lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gradatim

nhd. bis lat. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

LmL
Anchors
6 in 6 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
2

Eintrag · Lex. musicum Latinum

gradatim

Bd. 2, Sp. 137
gradatim stufenweise, in Ganz- oder Halbtonschritten with conjunct melodic progression, in stepwise motion of tones or semitones [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 27, 14, 3. [s.IX] LmLScol. ench. 1, 223. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. 1, 7: Tertia autem differentia in illis tantum canitur, quae a parhypate hypaton inchoando gradatim ad mesen intenduntur. eqs. LmLBerno ton. p. 100b: Differentia III eodem modo, quo et superior finit et incipit, nisi quod minus morando a prima neuma gradatim in terciam ascendit. LmLWilleh. Hirs. 17 (c. 16), 6: in proslambanomenos, quod est ⋅A⋅, incepta et usuali tonorum aut semitoniorum intensione in paranete hyperboleon, quod est ⋅g⋅, gradatim perducta. LmLTon. Aug. p. 98b. al. LmLOrg. Mediol. rhythm. 89. LmLOrg. Berol. 29: sive gradatim sive transiliendo. LmLFrut. brev. 13 p. 100 (inde LmLTheog. Mett. 34, interp. 1a (p. 193b)). al. [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. ton. 24, 16: Differentia quarta recipit antiphonas a parhypatemeson gradatim ad mese ascendentes. eqs. LmLUdalsc. 3: Prima autem varietas est, ubi cantus in finali orditur et statim ad accutiores ... gradatim intenditur. eqs. LmLUdalsc. 17: Quarta differentia est, que in hoc distat a tercia, quod intermisse intenditur, non gradatim. LmLGuido Aug. 609. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 195. eqs. [s.XIII] LmLDisc. Quicumque II 3, 11. LmLMus. man. 30, 13. LmLTon. Franc. p. 120a. al. LmLAmerus 9, 2: Quartus tonus gradatim ascendit, sed tandem de alto cadit (inde LmLAnon. Ratisb. 8, 4, 11. LmLTon. Subl. p. 58, 4. LmLTrad. Holl. II 63 p. 79 (p. 443a). LmLTrad. Holl. III 9 p. 73. LmLBonav. Brix. 18, 27. LmLLad. Zalk. B 39. LmLSzydlov. 13 p. 59). LmLElias Sal. 22 p. 46a. LmLLambertus p. 254b. LmLAnon. Ratisb. 8, 1, 9. LmLAugust. min. C 122. al. Ton. Sar. p. 3. al. LmLTrad. Franc. V 7. al. LmLEngelb. Adm. 4, 33, 4: cantus ... decurrit per saltum pocius quam gradatim. al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 2, 1, 24. eqs. LmLIac. Leod. spec. 6, 85, 20. eqs. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 136. LmLPetr. Palm. p. 512. LmLGoscalc. 2, 1 p. 114, 8. LmLHeinr. Eger 4 p. 44: climacus, quia climaliter, id est gradatim, descendit. al. LmLCompil. Ticin. F 245. LmLTrad. Pipudi p. 45. LmLAnon. Seay p. 38. LmLAnon. Vratisl. p. 331a (sim. LmLMens. Circa artem p. 511, 17). [s.XV] LmLIoh. Olom. 9 p. 45. eqs. al. LmLIac. Twing. p. 118, 6: gradatim vel saltando ascendunt (sc. antiphone). eqs. LmLIac. Theat. 40. eqs. LmLNicol. Cap. p. 318: cane (ms. Roma, Bibl. Casanat. 1711; ed.: sane) vel gradatim: (sequitur exemplum). al. LmLGob. Pers. p. 192b. LmLAnon. Claudifor. 4, 2, 5. al. LmLUgol. Urb. 1, 78, 3: gradatim per tonos et semitonium ... ascendit (sc. differentia). al. LmLPhil. Cas. contr. 20: si note tenoris ordinate vel gradatim ascendunt vel descendunt. LmLTheod. Capr. p. 96. LmLPs.-Guido corr. p. 52a. LmLThom. Bad. p. 89. LmLAnon. Carthus. pract. 8, 7. LmLTrad. Holl. I p. 182.[] al. LmLTrad. Holl. II 64 p. 49 (p. 433a). eqs. al. LmLTrad. Holl. III 9 p. 64. eqs. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 2, 20. LmLTrad. Holl. VI 7, 19-20. LmLFr. Gafur. extr. 4, 4, 4. LmLCompos. Natura 6, 4: ascendat quintam mediate vel immediate per floraturas gradatim vel non gradatim (sim. LmLCompos. Cum igitur 3, 16). LmLIoh. Tinct. contr. pr. 10. (?) LmLBart. Ram. 1, 1, 7 p. 20: Cum ergo ad octavam sic graduatim cantans pervenerit chordam, eisdem gradibus syllabisque conversis pedetentim vocem remittat. LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 68: quando tenor gradatim intenditur vel remittitur. Sed quid, si per saltus et anfractus? LmLIoh. Hoth. dial. p. 69: Gradatim primo, secundo per saltum. LmLIoh. Hoth. contr. II 18. LmLGuil. mon. 8 p. 53: si cantus firmus se invicem sequatur ascendendo de riga in spatium vel e converso, et ascendat X, XII notas gradatim. LmLBonav. Brix. 7, 6: ⋅Γ⋅ in linea, ⋅A⋅re in spatio, ⋅♮⋅mi in linea, ⋅C⋅faut in spatio, et sic gradatim. al. LmLLad. Zalk. B 19. eqs. al. LmLHerb. Tr. 3, 1 p. 65. LmLMich. Keinsp. ton. 52: saltim aut gradatim. al. LmLAnon. Couss. I p. 446a. LmLAnt. Lucc. 10b, 49. al. LmLSzydlov. 13 p. 48. eqs. LmLOrg. Ambros. p. 6. LmLContr. Consonantia 23. LmLContr. Contr. est ars 11: quando tenor gradatim descendit, hoc est nota post notam non saltando. al. LmLContr. Est autem p. 367a. LmLContr. Et primo I 16 p. 139 (p. 463b). LmLContr. Inprimis 4, 1. al. LmLContr. Primo sciendum p. 291. LmLContr. Quicumque II 19. LmLContr. Salvator 29-30. LmLContr. Species plani 17.
4476 Zeichen · 347 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    gradatimadv.

    Grimm (DWB, 1854–1961)

    gradatim , adv. , lat. fremdwort, ' stufenweise; nach und nach ', s. Kinderling reinigk. d. dt. spr. (1795) 273 : so wil…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    gradatim

    Goethe-Wörterbuch

    gradatim lat schritt- od stufenweise, nach und nach B3,220,1 Einsiedel [28.4.78?] Syn gradweise (sd) Rüdiger Welter R.W.

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Gradatim

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Gradatim , lat., Schritt für Schritt, stufenweise, nach und nach.

  4. Latein
    gradatim

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    gradatim stufenweise, in Ganz- oder Halbtonschritten — with conjunct melodic progression, in stepwise motion of tones or…

Verweisungsnetz

9 Knoten, 4 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 3 Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gradatim

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — gradatim kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „gradatim". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 18. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gradatim/lml
MLA
Cotta, Marcel. „gradatim". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gradatim/lml. Abgerufen 18. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „gradatim". lautwandel.de. Zugegriffen 18. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gradatim/lml.
BibTeX
@misc{lautwandel_gradatim_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„gradatim"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/gradatim/lml},
  urldate      = {2026-05-18},
}