Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
inginnan st. v.
st. v., mhd. enginnen; mnd. en(t)ginnen, mnl. ontginnen; ae. onginnan. — Graff IV,209 ff.
Praes.: in-chinnet: 2. pl. Gl 1,511,39 (Ja); -kinn-: 3. sg. -it 92,34 (K). 411,65 (Rb). 469,7 (Rb); 1. pl. conj. -ames 673,60 (M, 5 Hss.); 3. pl. conj. -en S 253,27 (B); -kinen: inf. Frank, Glossen S. 104 (Leipzig Rep. II,6, 9. Jh.); -ginn-: 1. sg. -o Gl 1,40,23 (K); 3. sg. -it 92,34 (Pa). 188,39 (Pa K); part. -anti 2,249,13 (Berl. Lat. 4° 676, 9. Jh.).
Praet.: in-can: 3. sg. Gl 2,249,2 (Berl. Lat. 4° 676, 9. Jh.); -kan: dass. 1,274,36 (Jb); -gan: dass. ebda. (Rd). 284,73 (Jb-Rd). 285,34 (ebda.). — in-gunni: 2. sg. Gl 1,408,44 (Rf).
Part. Praet.: in-cunnan: Gl 2,312,27 (Rb); nom. sg. f. -]iu H 7,4,3; -kunnan-: dat. sg. m. n. -emu Gl 1,281,2 (Jb); -emo 409,27 (Rb); -gunnan: 4,3,50 (Jc); dat. sg. m. n. -]emu 1,281,1 (Rd); -gunnen: Nk 452,31 [97,27]. I. eintreten, geschehen, erfolgen: inkinen [cum hoc (sc. das erneute Taufen der Arianer)] fieri [et apostolus vetet et canones contradicant, Decr. Sir. I] Frank, Glossen S. 104. II. anfangen, beginnen: 1) allgem.: incan [et missarum solemnia] exorsus [, sacrificium in conspectu dei omnipotentis immolavit, Greg., Dial. 3,3 p. 284] Gl 2,249,2, im Passiv: ingunnanemu anakiganganemu inito [convivio, vescentes pariter et bibentes manserunt ibi, Gen. 24,54] 1,281,1. inkunnanemo strite rucki cherta Israel inito [autem] certamine, terga vertit Israel [Philisthaeis, 1. Reg. 4,2] 409,27. si incunnan [ut hic merces de labore praedicationis] inchoetur [, quae illic de veritatis visione perficitur, Greg., Hom. I,17 p. 1 499] 2,312,27. 2) eine Strophe, einen Gesang anstimmen: .. inkinnen .. psalmos autem vel antephonas post abbatem ordine suo quibus iussum fuerit inponant S 253,27. 3) betont zielgerichtet: etw. in Angriff nehmen, Anstalten treffen (für, zu etw.), sich entschließen (zu etw.), auf etw. hinarbeiten, etw. anstreben, vgl. bi-ginnan 3: ingan [apprehensam manum patris levare] conatus est [(sc. Joseph) de capite Ephraim, et transferre super caput Manasse, Gen. 48,17] Gl 1,274,36. ingan machota [omnis autem turba ...] moliebatur [destruere muros, 2. Reg. 20,15] 284,73. ingan zileta [(ascensus) per quos] nitebatur [Jonathas transire ad stationem Philisthinorum, 1. Reg. 14,4] 285,34. inchinnet [numquid ... pro deo iudicare] nitimini [? Job 13,8] 511,39. inginnanti nitens 2,249,13. ingunnan kifuagit adnixus [conatus, CGL IV, 479,50] 4,3,50; m. Akk. (im Passiv Nom.): taz heizet herte . daz unspuetigo mag ingunnen uuerden durum enim dicitur . quod habeat potentiam non citius secari Nk 452,31 [97,27]; negativ: etw. anstiften, anzetteln, (ein Bündnis) eingehen (gegen jmdn.): inkinnit [cum filius meus foedus] inierit [cum filio Isai, 1. Reg. 22,8] Gl 1,411,65. 4) jmdn. erschaffen: dih alliu cascaft uueralti sprichit truhtinan kapote fateres incunnaniu dinem duruhctaniu creftim te universa creatura mundi fatetur dominum, iusso patris inchoata, tuis perfecta viribus H 7,4,3. III. Glossenwort: inginno inchoo Gl 1,40,23. inginnit inchoavit 92,34. inginnit incipit 188,39. ingunni [Vok.-Übers. zu: quare] imposuisti [me? (‘hast du mich hintergangen?’) 1. Reg. 28,12] 408,44. inkinnit hant sina [Vok.-Übers. zu: quicumque venerit et] initiaverit manum suam [(manum initiare ‘weihen’) in tauro de bobus et in arietibus septem, 2. Paral. 13,9] 469,7. Gehört hierher als Vok.-Übers. von aperire im Sinne von incipere (vgl. Mlat. Wb. I,735 ff.) auch: inkinnames [quando transibit mensis, et venundabimus merces: et sabbatum, et] aperiemus (Hs. aperiamus) [frumentum, Am. 8,5] 673,60 ? Oder ist es mit dem Ahd. Gl.-Wb. S. 215 als inginnan2 ‘öffnen, aufmachen’ aufzufassen?