Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
innâdri st. n.
st. n., mhd. inædere, -æder, frühnhd. inäder, nhd. dial. inäder Schweiz. Id. 1,89, Fischer 4,32; as. ināthiri (vgl. Holthausen, As. Wb. S. 39), mnd. inâdere(n), mnl. inader(e); z. Bildung vgl. Wilm., Gr. 22 § 189,3. — Graff I,157.
inn-adr-: nom. sg. -i Gl 2,451,38; dat. pl. -in 488,34; -adiri: acc. pl. 1,324,34 (12. Jh.); -aderen: dat. pl. Npw 50,12. 108,18; -edre: nom. pl. Gl 3,178,61 (SH B, S. Blasien, 12. Jh. (?)); -ethron: dat. pl. Gl L 335 [454] (z. Umlaut vgl. Gr. I § 12). — in-adr-: nom. sg. -i Gl 2,451,38; nom. pl. -i 679,50. 4,203,48; -e 3,74,19 (SH A, 2 Hss.); dat. pl. -un 2,288,24 (M; -v-). 630,58; -ader-: nom. pl. -e 3,74,20 (SH A). Hbr. I,134,251 (SH A); -a Gl 3,74,21 (SH A, Prag, Lobk. 434, 13. Jh.; inad adera, das erste ad unterstr.); -adir: dass. 667,68 (Innsbr. 711, 13. Jh.; ī-); -athiri: acc. sg. (oder pl.?) 2,572,29 (Brüssel 9987, 9. Jh.); -edre: nom. sg. 3,368,32 (Jd); nom. pl. 74,18 (SH A, 3 Hss.). 392,40 (Hildeg.); -edere: dass. 363,21 (Jd); -eddre: dass. 74,19 (SH A, Darmst. 6, 12. Jh.; vgl. Franck, Afrk. Gr.2 § 7 Anm. 1).
Verschrieben: inn-adirhir: nom. pl.? Gl 2,221,9 (clm 18550,1, 9. Jh.; l. innadihir, Steinm.); inn-uadri: nom. pl. 742,16 (Ja; vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 98); inn-idarim: dat. pl. 311,45 (Rb; vgl. Schatz a. a. O.). 1) Eingeweide: a) von Menschen: inuuertigi inadrvn [sed cum iam tempus esset, ut tanta eius patientia remunerari debuisset, mebrorum dolor] ad vitalia [rediit, Greg., Hom. I,15 p. 1491] Gl 2,288,24 (1 Hs. inuuertigî), z. gl. St. za innidarim ad vitalia 311,45. inadri [vivum secatur] viscus (Glosse: caro) [et recens cruor scalpella tingit, dum putredo abraditur, Prud., P. Rom. (X) 499] 451,38. innadrin [ergo ne limum fragilem solutae deserant vires et aquosus albis humor in] venis [dominetur aegrum corpus inervans, ders., H. p. ieiun. (VIII) 63] 488,34. inathiri [hinc foditur Christi confessor et inde secatur: pars] viscus (Glosse: viscera) [intrat molle, pars scindit cutem, ders., P. Cass. (IX) 56] 572,29. inadri [pastores, edera crescentem ornate poetam, Arcades, invidia rumpantur ut] ilia [Codro, Verg., E. VII,26] 679,50. inadere viscera quasi viscida, quod ibi vita id est anima continetur [Hbr. I,134,251] 3,74,18 (im Abschn. De interioribus hominis). Hbr. I,134,251. innedre herza frherzi viscera cor praecordium Gl 3,178,61 (im Abschn. De homine et eius membris). buch inedere niero uterus sed proprie mulierum viscera (darauf entera idem, Steinm.) renunculus 363,21. smero inedre darma vnguizol arvina virzeia viscera dariz intestina 392,40. der fluoh gienc in sina (des Judas) inuuertiga also uuazer ... den siechen innaderen tarot daz uuazer getrunchenez, unde sin unreht durhfloz siniu bein also oli Npw 108,18; hierher wohl auch: denne dei innadirhir [vitium quippe est ponderis,] cum humor [viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt, Greg., Cura 1,11 p. 13] Gl 2,221,9; b) von Tieren: innodili innadiri [sumes et adipem totum qui operit] intestina [, et reticulum iecoris, ac duos renes, et adipem qui super eos est, et offeres incensum super altare, Ex. 29,13] Gl 1,324,34 (5 Hss. innovili). inadrun [nec tempore eodem tristibus aut] extis [fibrae apparere minaces aut puteis manare cruor cessavit, Verg., G. I,484] 2,630,58 (vgl. visceribus pecorum tristia portendentibus, Serv.); c) Glossenwort: innuadri intestina [Pass. Barth., ohne Kontext] Gl 2,742,16. ingeweide sloiprade inedre farcimen farcilio intestinum 3,368,32. inadir .i. darmi exta ł viscera 667,68. inadri intestina 4,203,48. 2) das Innere, das Geistig-Seelische im Menschen: innethron [spiritum rectum innova in] visceribus [meis, Ps. 50,12] Gl L 335 [454]. skepfe in mir reinez herza ... unde grehten sin. den ih sundendo gechrumpta, den geniuuua in minen innaderen, dannan diz uberhuor chomen ist spiritum rectum innova in visceribus meis Npw 50,12 (Np innahti).
Komp. hertin(n)êthri as.; Abl. -innâthrian as.