Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
[h]raban st. m.
[h]ram st. m. (zum Konsonantismus vgl. Lühr, Expressivität S. 332), mhd. raben, ram, nhd. dial. rhein. ramb Rhein. Wb. 7,45; mnd. rāven, mnl. raven; ae. hræfn; an. hrafn; vgl. nhd. dial. schweiz. nachtram Schweiz. Id. 6,893, bair. nachtramm Schm. 2,89 s. v. ramm, pfälz. ramme f. Pfälz. Wb. 5,359. — Graff IV,1146 f.
hraban: nom. sg. Gl 3,15,5 (Sg 242, 10. Jh.). — rab-an: nom. sg. Gl 4,356,34 (Paris Lat. 12269, 9. Jh.). WC 88,2/3 [163,21]; -ena: nom. pl. Nc 720,17 [37,10] (auf Rasur); rau-an: nom. sg. Gl 3,458,22 (Wolf. Aug. 10. 3. 4°, Gll. 9. oder 10. Jh.); -en: dass. 364,59 (Jd); -in: dass. 23,50 (Adm. 106, Gll. 12. Jh. (?); -v-); -on: dass. WA 88,2/3.
Mit Assimilation (vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 125 Anm. 1): hram: nom. sg. Gl 1,92,28 (PaK). 3,6,7 (Voc.). — ram: nom. sg. Gl 2,9,33. 362,33. 364,28. 3,497,29. Beitr. (Halle) 82 (Sonderband), 137 (Vat. Pal. 14, Hs. 9. Jh.); ramm-: nom. pl. -a Gl 2,618,26 (Carlsr. Aug. CCXVII, Gll. 9. u. 10. Jh.); gen. pl. -o Np 146,9; -e Npw ebda. 1) Rabe, Corvus corax (vgl. Suolahti, Vogeln. S. 174): a) allgem.: corax hram corax corvus Gl 1,92,28 (zur Wiederholung von lat. corax auch im Ahd. vgl. Splett, Stud. S. 39 f.). ram [crocitat] corvus [, fringulit et graculus, Carm. de phil. 28] 2,362,33. ram [in ax vel in ix masculini generis nomina desinunt et genitivum is syllaba finiunt, ut ...] corax [coracis, ... tertiae declinationi similiter applicantur, Phocae ars 425,22] 364,28 (1 Hs. naht[h]ram). hram corvus 3,6,7 (Hs. cu-). 15,5. 364,59 (darauf corax idem). 458,22. 497,29. 4,356,34. rabbo ł ravin corvus 3,23,50 (andere Hss. nur [h]rabbo, [h]rabo). der starchemo fehe gibet sine fuora ... vnde dien iunginen dero rammo ze imo harenten qui dat iumentis escam ipsorum ... et pullis corvorum invocantibus eum NpNpw 146,9 (vgl. auch bβ). sin (meines Geliebten) har ist ... suarz samo ein raban comae eius ... nigrae quasi corvus W 88,2/3 [163,21]; b) spez.: α) in antik-mythologischem Zushg.: als dem Apoll geweihter Augurenvogel: to uuaren garo ze Apollinis reito sine uuizegfogela . rabena unde albisze . den ze fuorenne . souuer mitefaren uuolti [vgl. corvus autem proprie Apollini consecratus est quia vim quandam praesagandi et praedivinandi habere dicitur, Rem.] Nc 720,17 [37,10]; β) in jüdisch-christl. Zushg.: als Tier, das Gott dient (vgl. 3. Reg. 17,4 ff.): ramma [Heliam] corvi [quondam pavere ministri, Sed., Carm. pasch. I,170] Gl 2,618,26; — dem lat. Kontext nach hierher auch: als Tier, das Gott abtrünnig geworden ist: ram corvus (Hs. De corvo) [dum genus humanum truculenta fluenta necarent ... primus viventum perdebam foedera iuris, Aldh., Enigm. LXIII, Überschr. p. 126] Gl 2,9,33 (in einer Textglossierung; zur mittelalterlichen Auffassung vom Raben als Tier, das Gott abtrünnig geworden ist, vgl. auch Sed. a. a. O. 174 f. u. Notker latinus zu Np 146,9). 2) Vogel aus der Familie der Rabenvögel: ram [haec sunt quae de avibus comedere non debetis, et vitanda sunt vobis: ... omne] corvini [generis, Lev. 11,15] Beitr. (Halle) 82 (Sonderband), 137.
Komp. herbist[h]ram, naht[h]raban; vgl. berhtram, gund(e)ram, [h]rabbo, [h]rappo, [h]rabo.