lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

ginuogen

nur ahd. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
6

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

ginuogen sw. v.

Bd. 6, Sp. 1426
ginuogen
sw. v., mhd. genüegen, nhd. genügen; mnd. g(e)ngen, mnl. genoegen; an. (g)nœgja; got. ganohjan; vgl. afries. nū(g)ia, ae. genógian (vgl. Bosw.-T., Suppl. S. 382). — Graff II,1009 f.
g-nokint: 3. pl. Gl 2,215,46; ka-nuakit: 3. sg. S 260,25 (B; -va-); ke-: dass. 252,20 (B); c-nuocta: 3. sg. prt. Nc 712,19 [29,8/9]; gi-nuokin: 3. pl. Gl 2,202,75 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.; zur Endg. -in vgl. Jacob S. 16). — ke-nvackan: inf. S 260,7 (B; zu -ck- vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 149 Anm. 7). — gi-nogit: 3. sg. Npw 118 R,130; ka-nuage: 3. sg. conj. S 261,11 (B; -va-); gi-: dass. O 5,12,68 (zur gramm. Bestimmung s. 4); -nuog-: 3. sg. -it Gl 2,274,33 (M, 5 Hss.); inf. -an 754,40; ge-: 3. sg. -it 237,17 (-ḡ); dass. -et NpNpw 118 E,35; 3. pl. -ent Np Cant. Mariae 47; g-: 3. sg. -et Nb 144,11 (-vo-). 272,10 [122,18/19. 211,18]. NpNpw 6,7; 3. sg. prt. -ta Nb 149,18 [126,23]; inf. -en Npw 118 V,161; -nuegta: 3. sg. prt. Nk 439,11 [83,6]. 1) (jmdm.) ausreichen, genügen (für etw.): a) unpersönl.: α) mit Dat. d. Pers./abstr. Dat. u. Gen. d. Sache: unz an Augustum so gnuogta Romanis tero fruondo ze demo iare Nb 149,18 [126,23]. nu ... uuisest tu mih ze allero fragon meistun . tero niomer antuuurtes negnuoget vocas me ... ad rem omnium . quaesitu maximam . cui vix exhausti quicquam satis sit 272,10 [211,18]. lazit iu gnuogen des iu got gigeben hat Npw 118 V,161 (Np sufficiat vobis stipendium vestrum); β) mit Dat. d. Pers. u. Inf., Glosse in bruchstückhafter Übers. ohne erkennbare Rektion: kanvakit sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere S 260,25; γ) nur mit präpos. Inf.: ube aber nieht negnuegta zechedenne ... si autem non sufficienter . s. dictum est a Platone ... Nk 439,11 [83,6]; δ) mit Gen. d. Sache: lectus animae corpus est. vbe des (meines Seufzens) negnuoget . so nezzo ih min bette nahteliches lavabo per singulas noctes lectum meum NpNpw 6,7; erw. mit Präp. zi zur Angabe d. Zwecks: uzer dien (Gefäßen) nam herton Apollo . so filo is cnuocta ze dien beneimden . diu er tuon uuolta ex his igitur urnis deus alternatim quantum dispositis sat erat hauriebat Nc 712,19 [29,8/9]. si (das Gesetz) dir (dem Volk der Juden) giouge daz dinero chrefte ni ginogit sia zirfullinne Npw 118 R,130 (Np girinnan); erw. mit thâr ana bzw. thara zuo u. Attributsatz (vgl. Ahd. Wb. 2,218. 298): mines uuillen negenuoget dara zuo (Npw da ana) . daz ih kange per angustam uiam [vgl. parum est mihi voluntas mea, nisi in eo, quod volui, me ipse deducas, Aug., En.] NpNpw 118 E,35; ε) absolut: so duruhtuen .. kenuakit hoc perficiant usque dum benedicat et dicat: sufficit S 252,20; b) persönl.: α) mit prädik. Nom.: kastrevvi .. kanvage filz alii digunt recinun .. zuzsa .. polstar stramenta autem lectorum sufficiant (Hs. aus sufficiat korr.) matta, sagum et lena et capitale S 261,11; β) mit Dat. d. Pers. (bzw. mit personifiziertem Abstr.): daz tero naturę luzzel gnvoget . unde dero frechi nioner ana gnuoge neist quod naturae minimum . quod avaritiae nihil satis est Nb 144,11 [122,18/19]; — hierher wohl auch, Glosse in bruchstückhafter Übers. ohne erkennbare Rektion: vvir .. metamun scaftim .. kenvackan .. duruh einluzza cucalun nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam S 260,7; γ) mit präpos. Inf.: officia linguę negenuogent zesagenne . uuaz ih freuui habo inne Np Cant. Mariae 47 (Npw magan). 2) vermögen, imstande sein, von Personen: genuogit [nescit laudem cum] suppetit [fugere, qui ad hanc didicit cum deesset anhelare, Greg., Cura 1,9 p. 9] Gl 2,237,17. 3) verfügbar sein, zu Gebote stehen: ginuokin [seductus ab his quae infra] suppetunt [, super se animus (sc. des Vorstehers) extollitur, Greg., Cura 2,6 p. 21] Gl 2,202,75. 215,46. ginuogit [fortasse nec calix aquae frigidae] suppetit [qui indigenti praebeatur, Greg., Hom. I,5 p. 1451] 274,33 (3 Hss. auch folleisten, 1 Hs. nur folleisten). ginuogan [nequaquam sibi in episcopatu eam virtutum gratiam] suppetisse (Hs. zu -tere korr.) [, quam prius se habuisse meminisset, Sulp. Sev., Dial. 2,4 p. 184,19] 754,40. 4) trans.: jmdn. zufriedenstellen, befriedigen (?), mit Akk. d. Pers.: thaz minna sie ginuage, joh karitas gifuage O 5,12,68; vgl. Kelle 3,210, Piper 2,340 f. u. Willems-Van Pottelberge S. 468 (auch bei mhd. genüegen, got. ganohjan u. vielleicht mnl. genoegen begegnet trans. Konstr., vgl. Grimm, Dt. Gr. 4,272 u. Mnl. wb. 2,1443); oder Akk. statt Dat. wegen d. Koordination mit gifuogen (dann zu 1bβ); dagegen nach Erdm. S. 471 f. Akk. Plur. d. Adj. ginuog(i) ‘in reicher Fülle’, attributiv zum Pron. sie.
Vgl. ginahan, ginuhten.
4658 Zeichen · 220 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    ginuogensw. v.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    gi- nuogen sw. v. , mhd. genüegen, nhd. genügen; mnd. g(e)ngen, mnl. genoegen; an. (g)nœgja; got. ganohjan; vgl. afries…

Verweisungsnetz

12 Knoten, 11 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Wurzel 3 Kompositum 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit ginuogen

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — ginuogen kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.