Fase-abend gilt
n. einschl. Malm, Prüm-Heckhuschd Habschd Sellerich Schwirzh, Daun-Betting Kirchw Boxbg, Aden-Kelbg Langenf Hannenb, Neuw-Dattenbg Kurtschd Raub, Altk-Almersb Gebhardshain Kausen, Siegld, u. zwar
fas:wənt, fās- NDaun [Daun-Hillesh daneben
fasnaxt; Daun-Dockw neben
fasənaxt auch
fas:wənt; Daun-Üdersd neben
fsĭχ auch
fsĭχ:wənt], SAden (Borler), NPrüm [Prüm-Ihren
fast:γənt, aber
fasbk; Prüm-Stdt hat den Pl.
fas:wəndən; Prüm-Sellerich
fas(təl):wənt];
fast- Malm-Herresb, Eup [Eup-Astenet Walhorn
fašt-];
fastəl- NAden [
fasl:
wənt Aden-Kaltenborn], WNeuw [Neuw-Rheinbrohl
pazəl-]
; fast- Siegld, NAltk [Altk-NErb OIngelb Hilgenr
fastən-; Neuw-Urb, Altk-Almersb
-stəl-; Altk-Seelb
fasən-; Neuw-Raub, Altk-NWamb
fasĭχ:wənt ; Gummb-Mühle
fasnvənt]; das ganze Rip u. SNfrk hat
fastəl-, u. zwar bis Geld-Straelen Kevelaer Weeze Veert, Mörs-Rheinbg; auch in Klev dass., oft neben
fasəl- [Geld-Leuth.
fǫstəl-]; uWupp, NBerg, Ruhr, Mörs, Rees, Klev (
s. o.)
fasəl- [Elbf daneben
fasn;wənt; Sol-Wald
fasən- ; Rees-Blumenkamp Schermbeck
fašlwənt; Dinsl-Dinslaken Buschhsn
vęš(
vęrš-)l.-; im SNfrk
fasəl- aus Kref-Kref Fischeln, Kemp-Niep; im NBerg
fastəl- aus Lennep-Hückeswg; Emmerich
fasəl- u.
fastəl-]; betont (die Formen von ‘Abend’
s. d.)
m.: Fastnacht;
de klen F. Mitfasten (Sonntag Sexagesima), in Wirtschaften, nicht draussen gefeiert (die letztes Jahr verheirateten Leute werfen den Kindern nachmittags nach der Andacht Zuckersachen, Äpfel, Nüsse, Backwerk durchs Fenster zu,
Ballgripe Mörs-Walbeck) gegenüber
Grotf. (grote F.), die eigentl. Fastnacht Geld; die drei Tage führen noch hier u. da besondere Namen: Sonntag
Herenfastelovend Waldbr-Dreisel;
Herrefasenacht Goar-Trechtinghsn;
gruəte Sonndeg Geld-Straelen,
Brodesonndag Neuw-Isenbg,
Prüfdag Mörs-Honsbeck; Montag
blaue Mondag Rees, Saarbg-Perl,
Rosem. Emmerich,
Männderfastelovend Bo-Witterschlick,
Woəgdag Kref-Lank,
Beddelfasenacht Goar-Trechtinghsn; Dienstag
dollen D. Rees, Mörs-Wallach,
Kröbbeled. Monsch-Mützenich,
Burefastelovend Waldbr-Dreisel,
Narrefasenacht Goar-Trechtinghsn [der Donnerstag vor
F. Wiver-, Möhnefastelovend, fetter, dicker, schwerer D., Fue-, Frauen-, Stippches-, Bletsched. (
s. d. W.); der Freitag
Sterzefastelovend Heinsb-Havert; der Samstag
Mötzef.; in Monsch-Witzerath heisst der
F. auch
Fukdenovənd (
s. d.), in Schleid-Hellenth auch
Huəvenst-, in Kemp-Amern
scheəper O.]
F. jage (Wors j.) Umzug der Maskierten zum Heischen der Würste Klevld. RA.:
F. es Bestovend (aus dem Rummelspottlied) Aach.
F. es ene Geck, Posse (Ostern)
es ene Eierbeck, Pengstere es ene guje (groten) Her, den sent Jann brengt ons de Somer wer Klevld.
Wenn op F. vell Steən (Sterne),
legen de Höhner geərn Rheinb.
Do wet (weiss)
de so völ van wie de Koh van F. MGladb.
He hät et esuə dröck (koət (böse) MGladb)
wie de Pann öm F. SNfrk, Klevld;
he ös esu verlade Schleid, —
drell Sieg-Scheiderhöhe, —
verhöf (verhäuft) Eusk, —
verspanne Geilk, —
bestellig Aach, —
onnössig Mettm-Wülfr
wie de Kochepann op F. De mäck en Gesech wie de Katt no F. Duisb.
Öm F. sag ich dem die Wohrhet wenn ich maskiert bin Aach-Merkst.
De es öm F. gescheit un et ganze Johr geck Köln.
Ber op F. net geck os, der os et ganze Johr g. NWNeuw.
Hei left (lebt)
pännekefett (pfännchen-),
hät jede Sonndag Kermes on medden en de Wek (Woche)
F. Mörs-Rheinbg.
Jetz es F. vorbei, hädde wir jetz mar Kermes! von einem Mädchen gesagt, das nach geschlechtl. Verkehr seine Periode erwartet MGladb.
Ber F. met ehr (dem Mädchen, es missbrauchend)
gehale hät, der kann och Öschemeppech (Aschermittwoch)
met ehr feiere sie heiraten Aden-Kaltenborn. Wieviel Uhr ist es? Antw.: ¼
op F. Sieg-Birk. Wohin gehst du? Antw.:
No Utforst no de F. Mörs-Rumeln. — Lieder zur Begrüssung des
F. Fi-fa- F.; F. es widde gekomme, hät seng Sehohn net widde gefonne, fi-fa- F.! Ahrw-Remag.
F., Lehm op, stipp de Ben op! Erk-Immerath.
F. hesch ech, Schelmestöcker wess ech! Grevbr-Wickrathh. — F.maskerade fand ursprünglich nur am F.dienstag statt; Kinder ziehen heischend, dürftig maskiert (selbst verfertigte und bemalte Pappmaske, dafür später auch im Kaufhaus erstandene) von Haus zu Haus, mit der Geldbüchse rappelnd, oft mit einer Pritsche, früher im Rip u. SNfrk mit dem Rummelspott (
s. d.) u. heischen Gaben, die vielfach an einen Spiess gesteckt werden (
s. Fu jagen, Konei j.); nicht überall, aber vielfach singen sie dabei F.lieder, Heischelieder, von denen typische Formen mitgeteilt seien. Mit dem Rummelspott:
Hu F., schneck (schneide)
me e Stöck vam Brode, schn. me e Stöck vam decke Speck, dat ich ens kore, wie dat schmeck; he wonnt en got Frau, de os noch jet geve kann, goht en de Kammer, sök sich jet zesamme, tas en dat Eierfass, werde ihr och de Häng net nass, setz de Leder an de Wand, schneck de Brotwuərsch en de Hand, e Stöckelche Brut, e St. Flesch, dat de leve Gott et wess; ahupp, a., a.! (vom Rummelspott bewirkt) Eusk-Zülp, Ahrw, Rheinb, Bergh-Balkhsn Blatzh.
F. met Gott, da rammelt de Pott, dann klenken die Ketels, dann dansen die Mädjes, dann fuppert den Rock, hop, h., h., h.! Mörs-Wallach, —
kawipp, kawapp, den Ber es los! Geld.
F. küt eran, do spille mer op der Büsse; alle Mädcher krie'ne Mann, ich on och ming Söster! Jül-Tetz, —
spille mer op der Liər, alle M. kriegen ene Mann, wann se och ene Puckel han! Bergh-Ahe.
F. kömmt heran, klenken op de Bössen; hier ene Stuhl on dor ene St. on dor en Mettworst töschen; Frau, got no de Schorresten, do hangen die langen Worsten;
as die langen gegeten si, dann söllen die korten wal beter si; van Dag es et F., wej kommen net t'Hüs för Owend! Mörs, —
dor en Stuhl, op jeder St. en Kössen, on wenn den Her es drite well, dann steck hej de Nasch (Arsch)
dertöschen! ebd. F. kömmt heran, kleng op der Bösse, sett de Her ene Stohl an't Für op dat sänkte Kösse! Kemp-SPeter.
F. heissa, Selverstöcke weissa (Schelver, Sch. weissa Geld-Straelen);
hier ene Stuhl en do ene St., op jeder St. en Kösse en do ene Franzmann tösse; boəve an die Balke hange die lange Mettwörs; wenn die lange gegeəte siən, salle die körte wahl beter siən! Kref.
Heissa F., komme ni t'Hüs för Owend, k. ni t'Hüs för märge frug, m. fr. es Tits genug! Klev-Calcar, Emmerich mit Forts.
F. steht allen, schöddele met de Bocks en drelle met de Ben. Heissa F.; blif nit achter den Owen(d), bl. nit bej de Tütte (Hühner),
komm mor gau (schnell)
no bütte (draussen);
Ärger lot doch benne, Spässkes duht ow gönne, Lache es et beste Ploster (Pflaster),
sur Gesecht, dat kömmt in't Kloster! Emmerich.
F., rubbeldifupp, gef dem Mann jet Eərpelzupp! Erk-Rath.
F., stubbeldifupp, de Botter gölt ene Baffe, spar de B., et de Kis, morgen kömmt de Kremmer wiər Erk-Bellinghv.
F., st., gef de Mann jet Erzessupp! Erk.
F., diddel-diddeloment, morgen komm ich widder mit dem blauen Kiddel usf. Düss-Lintorf.
F., Kermesovend (Stadel- Geilk-Randerath),
Waffele welle ver backe, de Eier gelde ne goldene Knop, de Botter gölt ene Blaffet; Dag, Möhn Drütsche, e Kölke op et Klütsche (Torf),
ver wollen os geər jet wörme, ver gonnt jo bluəten Örme; lott dat Metzke senke en die fette Schenke, lott dat M. falle en die fette Hamme! Geilk-Dueren (
Röselein, Blümelein, selig soll die Jungfrau sein Randerath).
F. es Bestovend, Waffele welle vür backe; de Eier sönd en goue Kauf, de Botter gelt ene Blaffet; hei ene Stohl en do ene St., op jeder St. e Kösse, op jeder St. ene Pannekoch, dann hant vür allemol genog, dat sall os got gelöste; lott os net lang stoəhn, für hant noch witt ze goəh bes a Kölle-Porz! Aach.
F. steht allen, pock em met de Bocks on schött em met de Ben;
duschent Joəhr on ene Dag sallt er ens siəhn, wat ech Eier mag; Frau, Fr., tast wahl en dat Fat, da weərden öch och die Häng net nat! Heinsb-Karken.
Wann et F. ös, dan jage vör die Fu; Eier, E. en de Korf, Leəverwursch dazu, klenke op de Böstert, ich on mi Söster; wann mi Söster traue wellt, dann soll mi Schwoəger weərde usf. Kemp-Süchteln.
Möhn, M., gef mech en Ei of zwei, zwei sollt ir geəve, lang sollt ir leəve, hondert Joəhr on ene Dag (
on wenn der net en der Himmel kommt, don k. er doch derneəve Heinsb-Kirchhv);
ir wet doch, dat ech Eier mag, sett dat Ledderke an die Wangk, schniə die Broətwuərsch an die Hangk, lott dat Metzke falle en die fette Hamme, lott dat M. senke en die fette Schenke, ach (8)
bongkte Kette, do soll sech niəmen op sette! Erk-Keyenbg, MGladb-Liedbg Odenk Holt.
F., komm heran, klengelt op de Bösse; sett dem Her en Stühlken dar met en golen Kössen; sett de Ledder an de Wand, krieg de Brotworscht van de Wand, krieg me de langen, lott de kotten hangen; wann de langen all sind, sind de kotten am besten; lott mi net tu lange stohn, well noch en Hüsken widder gohn! Ess-Werden; in Mettm-Velbert fügt man hinzu:
Hei van dänn no Oken (Aachen)
welle wir ne Pott voll koken; hei van dänn no Essen, welle wir ne Pott voll fressen; hei van dänn no Blankenstein. do jagen wir all Föss (Füchse)
binein! F., komm herut, klingelt op dat Dürken; lott mi nich so lange stohn, mott noch en Hüsken widder gohn, von her bös no Essen, do göft et wat to fressen, von her bös no Blankensten, do haue we alle Pött inen! Mettm-Langenbg.
F., Klebe (
Kleben Jül-Tetz,
Kliəvi Bergh-Kirchherten),
wir klenke op die Bösse, op jeder Stohl e Kösse, sett dat Ledderke an die Wangk ..; Möhn, gef e Ei, zwei sollt er geəve ... Erk-Bellinghv.
F., Kleben, spille se op de Flöte, drenke se us de Töte; al Schohn, die duge net, de neue sen net feərdeg; loss se lappe, loss se knappe, drei Foss van der Eərde; Möhn, tas (taste)
en't Eierfass ... Jül-Tetz.
Hu F., drei geckige Ovend, schnick (schneide)
mir e Stöck vom Kermesweck; losst mich ens kore, wie et schmeck; hu! Bo.
Dor komme de Here met Gesellekes an, häbbe Hütjes op met Schellekes dran; F. hier, F. dor, F. kömmt mar ens in't Johr Klev. — Dem F.geck (
s. d.) wird nachgerufen:
Holiss, Heckmanns Tiss, hei kann ich net legge, l., l., hei kann ich net schloffe goh, Moschelekrimer, Schottelejan, et es jo F.! Aach-Merkst. — Ein Strohmann,
Lazarus genannt, wird Fastnacht-Dienstag auf einem grossen Zelttuche herumgetragen, begleitet von einer Reihe Besenträgern, u. an den Strassenecken wird Halt gemacht; die Musik spielt, die Teilnehmer tanzen im Kreise, die einen rechts, die andern links herum; dann folgt das Lied:
Als Lazarus gestorben war, da weinte die Anna, Susanna, die Schmitze-Mina, die Philippina; de rude Jakob, de löf de Berg erop; do steht e Wiərtshus wie e Schelderhus, do küt de Mad (Magd)
erus met dem Besem en de Fus (Faust);
als Lazarus gestorben war; ein Sprecher fragt:
Wat hät L. met zor Welt gebrat? Als Antwort werden örtliche Vorkommnisse deutlich ausgerufen; dann wird L. dreimal in die Höhe geworfen
(et Strühmannsprecke), wobei die Besenträger sorgen, dass er jedesmal wieder in sein Tuch zurückfällt; hiernach wird im nächsten Wirtshaus eine Stärkung zu sich genommen u. dann der Marsch fortgesetzt, dabei wird in den letzten Jahren gesungen:
de Ale (Alten)
hant et fürgemat schon für hondert Johr; dröm freut sich, wer et metgemat, noch en desem Johr; ri-ra-rickelche, gehs de met nom Mart, da kof ich dich e Äppelche on e Appeltart; op jede Eck wiərd he gepreck, holdria, dat e flüg, et es en Spass, holdria; drum stimni ein jeder mit uns ein, Lazarus, er lebe hoch! schliesslich geht der Zug zur Ruhrbrücke, u. L. wird in den Fluss geworfen Jül; anderswo wird der L.
(Bacchus Verbr.,
Jann van Hattere (Hatterath Geilk) dann Aschermittwoch verbrannt oder begraben; hierbei wurde ein Lied gesungen, das in Rees-Ringenbg lautet:
Als Bacchus gestorve war, du schreide de Johanna, Susanna, Wilhelmina, Christina de Ogeskes (Augen)
rot; du wor hej musdot; on nou gohn wej no Hüs, et word hohge Tit; wej seggt nou adjüs, de F. es üt! — Den Bär leden einen stämmigen Burschen in Stroh oder Sackleinen hüllen u. durchs Dorf leiten (veralt.) Grevbr-Wickrathh. S. auch Erbsenbär, Berndchen, Altvaterreiten (Nachtrag), Kompagnie, Gänsereiten, Hahnenköpfen. — Auf
F. kommt der Altgeselle des Dorfschmiedemeisters allein nach der Kundschaft, unverkleidet, in sauberer Arbeitskleidung u. mit neuem Schurzfell, mit dem Hammer in der Hand, mit dem er gegen den
Richel (Herdbusen) schlägt, er singt:
Da kümmt der Schmed met den Hammer an, de säg ou den F. an; F. hier, F. dor, F. is nau ens in't Johr; er bekommt einen
Drenkstüver u. geht weiter Rees-Weselerwald;
hie kömmt de Schmed mit den Hammer an, den sät ou den F. an Rees-Ringenbg, im Klevld verbr.; auch der Briefträger trug zu F.dienstag eine Wurststange mit, an die er seine F.gabe hing Klev. — Auf F.dienstag darf nicht gesponnen u. gestrickt werden; sonst fressen es die Mäuse Aden-Weibern.