lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

horo

as. bis ahd. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
38
Verweise raus
13

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

horo st. n.

Bd. 4, Sp. 1265
horo
st. n., mhd. hor, nhd. dial. (älter) schweiz. horb Schweiz. Id. 2,1592 f., schwäb. hor(b) Fischer 3,1812 f., bair. hor, horw, horb Schm. 1,1157; mnd. hor, mnl. hore; afries. hore; vgl. as. horu st. m. n.; ae. horu m., vgl. auch horh m. n.; an. horr m. (die beiden letzteren in anderer Bed.). — Graff IV,1000 f.
hor-: nom. sg. -o Gl 1,66,28 (PaKRa). 67,27 (R). 283,34 (Jb-Rd). 2,740,12 (2 Hss.) = Wa 80,15 (Carlsr. S. Petri, 11. Jh.). 3,2,64 (Voc.). 119,7 (SH A, 2 Hss.). 392,49 (Hildeg.). 4,5,51 (Jc). Gl L 518 [434]. Beitr. 73,212 (nach Gl 4,135,32; Sal. c). Np 17,43. 68,3 (3). 15; -e Gl 3,232,7 (SH a 2, 2 Hss.; in 1 Hs. -e aus Korr.?, vgl. Steinm.). 382,45 (Jd). 4,149,71 (Sal. c); -a Npw 17,43; -] Gl 3,119,8 (SH A, 3 Hss.). 360,64. 407,52 (Hd.). 53 (Hd.). 417,8 (Hd.). 4,76,48 (Sal. a 1). Hbr. I,234,494 (SH A). NpX 17,43 (= S. VI,13); gen. sg. -auues Gl 1,636,36 (Rb); dat. sg. -ouue Gl L 668 [435]. O 3,20,157. Pw 68,15. Nb 50,4. 246,1. 263,3. 280,27. 28. 30 [56,19. 265,7. 283,27. 303,14. 15. 17]; -euue NpNpw 39,3. 102,14. Cant. Abac. 15. Np 68,15; -uue Gl L 293 [436]. S 126,50; acc. sg. -o Gl 1,637,5 (Rb). 2,234,39 (Rc). 735,42 (Zürich Rhein. 99a, 9. Jh.). 5,9,9 (Bamb. Class. 3, 8./9. Jh., Gll. 11. Jh.). O 3,20,23. 26. 27. 48. 49. 59. 21,4. Np 17,43; -a Npw ebda.; []-] Gl 1,642,68 (M, clm 17403, 13. Jh.). NpX 17,43 (= S. VI,11); dat. pl. -uum Gl 1,317,33 (Rb).
hovro: nom. sg. Gl 3,119,7 (SH A; Trier 31, 13. oder 12. Jh.).
Verschrieben: hero: acc. sg. Gl L 155 (Ausg. horo) [427].
(feuchte) Erde, (Erd-)Brei, Schlamm, Morast; Schmutz, Kot; Mist, Dung: in horo [submiserunt Ieremiam funibus in lacum, in quo non erat aqua, sed lutum: descendit itaque ...] in coenum [Jer. 38,6] Gl 1,637,5. horo lentum [ohne Kontext] 2,740,12 (in 1 Hs. noch lentus per partes mollitus giuuichiter zugefügt) = Wa 80,15. so beuuillet sih diu idris in horuue volutat se in luto S 126,50. woraht er tho ein horo in war mit sineru speichelu sar [vgl. expuit in terram et fecit lutum ex sputo, Joh. 9,6] O 3,20,23, im gleichen Zusammenhang 26. 27. 48 (lutum). 49. 59 (lutum). 157. 21,4. sar horouue uuortenemo . uueret sih tien ougon daz truoba uuazer mox resoluto caeno . obstat visibus sordida unda Nb 50,4 [56,19]; — spez.: Lehm, Ton: flastar horo [(bei Salpeterfraß (?) an einem Haus) iubebit ... lapidos ... alios reponi ..., et] luto (Hs. lutum) alio liniri domum, Lev. 14,42] Gl 1,283,34. horo [qui docet fatuum, quasi qui conglutinat] testam [Eccli. 22,7] 5,9,9 (z. ungewöhnlichen Lemma vgl. argilla limus ł testa mergil 3,293,25, vgl. auch Festschr. Kolb S. 27 f.); Erde (als Element): (fati series) geeinmuotet tiu elementa . under in . doh siu in selben contraria sin ... uuanda fone horouue uuortene mennisken . aber ze horouue uuerdent ... aber fone uuazere uuortene fogela . ze uuazere neuuerdent . nube ze horouue Nb 280,27. 28. 30 [303,14. 15. 17]; Schlickboden: horuum [septem boves, pulchrae ... pascebantur in locis] palustribus [Gen. 41,2] Gl 1,317,33 (z. Trennung der Glosseneinträge vgl. auch Meineke, Bernstein S. 153. 155); für terra salsuginis: des horauues [maledictus homo, qui confidit in homine ... erit enim quasi myricae in deserto ... habitabit in siccitate in deserto, in terra] salsuginis [, et inhabitabili, Jer. 17,6] 636,36 (vgl. Sleumer S. 631); — abwertend: Schmutz, Kot: horo [ut] lutum [platearum delebo eos (sc. inimicos meos), Ps. 17,43] Gl L 155 [427], z. gl. St. also daz horo an dero strazo fertiligon ih sie NpNpw 17,43, ähnl. ebda. samoso ube du herton uf ze himile . unde nider ze erdo uuarteest ... eina uuila in himile . andera uuila in horouue sist veluti si vicibus sordidam humum . caelumque respicias ... nunc caeno . nunc syderibus interesse videaris Nb 263,3 [283,27]; hierher wohl auch: (got) uueiz daz sie (d. i. unsera gescaft) uzzer horeuue uuorden ist [vgl. novit quid fecerit ... facti sumus de limo, Aug., En.] NpNpw 102,14; — Mist, Dung: hor [dedi tibi] fimum [boum pro stercoribus humanis: et facies panem tuum in eo, Ez. 4,15] Gl 1,642,68 (9 Hss. gor). meginz stercus 3,392,49 (Hildeg.). horo [(die Feinde Israels) disperierunt in Endor: facti sunt ut] stercus [terrae, Ps. 82,11] Gl L 518 [434]; — Glossen ohne Kontext: cor horo edo daisc caenum lutum vel stercus Gl 1,66,28 (PaKRa, leim R). horo caenum 67,27 (R, cor Pa, zort K, dost Ra, vgl. Splett, Stud. S. 126). 3,119,7 (im Abschn. De glebis et pulveribus). 232,7. 360,64. 407,52. 417,8 (caeno). 4,5,51. Hbr. I,234,494. lutus Gl 3,2,64. uligo 382,45 (darauf lutum idem). lutum 407,53. 4,76,48. 149,71. caenum lutum stercus Beitr. 73,212; — in einem Bilde: thika horo [vae ei qui multiplicat non sua: usquequo aggravat contra se] densum lutum [? Greg., Cura 3,20 p. 65 = Hab. 2,6] Gl 2,234,39. horo [anima eius, qui in dulcedine delectatur voluptatum, semel delapsa in luxuriae] coenum [, difficile potest respicere ad deum, Vitae patr. p. 645b] 735,42. []horuue [(dominus) exaudivit preces meas: et eduxit me de lacu miseriae, et de] luto (Hs. lutum) [faecis, Ps. 39,3] Gl L 293 [436], z. gl. St. leita er mih uzzer dero gruobo . dero uuenegheite . unde uzzer demo horeuue des leimes. Vzzer dien sundon nam er mih NpNpw 39,3 (Np de luto limi). horouue [dominus deus noster ... suscitans a terra inopem, et de] stercore [erigens pauperem, Ps. 112,7] Gl L 668 [435]. genere mi fan horouue that ne ic inne stecke eripe me de luto ut non infigar Pw 68,15. nesihest tu nu na . in uuelemo horouue die ubelen steccheen . unde in uuelero sconi die guoten skinen? in quanto caeno probra volvantur Nb 246,1 [265,7]. dinen predicatoribus ketate du uueg in nationibus . in horeuue manegero uuazero . daz chit . in turbatis cordibus gentium (Npw in den gitruopten herzen dera diete) viam fecisti in mari equis tuis . in luto aquarum multarum NpNpw Cant. Abac. 15. lose mih uzzer demo horeuue daz ih darinne nehaftee salvum me fac de luto ut non inhaeream Np 68,15; ferner: 3 (3, 2 Belege limus, Aug., En.). 15.
Abl. gehurwe mhd.; hor(a)uuîn, horuuag, -îg; horuuôn.
6149 Zeichen · 303 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    horost. N. (wa)

    Köbler Anfrk. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    horo , st. N. (wa) nhd. Schmutz, Kot, Schlamm ne. mire, manure ÜG.: lat. lutum MNPs, MNPsA, stercus MNPsA Hw.: vgl. as. …

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    horost. n.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    horo st. n. , mhd. hor, nhd. dial. ( älter ) schweiz. horb Schweiz. Id. 2,1592 f., schwäb. hor(b) Fischer 3,1812 f., bai…

Verweisungsnetz

42 Knoten, 46 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Hub 1 Wurzel 3 Kompositum 34

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit horo

53 Bildungen · 52 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

horo‑ als Erstglied (30 von 52)

Horodenka

Meyers

Horodenka , Marktflecken in Galizien, an der Lokalbahn Delatyn-Zaleszczyki, Sitz einer Bezirkshauptmannschaft und eines Bezirksgerichts, mit…

horodius

MLW

horodius v. MLW erodius. adde ad vol. III. p. 1364,50sqq.: MLW Arnold. Saxo flor. 2,6 p. 61,16 vultur pugnat cum ho-o horodio . Orth-Müller

horodūpil

AWB

horodūpil Gl 3,458,7 s. hor(o)tumbil.

horodūmbil

KöblerAs

horodūmbil , st. M. (a) nhd. Rohrdommel ne. bittern (N.) ÜG.: lat. onocratulus Gl, GlTr Hw.: vgl. ahd. horotūmbil* (st. M. a) Q.: Gl (Berlin…

horofaro

AWB

horo·faro

horofaro adj. — Graff III,702. horo-faro: Grdf. Npgl 92,5. verdunkelt: in andirro uuerlte skinet iro ( d. i. dinero ęcclesię) heiligheit . d…

horogania

KöblerAhd

horogania , F. nhd. Hörige ne. bondwoman Q.: Urk (3. Viertel 8. Jh.) E.: s. hōren L.: ChWdW9 1022b (chorogania)

hor(o)gans

AWB

horo·gans

hor ( o ) gans st. f. , mhd. horgans. — Graff IV,220. hor-gans: nom. sg. Gl 3,29,60 ( 15. Jh. ). 87,12 ( SH A, 7 Hss. ). 203,47 ( SH B ). 40…

horogēn

KöblerAhd

horo·gēn

horogēn , sw. V. (3) nhd. verschmutzen, beschmutzen, verunreinigen ne. soil (V.), pollute ÜG.: lat. luteus (= horogēt) Gl, sordescere NGl Q.…

horogēt

KöblerAhd

horogēt , (Part. Prät.=)Adj. Vw.: s. horogēn*

хорохориться

RDWB2

хорохориться неодобр. den starken Mann vortäuschen, den unerschrockenen spielen

hor(o)lahha

AWB

horo·lahha

hor ( o ) lahha sw. f. ( auch st. ( ? ), s. u. ), mhd. horlache. — Graff II,101. hore-lach-: acc. pl. -un Gl 2,337,36 ( oder nom. pl.?, s. u…

Horolŏg

Meyers

horo·log

Horolŏg ( Horologion , griech.), Stundenzeiger, Uhr; in der griechisch-kath. Kirche ein Buch mit den Stundengebeten (Horen), wurde zuerst 15…

horologicus

MLW

horologicus , -a, -um. (ὡρολογικός) script. -oica: MLW l. 20 . 1 ad horologium solarium pertinens – die Sonnenuhr betreffend, der Sonnenuhr …

Horologium

Herder

Horologium , lat. Stundenmesser, Uhr.

*horologus

MLW

* horologus , -a, -um. horologii proprius – zur (Wasser-)Uhr gehörig : MLW Ysengrimus 5,832 -a horologa immersit tardus aena latex (v. notam…

horoma

MLW

hor·oma

horoma (o-), -atis n. (ὅραμα, ὅρωμα) c. gen. inhaerentiae: MLW l. 40. 1 visio, visus – Erscheinung, Traumgesicht : MLW Ermenr. Sval. 9 p. 16…

хоромы

RDWB2

хоромы не дом, а настоящие хоромы - ein richtiger Palast; ein Palazzo scherzh.

хорониться

RDWB2

хорониться устар. sich verstecken, sich nicht blicken lassen

Horonym

FiloSlov

Horonym , n хороним , м

Horopter

Herder

Horopter , griech.-deutsch, der Punkt, in dem sich beide auf einen Gegenstand gerichteten Augenachsen schneiden, daher derselbe einfach u. n…

horoscopicus

MLW

horoscopicus (o-), -a, -um. (ὡροσκοπικός) horas indicans – die Stunden anzeigend : MLW Comput. Borst 17,6,7 p. 1318,11 dispositis ... -is ho…

horoscopium

MLW

horoscopium , -i n. (ὡροσκοπεῖον) 1 solarium – Sonnenuhr : MLW Ekkeh. IV. pict. Mog. 499 sole in -o horoscopio radiamina dena reverso (v. no…

*horoscopulum

MLW

* horoscopulum (-polum), -i n. ( cf. ὡροσκόπος) horarum inspectio – Stundenzählung : v. MLW l. 41 . Orth-Müller

horoscopus

MLW

horoscopus (o-, -phus), -a, -um. (ὡροσκόπος) usu attrib.: MLW l. 25. 1 adi. i. q. horas indicans – die Stunden anzeigend : MLW p. 1100, 71. …

horo als Zweitglied (1 von 1)

exhoro

MLW

exhoro v. MLW exoro . Pörnbacher