lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gradatim

nhd. bis lat. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
6 in 6 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

gradatim

Bd. 4, Sp. 759
gradatim adv. 1 per gradusschritt-, stufenweise, Schritt für Schritt, von Stufe zu Stufe: a proprie: MLWHugeb. Willib. 3 p. 91,14 -mgradatim ... peragrantes. MLWDipl. Otton. II. 183 per quam (porticum) -mgradatim ascensus et descensus est in palatium. v. et MLW p. 762, 26. b in imag.: MLWPs. Odo Clun. abac. p. 301b,7 per continuos arcus -mgradatim descendas. MLWConstant. Afric. theor. 7,3 p. 31br aut ... continuatim ... aut -mgradatim minoratur pulsus. MLWHonor. August. gemm. 1,96 graduale ideo cantamus, quia ‘de virtute in virtutem’ -mgradatim ‘ire’ debemus (spectat ad Vulg. psalm. 83,8). MLWChart. Mar. Magd. 135 p. 122,42 ut, quemadmodum eadem decima de manu in manum descenderat inpheodata, ita -mgradatim ascendendo nobis extitit libere resignata. c translate (per compar.: MLWl. 64.): α spectat ad ordinem:continenterder Reihe nach, nacheinander: MLWRadbert. corp. Dom. 4,59 sicut ... infantia nostra prius pertingit -mgradatim ad lectionem, deinde ad spiritales scripturarum sensus ..., sic eqs. MLWAlbert. Stad. chron. a. 1125 super quatuor eorum (imperatorum) tumbas -mgradatim invenies scriptum: ‘eqs.’ MLWChart. Westph. III 897 quam (decimam) ... ab ipso (Conrado) deinceps Albertus ... et ab Alberto deinde Themo ... in feodo -mgradatim tenuerant. MLWHugo Trimb. registr. 518 ponantur gesta sanctorum ... breviter in ordine -mgradatim. al.pedetemptim, successiveallmählich, nach und nach: MLWGodesc. Saxo theol. 1 p. 85,13 ut ... aliqua sensim, paulatim et -mgradatim ... dicamus (sim. MLWVita Godefr. Cap. I 5 p. 111, 23 sensim atque -m)gradatim. MLWVita Liutb. 4 cottidie -mgradatim suae perfectionis cumulum augens. MLWThietm. chron. 1,3 ut bonae indolis -mgradatim enituit Heinricus tiro. MLWAlfan. premn. phys. 1,11 p. 7 Creator ... -mgradatim (PG 40,508A ἐκ τοῦ κατ’ ὀλίγον) et per modicum coniunxit adinvicem diversas naturas (sim. 1,13 p. 8). MLWConsuet. Vird. 19 dum sacerdos dixerit ‘gloria in excelsis Deo’, statim -mgradatim pulsabuntur omnes campanae (spectat ad officium sabbati sancti q. d.). al. v. et MLWMLW p. 762, 54. 56. β spectat ad seriem sonorum (‘Ton um Ton’, usu mus.; cf. LexMusLat. vol. II. s. v.): MLWPs. Hucbald. ton. 329 (p. 177) a primo ad extremum melodia -mgradatim debet et moderate in altum excrescere. MLWOdo inton. p. 120a omnis antiphona incipiens in gravi, ascendens ad a acutum -mgradatim, debet habere tale ‘seculorum’ eqs. saepe. v. et MLWp. 624,35.per compar.: MLWFrutolf. ton. p. 173 quasi -mgradatim superius feruntur differentiae. γ spectat ad cognationem, generationem: MLWAldh. ad Acirc. 2 p. 68,21 post nepotum et pronepotum progeniem -mgradatim produxit avorum et proavorum genimina dinumerans Lucas. δ spectat ad dignitatem, officium: MLWCapit. episc. II p. 128,5 ut clerici ... ad ordinationem -mgradatim veniant et non confuse. MLWHrotsv. Theoph. 15 provectus honore -mgradatim perveniebat ad officium. MLWHerm. Iud. conv. 20 p. 122,13 -mgradatim ad ordines canonicos ascendi. MLWSumma dict. Saxon. 7,9 p. 237,5 omnis appellacio -mgradatim fieri debet, videlicet a plebano ... ad archidiaconum eqs. al. 2 forma, instar graduumin Absätzen, stufenförmig: MLWOliv. hist. Dam. 38 p. 237,1 civitas ... -mgradatim murata primum murum habet humilem ..., secundum altiorem eqs.usu anat.: MLWAlbert. M. animal. 1,522 velamen ..., quod est in ipso (cerebro), -mgradatim positum est eqs. (cf. Avic. canon. 3,1,1 p. 165rb,49).Pörnbacher
3391 Zeichen · 194 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    gradatimadv.

    Grimm (DWB, 1854–1961)

    gradatim , adv. , lat. fremdwort, ' stufenweise; nach und nach ', s. Kinderling reinigk. d. dt. spr. (1795) 273 : so wil…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    gradatim

    Goethe-Wörterbuch

    gradatim lat schritt- od stufenweise, nach und nach B3,220,1 Einsiedel [28.4.78?] Syn gradweise (sd) Rüdiger Welter R.W.

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Gradatim

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Gradatim , lat., Schritt für Schritt, stufenweise, nach und nach.

  4. Latein
    gradatim

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    gradatim stufenweise, in Ganz- oder Halbtonschritten — with conjunct melodic progression, in stepwise motion of tones or…

Verweisungsnetz

9 Knoten, 6 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Hub 1 Kompositum 2 Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gradatim

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — gradatim kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „gradatim". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 18. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gradatim/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „gradatim". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gradatim/mlw. Abgerufen 18. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „gradatim". lautwandel.de. Zugegriffen 18. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gradatim/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_gradatim_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„gradatim"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/gradatim/mlw},
  urldate      = {2026-05-18},
}