis in ecclesia Dei, aliquam variationem in sua intentione receperunt in hoc tono (sc. primo) et in ceteris aliquibus. [s.XV] LmLLad. Zalk. B 2: Dicitur cantus regularis propter cantum vulgarem et irregularem, de quo nihil ad propositum, ... quia intensiones suas sive cursum suum intendit vel remittit non considerando dyapason neque dyatessaron neque dyapente (sim. LmLLad. Zalk. B 9). LmLLad. Zalk. B 10: Ambrosianus vero tonus extendit intensiones suas sive cursum suum. 4 Bezeichnung für den Bereich der möglichen Anfangstöne eines Gesangs oberhalb der Finalis — term that designates the range of permissible initial pitches that lie above the final of a chant [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. mus. 12, 6: Intensionem vero et remissionem tonorum dicimus certitudinem illam, per quanta vocum intervalla a finali suum quisque principium habere debeat (inde LmLGob. Pers. p. 194a. LmLConr. Zab. tract. AY 6). LmLIoh. Cott. mus. 12, 33: De intensione autem et remissione modorum sic est animadvertendum: Autentis omnibus licet suum cuique principium a finali ad quintam intendere et ad eam, quae sub finali proxima est remittere. ... Solus autem autentus deuterus, id est tertius, istam legem transgreditur: ad sextam namque plerumque principium suum intendit ...[] Subiugalibus vero quibusdam licet principia sua vel etiam hemitonia ad quartas intendere et ad quintas interdum remittere (inde LmLAnon. Pannain p. 111-112. LmLConr. Zab. tract. BD 1). al. [s.XIV] LmLHeinr. Eger 5 p. 50: Et hoc vocabant antiqui intentionem toni et remissionem, ... quod autenti ... possint intendere supra finalem ad quintam inclusive excepto solo tertio, qui hoc facit ad sextam, remittere vero possint ad proximam sub finali, plagales vero ... possint ad quartam intendere et ad quintam quandoque remittere. [s.XV] LmLGob. Pers. p. 194a. LmLAnon. Carthus. inton. 27: sciendum est, quod musici distinguunt inter istos terminos ‚ascensio‘ et ‚descensio‘ ex una parte, et ‚intentio‘ et ‚remissio‘ ex altera parte. Nam ipsi reputant hos terminos ‚ascensio‘ et ‚descensio‘ communiores tanquam cantui competentes. Sed aliis duobus terminis, scilicet ‚intentio‘ et ‚remissio‘, utuntur contractius. Unde primo termino, scilicet ‚intentio‘, utuntur ad significandum ascensum principii cantus vel hemitonii, et secundo, ‚remissio‘, utuntur ad significandum descensum principii cantus vel hemitonii. LmLAnon. Carthus. inton. 32. al. LmLConr. Zab. tract. AY 4. al.