Eintrag · Mittellateinisches Wb.
imperator m.
imperator (inp-), -oris m. script.:em-: MLWl. 69. adde MLWChron. Fred. 1 praef. p. 19,17.ym-: MLWDipl. Karoli M. 307 p. 463,35.indup-: MLWErmold. Ludow. 2,435. MLWFlor. Lugd. carm. 28,75. MLWDonizo Mathild. 1,731. al.impor-: MLWDipl. Karoli III. 189 p. 319,19.-tur: MLWMLWl. 69. adde MLWChron. Fred. 2,31.form.:gen. sg.:-es: MLWl. 68.-i: MLWTrad. Frising. 304 p. 263,30. MLWDipl. Otton. I. 266 p. 380,16.dat. sg. -e: MLWl. 55. adde MLWTrad. Frising. 463 p. 394,26.abl. sg. -i: MLWl. 58. adde MLWTrad. Frising. 396. 421. MLWChart. Sangall. A II app. 25.metr. -răt-: MLWEpitaph. var. I 13,5. I στρατηγός, dux exercitus – Feldherr: A proprie de hominibus: MLWHraban. hom. I 20 p. 40B sub isto patre (i. Deo) fratres sunt christiani, dominus et servus, -rimperator et miles, dives et pauper. B in imag. et translate de Deo, Christo (cf. MLW p. 1394, 21sqq.): MLWHraban. hom. I 59 p. 110B duce atque -eimperatore nostro Christo super nos regnante sacris armis virtutum bellum nostrum geramus. MLWWiduk. gest. 1,1 post operum nostrorum primordia (sc. vitas s. Pauli et Theclae), quibus summi -isimperatoris militum triumphos declaravi eqs. MLWVita Liutw. 4 superni -isimperatoris militum ordinibus inscribi optavit. II (summus) princeps – (oberster) Herrscher, Befehlshaber: A proprie: 1 strictius: a de -eimperatore Romanorum q. d. (sog. ‘Römischer Kaiser’; de re v. LexMA. V. p. 851sqq.): α antiquorum: MLWLeg. Burgund. Rom. 16,2 secundum ... legem -isimperatoris (om. A2) Honorii et Theodosii eqs. MLWNicet. ad Iust. p. 118,15 domino semper suo, Iustiniano -eimperatore, Nicetius ... episcopus eqs. MLWHrotsv. Dulc. 6,1 ad -emimperatorem (i. Diocletianum) habeo secretum. MLWNadda Cyriac. I 28capit. regnante impio iuniori Maximiano ..., x. Romanorum -iimperatori (-eimperatore p. corr. m. 2 W) a Nerone. al. β medii aevi : MLWAnnal. regni Franc. a. 812 p. 136,23 laudes ei (Karolo) dixerunt legati imperatoris Byzantini -emimperatorem eum et basileum appellantes. MLWEinh. Karol. 28 p. 32,22 -isimperatoris et augusti nomen accepit ...; invidiam ... suscepti nominis, Romanis (i. Byzantinis) -busimperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit patientia. MLWAdalb. Magd. chron. a. 959 sub Romano -eimperatore Constantinopolitano. MLWThietm. chron. 3,21 p. 124,19 si in-rinperator esset, interrogatur imperator. persaepe. v. et MLWMLWMLWMLWMLWMLW p. 1394, 65. 1395, 8. 10. 41. 1403, 54. 1407, 23. b de -eimperatore aliarum gentium: MLWChron. Fred. 4,9 p. 125,27 uxor Anaulfi -esimperatores Persarum. p. 126,3sq. quam (uxorem) cum vir suos -urimperatur Persarum ... repetiret et Mauricius e-uremperatur uxorem ipsius esse nesciret eqs. MLWEkkeh. Uraug. Hieros. 2,5 quae (sc. paganorum copiae, i. populi) sub quatuor sultanis divisae ... uni tantum Persico -iimperatori pene divini cultus more subiecti eqs. (v. notam ed.). MLWConst. imp. II 153,3 quod ... populi ... pacem inierint cum domino nostro Califa sacerdote -eimperatore fidelium (v. notam ed.). MLWChron. Erf. mod. II a. 1274 p. 265,14 Tartari per litteras -isimperatoris sui (i. Abaghae chaan; v. notam ed.) ... promiserunt ... christianis assistere contra soldanum Babilonie. al. c in vel pro nominibus: α hominis pro cognomento: MLWChart. episc. Hild. II 693 p. 349,3 (a. 1243) nec ... Reynardo cognomine I-iImperatori vel pueris suis ... aliquod ius recognoscimus (sc. praepositus) in eadem curia. MLWChart. Port. 206 p. 218,7 testes sunt ... Fridericus cognomento I-rImperator (antea p. 217,17 Cesare). β plantae: v. MLWp. 983,67. 2 latius: a rex – König: MLWBalth. Fridol. 21 cum tali dono ... ab -eimperatore predicto (i. Clodoveo) ... fulciretur eqs. b de exarcho (Italiae; de re v. LexMA. IV. p. 151sqq.): MLWLiber diurn. 60 p. 54,6 quatenus et nos (sc. clerus universus Romae urbis) ... valeamus ... preces effundere ... pro ... magnis victoribus -busimperatoribus, ut regalibus eorum virtutibus ... Deus ... concedat victorias. c de -eimperatore Hispaniarum, Hispaniae q. d. (de re v. LexMA. I. p. 391sq. s. v. ‘Alfons I.’): MLWRob. Tor. chron. a. 1153 p. 503,32 quem (Alfonsum) ... -emimperatorem Hispaniarum appellant. MLWChron. Albr. a. 1063 p. 794,7 qui (Sanctius rex) se -emimperatorem nominabat Hispaniae. al. B in imag. et translate de Deo, Christo (cf. MLW p. 1393, 43sqq.): MLWWiduk. gest. 1,34 p. 48,18 ut eum (s. Vitum) possis (sc. Heinricus rex) habere intercessorem apud caelestem -emimperatorem eqs. MLWBruno Querf. Adalb. A 12 p. 13,13 quid contrarium ministro ⌊ęterni -is⌋imperatoris (omnipotentis patris B [var. l.]) egerit Otto II. eqs. B 26 p. 64,18 cogitavit Adalbertus ... ⌊-isimperatoris filio⌋ (Christo A p. 33,14) reperire novum populum. MLWAnnal. Quedl. a. 996 p. 491,13 summi -isimperatoris ... diem celebrat Otto natalem. al.Mandrin