infra adv. et praep. script. et form.:yn-: MLW
p. 1844, 52.fra
(metri causa formatum): MLW
l. 16.interdum coniunctim scribitur c. partic. sequente, e. g.: MLWMLWMLWMLWMLW
l. 32. 34. 49. 50. p. 1843, 19.struct. c.:dat.: MLW
p. 1843, 42.?
c. gen.: MLW
p. 1846, 53.praep. a(b): MLW
p. 1843, 60. I
adv.: A
subter, deorsum, ultra –
unten, darunter, unterhalb, hinunter, abwärts, weiter: 1
proprie de loco: a
in univ.: MLWHugeb. Willib. 5 p. 102,28 que
(sc. monasterium) -ainfra stat iuxta amne Rapitho. MLWForma mon. Sangall. 18,1 -ainfra sedes scribentium, supra bibliotheca. MLWWiduk. gest. 2,1 p. 65,5 erant deambulatoria -ainfra supraque in ... basilica in rotundum facta. MLWChart. Tirol. I 745 p. 174,27 ut illi de ultra montibus ... non debent venire a Castellomuro -ainfra
eqs. saepius.pro subst.: MLWCarm. libr. II 17,2,2 opifex ęternus continet ethera et fra (in
add. supra l.). MLWBerth. Engelb. assert. 14 (Angelomontana. 1914. p. 161) dispositio haec
(sc. vocabuli) per -ainfra est communis incorporeis, nam
eqs. b
de pagina, scripto: α
usu communi: MLWAntidot. Lond. p. 21,8 que
(pigmenta) -ainfra scripta sunt, id est
eqs. MLWMathem. var. Bubnov p. 264,7 primi ... articuli sint in summa dividendis proxima ac -ainfra, augmentati in alios dividendorum obtineant sedes (
cf. MLWGerb. epist. math. I 1,2,5).
pro subst.: MLWCarm. de temp. rat. 244 ut epactas anni ... his
(sc. numeris) adiungis usque tries; hoc abiecto -ainfra sume (
cf. MLWBeda temp. rat. 20,7sqq.). β
in formulis chartarum sim.: MLWConc. Karol. A 15
B quorum
(episcoporum et abbatum) nomina -ainfra perarare stilo decrevimus. MLWDipl. Arnulfi 145 p. 221,28 nos aecclesiam ... istis -ainfra titulatis casis dotavimus, hoc est
eqs. MLWDipl. Otton. I. 38 in ... villis -ascriptisinfrascriptis (MLWChart. Zoll. 2 p. 3,32 in v. -ainfra nominatis). MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 160 coram ... parrochialibus ... -adictisinfradictis. MLWChart. Col. III 74 p. 54,28 (dipl. Rud. regis) articulos ... specialiter excerptos et -anotatosinfranotatos vidimus. MLWChart. Bund. 1241 p. 37,8 cum ... iuratoribus -ascripptisinfrascripptis.
al.in corroboratione q. d. (abund.: MLW
l. 40): MLWDipl. Merov. 41 p. 110,6 m<anus no>strae subscrip<t>ionebus -ainfra <eam
(praeceptionem) decrevimus roborare> (85 p. 219,12.
ibid. al. MLWDipl. Pipp. 18 p. 27,16.
sim. MLWDipl. Otton. II. 226 manu ... propria, ut -ainfra videtur, insuper corroboravimus. MLWDipl. Merov. 13 [spur. ante 1107] subter -ainfra.
al.). γ
locut. et -a i. q. et quae sequuntur, et cetera –
und so weiter (abund.: MLW
l. 43): MLWEpist. Praed. 2 idem
(magister ordinis) eidem
(domino Alberto): venerabili et -ainfra. 22 quia fratres predicti
etc. et -ainfra. 65 suppriori Halberstadensi: karissimo et -ainfra (
item 66). 2
translate: a
de dignitate, statu i. q. humilius –
niedriger, geringer: MLWRuotg. Brun. 2 p. 3,23 scientię ... tanta sublimitas
(sc. in eo erat), ut nihil supra, animi vero tanta humilitas, ut nihil -ainfra putares. MLWBaldw. Vict. dict. 4,17 subditarum personarum quedam sunt -apositeinfraposite, quedam inferiores, quedam infime (
sim. 21 -apositeinfraposite sunt, que, cum presint inferioribus, tamen altioribus subiecte sunt). b
de numero, mensura i. q. minus –
weniger, kleiner: α
in univ.: MLWOtto Frising. gest. 1,32 p. 51,7 coloni ... novem decimum vel etiam septem octavum vel -ainfra cum suppellectili ... ad bellum necessaria instruunt. MLWGesta Frid. I. imp. A p. 33,10 dati sunt trecenti obsides ... a duodecim annis supra et viginti -ainfra. MLWChart. Tirol. I 745 p. 173,23 solvere ... a decem libris novorum -ainfra ... et a decem libris novorum supra usque ad quadraginta novorum
eqs. β
spectat ad vim: MLWLamb. Ard. hist. 151 p. 640,2 in terra Boloniensium comiti Bolonie ... irrogantes et damna inferentes nichilominus fecerunt
milites -ainfra, quam potuerunt. c
de tempore i. q. in posterum, postea, abhinc –
weiterhin, künftig, danach, nachher, seither: MLWTrad. Frising. 66 (a. 774) post obitum meum et -ainfra ad serviendum illuc ... dono
eqs. MLWChart. Rhen. med. I 162 p. 225,35 ut monimenta ... augustorum ab ipso ... Pippino et -ainfra ... nos innovare ... dignaremur (
ex dipl. Karol. III. Simpl.; item MLWDipl. Heinr. IV. 1 p. 1,35). MLWChart. Ital. Ficker 165 p. 208,28 dicit
Sybilia, quod sedecim anni sunt, quod moratur in ipso monasterio, et ab eo tempore -ainfra audivit, quod
eqs. (
sim. l. 31 a tribus annis -ainfra fuit
Felicitas cum ... abbatissa).
al.fort. huc spectat: MLWLeg. Burgund. const. II 21,12 ut non amplius a Burgundionibus, qui -ainfra venerunt, requiratur, quam ad praesens necessitas
[]fuerit
eqs. (v. notam ed.; cf. K. Escher, Burgondes, Alamans, Francs, Romains [Actes des xxie journées internationales d’archéologie mérovingienne]. 2003. p. 47). B
citra –
diesseits: 1
proprie de loco: MLWNith. hist. 2,2 p. 15,17 Karolus ... Carisiacum venit et a Carbonariis et -ainfra ad se venientes benigne suscepit (
sim. 2,6 p. 19,27). 2
translate de tempore i. q. ad id tempus, antehac –
bis dahin, vorher: MLWChart. Hall. 344 (a. 1272) si post annum presentem in festo beati Martini vel -ainfra ... Iordano viginti marcas argenti restituimus.
fort. huc spectat (ni spectat ad MLW
p. 1842, 61): MLWAnnal. Pegav. a. 1109 p. 249,29 quanta non tantum tricesima die, sed etiam -ainfra ... Wicpertus ... egrotis ... large subveniendo expenderit
. C
intra –
(dar)innen, innerhalb (abund.: MLW
l. 15): 1
in univ.: MLWVita Sadalb. 14 (MGMer. V p. 58,4) urbs -ainfra referta puteis. MLWWiduk. gest. 2,1 p. 64,8 pontifex ... ⌊-ainfra in basilica⌋ (-ainfra basilicam
var. l.) prestolabatur processionem ... regis. MLWDipl. Ludow. Germ. 74
a p. 107,32 (interp.) quicquid in dominicum fiscum de ... civitate -ainfra vel extra ... redigi potest. MLWChart. Pomm. 687 p. 71,14 mansos ... cum virgultis, arbustis et nemoribus -aiacentibusinfraiacentibus porreximus
(sc. dux) ... possidendas.
al. 2
de corpore sim.: MLWRhythm. 146,8,4 intacta meam -ainfra concipio
(sc. ovum) prolem. 19,1 me
(sc. picem) mater concipit -ainfra. 3
de libro, scripto: MLWCod. Karol. 84 p. 620,9 eundem embolim atque epistolam -ainfra posuimus
(cf. MLW
p. 1844, 19sqq.). MLWVita Magni Fauc. I 28 p. 192,4 assumpsit secum ... episcopus ... pittacium pene putridum, sed tamen ... pagines -ainfra ... ad legendum sunt conservate. MLWChronogr. Corb. p. 74,2 rerum iam -ainfra prelibatarum in tantum urgens ipsum
(regem) sollicitabat, quod
eqs. p. 80,20 Hlouduwicus ... -ainfra iam dictus.
ibid. al. II
praep. (c. acc. vel abl.): A
sub –
unter(halb), am Fuß (von): 1
proprie de loco: MLWGerb. (?) astrolab. 15,1 quod lineam meridianam designat, ipsum medium coelum super terram, et quod septentrionalem, medium coelum -ainfra terram occupat. MLWChart. Col. II 5 p. 7,16 abeuntes
(sc. a nundinis) ... de carruca onerata quatuor denarios dabunt
(sc. cives) -ainfra crucem erectam. MLWThietm. peregr. 22,2 ubi
(sc. in capella) beata virgo Maria visibiliter apparuit claustralibus -ainfra montem positis.
al.in dipl. spur. incondite conscriptis: MLWDipl. Karoli
M. 255 p. 370,3 (spur.
s. X.
ex./XII.
in.) concedimus ... monasterium una cum terris ... et cum omnibus super se et -ainfra se habentibus (habentes
a. corr.). 313 p. 473,9 (spur.) cum omnia adiacentia seu pertinentia sua et cum sub sibi et -ainfra sibi habet
monasterium. 2
in imag. vel translate: a
de dignitate, statu: α
in univ.: MLWThietm. chron. 8,13 p. 508,23 si quis nititur exaltari supra se, turpi casu ac sero dolenti cadit -ainfra se. MLWThiofr. Liutw. 2 p. 7,25 ne inconsulte et immature festinans transcendere se rueret -ainfra se. MLWEpist. Hann. 29 p. 65,11 licet adversa rerum fortuna me -ainfra me deiecerit. p. 66,22 ne ad ignominiam generis sui -ainfra se nubat
Sophia. β
de sacris ordinibus: MLWDipl. Conr. III. 244 p. 425,32 eligere ... hominem ... -ainfra ętatem et ordines (MLWRahew. gest. 4,18 p. 258,8 iuvenis -ainfra sacros o. adhuc existebat. MLWArnold. Lub. chron. 2,8 p. 132,2.
al.). γ
peius, indignius (quam) –
schlechter, unwürdiger (als): MLWThangm. Bernw. 15 graviter tulit
episcopus se abalienari nec aliquid ... honoris sibi ... exhiberi, sed -ainfra extraneos episcopos se tractari
(cf. MLW
p. 1800, 1). b
de tempore: α
spectat ad aetatem (pubertatis; abund.: MLW
l. 60): MLWLex Sal. Merov. 24,1 si quis puerum ... ⌊-ainfra xii annos⌋ (-ainfra x annos, -ainfra annis, intra xii annus
sim. var. l.) usque ad duodecimum plenum occiderit. MLWRhythm. 6,16,2 quaerebat Herodes parvulos perdere, -ainfra a bimatu eos occidere. MLWHist. Welf. 15 p. 463,10 quos
(filios) -ainfra annos sinus celestis patrie suscepit. MLWChart. Engelb. 73 p. 46,27 quia liberi nostri tempore contractus fuerant -ainfra annos
eqs. MLWChart. episc. Halb. 1159 p. 319 l. 19 -ainfra annos pubertatis.
v. et. MLW
l. 50. β ?
locut. die -a diem fort. i. q. cottidie, singulis diebus –
viell.: täglich, jeden Tag, Tag für Tag: MLWCompos. Luc. δ 2 dimitte alios viii dies et exagita ⌊die
(ci. Svennung [Compositiones Lucenses. 1941. p. 94], de
ed.) -ainfra diem⌋ (MLWMappae Clavic. 128 die [diem
a. corr. S] -ainfra ⌊duabus vicibus⌋ [diem
a. corr. S];
cf. G. Brun, Oro, argento e porpora [ed. S. Baroni]. 2012. p. 54 die -ainfra diem duabus vicibus;
an leg. de die in diem
?). B
intra, in (c. abl.) –
in, innerhalb (von): 1
proprie de loco: a
usu communi: α
in univ. [](in schemate geom.: MLW
l. 6): MLWTrad. Frising. 15 p. 43,9 (a. 760) ad domum ... -ainfra oppido Frigisingas moeniis constructam. MLWCand. Fuld. Eigil. I 21 fratribus -ainfra monasterium commanentibus. MLWDipl. Arnulfi 90 p. 132,32 monasterium sancti Salvatoris -ainfra lacum, qui Chiemincseo vocatur, constitutum. MLWRagimb. epist. 4 p. 523,9 quem
(angulum interiorem) dicis -ainfra lineas in superficie. MLWChart. Francof. 399 p. 192,39 -ainfra miliare, quod vulgariter dicitur Banmile.
persaepe. v. et MLW
p. 1843, 15.locut. -a se(metipsum) i. q. secum –
bei sich: MLWVita Wandr. 9 (MGMer. V p. 17,25) caepit ... -ainfra semetipsum volvere, quid
eqs. (sim. MLWPass. Praeiecti I 34 -ainfra [intra
var. l.] semetipsum trutinare. MLWAgnell. lib. pont. 131 p. 307 l. 232 -ainfra semetipsum varia consilia volvens. 137 p. 313 l. 15 -ainfra se taliter agens [
leg. aiens]:
‘eqs.’ ibid. al.). β
de corpore: MLWLex Sal. Merov. caus. 5,3 si
quis ... infantem -ainfra matris sui utero occiserit. MLWTract. de caus. mul. 6 cui partus -ainfra se mortuus est. MLWRhythm. 7,7,1 gaudet infans gestiendo -ainfra ventris ambitum. MLWFragm. med. falc. 66 ad omnem infirmitatem, quae -ainfra corpus habet. MLWAntidot. Glasg. p. 103,33 ad ... tissicos et, qui apostima -ainfra se creata habent, adiuvat. γ
de volumine epistularum (cf. MLW
p. 1843, 23): MLWCod. Karol. 20 p. 521,17 nobis distinatas litteras -ainfra hec nostra scripta vestrae excellentiae direximus intuendas. 58 p. 583,32 eosdem affatos -ainfra haec nostra scripta vobis directa posuimus. 80 p. 612,22 -ainfra alios misimus apices
eqs. ibid. al. δ
de caterva, coetu: MLWLex Alam. 25,1 ut ... pugna orta fuerit -ainfra (inter
var. l.) propria oste (
sim. MLWLex Baiuv. 2,4 -ainfra proprium hostem). MLWDipl. Karoli
M. 174 p. 234,7 ut ..., qualem meliorem ... congregatio ... -ainfra se ... voluerit, ... licentiam habeant ... eligendi pastorem. MLWThangm. Bernw. 29 quem
(archiepiscopum) -ainfra coronam fratrum vicarius insequitur.
al. ε ?
de iudicio, tribunali: MLWChart. Ulm. 73 p. 94,18sqq. (a. 1255) cum ... comes personaliter in iudicio presidet, quicquid ipse -ainfra sedes iudiciarias sine dolo remiserit, hoc
eqs. b
pendet a praep. de
sive per ellipsin sive per unionem c. subst. sequente (cf. vol. III. p. 43,9sqq. et J. Svennung, Untersuchungen zu Palladius. 1935. p. 325sqq.): MLWLex Baiuv. 1,3 si
quis ... rem de
(om. pars. codd.) -ainfra ecclesia furaverit (
sim. MLWLex Sal Pipp. 12,3 deintus [de-adeinfra
rec. E] casa). MLWDipl. Merov. I 103 p. 268,7 (spur.) de -ainfra termino.
v. et vol. III. p. 43,47.55. 2
translate: a
de numero (annorum), quantitate: MLWAbbo Flor. calc. 3,47 quas divisionis partes vel quos numeros -ainfra (in
var. l.) se contineat
numerus duodenarius. MLWAnon. minut. 1,4 p. 233,5 si unciam in xxiiii ducas, ... -ainfra xxiiii totam partem, quota est uncia assis, ... requiras. MLWCarm. Cantabr. A 12,3
a,5 diatessaron, diapente, diapason, -ainfra quaternarium que pleniter armoniam sonant.
al. b
de tempore: α
in univ. (‘binnen’): MLWLeg. Wisig. 3,2,1 (Erv.) quas
(mulieres) ... auctoritas -ainfra tempus hac lege statutum (
antea: -ainfra annum) cuilibet in coniugio decreverit copulandas. MLWBotan. Sangall. 27,2 ossa fracta -ainfra paucas horas discutit
(sc. xiphion). MLWChart. Eichsf. 320 p. 183,30 -ainfra quindecim dies a festo Iacobi proximo ... centum marcas ... persolvemus
(sc. dux). MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 345 y-aynfra iiiix
(sic) dies.
persaepe.
spectat ad aetatem: MLWIonas Bob. columb. 1,26 p. 209,14 quae
(filia) -ainfra
(om. A1b) infantiae annis (annos
var. l.) erat (
sim. p. 209,20). β
per –
während: MLWAmalar. off. 1,36,12 si includenda est festivitas -ainfra ieiunium. MLWDipl. Karoli III. 66 p. 91,38 quod -ainfra xl et xxx annos tenuit
ecclesia, teneat ... et inantea. MLWGerh. August. Udalr. 1,20 in paschali ebdomada, quam dicunt -ainfra albas
(cf. vol. I. p. 434,48sqq.). MLWVita Mathild. II 17 p. 181,9 qui
(sc. infirmus) -ainfra decem dies nil gustaverat cibi. MLWLiber revel. Rich. 3 p. 9,4 si -ainfra mensam me exire de refectorio ... contigerit. MLWConr. Mur. lib. ordin. 45 R. ‘Aspiciens’ -ainfra ebdomadam non cantatur.
saepe. C
in (c. acc) –
in (hinein): 1
proprie de loco: MLWChron. Fred. 4,69 Tasonem ... -ainfra murus Ravenne urbis armatum non audebat
Hysacius recipere. MLWLex Alam. 9 si -ainfra (intra
var. l.) domum intraverit. 24 si quis ... gentem extraneam -ainfra (intra
var. l.) provinciam invitaverit (
sim. MLWLex Baiuv. 1,10 si -ainfra [in
var. l.] provintiam inimicos i.). MLWCod. Karol. 21 p. 524,17 quam
(mensam) ... -ainfra aulam ... introduximus. MLWDipl. Conr. II. 53 p. 62,9 quod
(teloneum) de comitatu Leucho fuit ... vel fluminum -ainfra lacus decurrentium.
saepius. 2
translate i. q. ad –
zu, für: MLWDipl. Otton. II. 168 ut ... provisor
[]... habeat potestatem fruendi, commutandi vel, quicquid -ainfra communis necessarii utilitatem ... placuerit, faciendi. D
cis –
diesseits (von): 1
proprie de loco (ellipt.: MLW
l. 8): MLWTrad. Frising. 19 p. 47,16 (a. 763) transfundavi ... -ainfra fluente Isura ... omnes praedictas villas
eqs. MLWPaul. Diac. Lang. 2,23 sicut ... dicimus Galliam transalpinam, quae ultra Alpes habetur, sic Galliam cisalpinam hac parte, quae -ainfra Alpes est, vocitamus. MLWTransl. Marci in Aug. 11 sive ultra mare venientes seu -ainfra manentes. MLWAnnal. Ianuens. IV p. 104,13 tota riperia seu terre domini regis Karuli Scicilie
(sic), que -ainfra mare sunt.
al. cf. MLW
p. 1846, 53.in imag.: MLWVita Heinr. IV. 4 p. 18,9 sciens in ultione freno uti longe -ainfra metam culpae cohibebat habenas vindictae. 2
translate de tempore i. q. ante, usque –
vor, bis: MLWMirac. Pirmin. 12 qui
(iuvenis) ... -ainfra aliquot dierum evolutione sanatus ... remittitur. MLWTrad. Frising. 1428 si ... Meginhart -ainfra legitimas nuptias obieret. MLWBerth. chron. B a. 1079 p. 350,17 quod dominus ... tales
(legatos) Romam -ainfra ascensionem Domini missurus esset. MLWYsengrimus 7,82 hoc
(sc. peritiam pacis) -ainfra medium notificabo diem. E
inter –
zwischen, ‘unter’: 1
proprie de loco: MLWLex Ribv. 4 si quis ingenuus alterum transpunxerit aut -ainfra (intra
var. l.) costas plagaverit. MLWDipl. Ludow. Germ. 64 p. 88,18 quod
(sc. proprietatem) ille
(comes) habere videbatur -ainfra duo flumina, id est inter Agastam et Nardinam. MLWChart. Worm. 139 p. 104,31 ad reparationem ... pontis in communi strata -ainfra eos
(molendinarios) transeunte
eqs. MLWChart. Turic. 1441 ortos suos -ainfra portam inferiorem nostri castri et domum fratrum Predicatorum ... sitos ... vendidit
Růdolfus.
al. 2
translate: a
in univ.: MLWEpist. pont. Rom. sel. I 2 p. 7,29 sancti Athanasii
(sc. capitulum) de apparitione Dei in carne -ainfra caetera
(sc. exaramus):
eqs. (p. 8,11. 33 cetera.
ibid. al.). b
de tempore: MLWChart. Wirt. 2989 p. 238,9 (a. 1280) -ainfra hinc et nativitatis Domini festum. F
ultra –
über ... hinaus: MLWConst. Melf. 1,74 p. 247,22 quod ... iustitiam facere ... per fraudem infra statutum tempus detraxissent
(sc. iudices sim.). G ?
prope, apud – ?
(nahe) bei, an: MLWTrad. Frising. 4 (a. 748/60) ad domum sancti Zenonis, quod aedificatum est -ainfra flumine, quę dicitur Isana (
sim. 6 ecclesiam sancti Zenonis, quae sita est -ainfra flumine
eqs.; cf. 33 in ecclesia Zenonis ad Isna).
Niederer