lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

elemosina

ahd. bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

elemosina

Bd. 3, Sp. 1172
elemosina (elee-, elim-, elym-, -syna), -ae f.script.: h(a)e-: MLWl. 67. p. 1173, 5. al. ae-: MLWl. 64. p. 1173, 4. al. le-: MLWDipl. Karoli M. 313 p. 472,40 (spur.). elle-: p. 1173, 25. 26. eleim-: MLWl. 42. p. 1173, 6. 16. eleym-: MLWl. 42. eleom-: MLWl. 69. -sena: p. 1173, 4.metr. fere elĕmōsĭna; -īna: MLWAgius epic. Hath. 557. al. MLWEpitaph. var. I 6,4. I misericordia, beneficentiaBarmherzigkeit, Mildtätigkeit: MLWEinh. Karol. 27 p. 31,19 gratuitam liberalitatem, quam Greci elei-am (elei-ynam, eley-am, -amelemosinam, -ynam, ely-am MLWvar. l.) vocant. MLWEpist. Teg. I 29 vix potuimus (sc. abbas cum monachis) scire, quid essent pisces ..., nisi ob -amelemosinam (-yna MLWvar. l.) vestri (sc. comitis). MLWal. v. et p. 1175, 68.pro MLWnom. propr.: MLWChart. Mog. A II 433 p. 702,17 (a. 1179) interfuerunt ...: magister E-a, Fredericus filius lantegravii. II munus, stipsAlmosen, Spende, milde Gabe: A de actione muneris donandi: 1 strictius: MLWArbeo Emm. 20 quia eli-ynarum erat studiosus. MLWThegan. Ludow. 7 p. 184,20 imperator nihil aliud cępit agere nisi in orationibus et -iselemosinis vacare (MLWRimb. Anscar. 35 p. 67,29. MLWVita Emm. 20. MLWal.). MLWConsuet. Trev. 71 in ... tricesimo ... depositionis eius (fratris) die -aelemosina pro ipso ab abbate agatur. MLWEgbert. fec. rat. 1,898 haec tria nostrarum solatia sint animarum: sancta -aelemosina sintque preces, ieiunia digna. saepe. 2 latius i. q. opus misericordiae, opus bonumWerk der Barmherzigkeit, gutes Werk: a in univ.: MLWHraban. inst. cler. 2,28 MLWl. 10 sunt ... -arumelemosinarum species plurimae, quamquam in dispensationibus pauperum hoc vocabulum quidam haberi debere arbitrentur. MLWOtloh. Wolfk. 25 -yna ... interpretatur opus misericordiae. MLWCarm. de Iuda 3,98 furtum, raptura non sunt -aelemosina pura. b locut. in, ad elemosinam (alicuius) fere i. q. in animae redemptionemetwa: zum Seelenheil: Dipl. Karlom. (I.) 47 sicut in nostra aely-a ipsum beneficium ad praedicta ecclesia concessimus. MLWHugeb. Willib. 4 p. 94,27 sibi in -amelemosinam et animae suae redemptionem. MLWDipl. Karoli M. 171 p. 230,2 in hely-a nostra. MLWTrad. Frising. 556a ut ... ad lucem et ely-am meam ... ipsam rem habuisset coniux. Dipl. Ludow. Germ. 40 p. 53,21 in eli-a (-amelemosinam, eleo-ynam MLWvar. l.) domni et genitoris nostri Ludowici. MLWSalom. II. epist. 25 usquequo ... ad sacerdotii gradum in -ynam vestram (sc. episcopi) promoveri mereatur frater. saepe. B de re donata: 1 de muneribus pauperibus donatis: a in univ.: MLWLex Ribv. 50,2 quantum ... in ely-a vel in sua necessitate expenderit (sc. qui pare suo supervixerit). MLWChron. Fred. 3,81capit. de largissimus ae-enis Tiberiae imperatoris. MLWForm. Senon. I 41 p. 203,18 hael-a. MLWEinh. Marc. et Petr. I 3,5 p. 249,55 tabulas, quarum crepitu ad elei-am (elesim MLWvar. l.) petendam utebatur, ... concussit puella. MLWMeginh. Fuld. Alex. 8 cui (viro surdo) ... incolae ely-arum largitionem administrabant (MLWThegan. Ludow. 19 ę-arum MLWl. MLWal.). MLWWipo prov. 44 qui non potest ieiunare, discat -amelemosinam (-aselemosinas, -ynas, -siam MLWvar. l.) dare. persaepe. b spectat ad largitionem post mortem alicuius de bonis eiusdem factam (de nummis ipsis: l. 18): MLWCapit. episc. I p. 153,16 ut de sepulturis ... nihil muneris exigant sacerdotes, nisi ..., quibus commissum est eius (sc. mortui) -amelemosinam facere, de rebus illius aliquid sponte dare voluerint. MLWEinh. Karol. 33 p. 39,19 quarta (sc. pars rerum) ... nomine elei-ae in servorum et ancillarum ... sustentationem distributa veniret. MLWVita Meinw. 37 p. 37,9 ut ... anniversarium eius (imperatoris) ... faceret et ccc -aselemosinas ... daret Nithingus canonicus. 2 de muneribus, bonis ecclesiae donatis: a in univ.: MLWCand. Fuld. Eigil. I 10 p. 228,34 e-ynas ... laicorum fidelium, quas pro salute animae ipsorum ad pauperes Christi nutriendos Domino contulerunt. MLWRegistr. abb. Werd. 6,8 p. 176,22 de communi elee-a civium in Helmenstad v solidos. MLWChart. Tirol. 664 p. 119,20 quod ... remissionem fecerat episcopus et elle-am hospitali de Retteno. Chart. Bern. II 53 contulit comes ... decimas ... in perpetuam elle-am. MLWCono Laus. notae p. 783,14 ad faciendas -aselemosinas maiores xl m. marcarum et ad faciendas -aselemosinas minores xx m. marcarum (sc. dedit Philippus rex). saepe.adde: MLWChart. Rhen. med. II 194 p. 232,32 (a. 1201) ea ..., quę ... nomine -eelemosine ecclesiae ... collata sunt, que vulgo selegerede dicuntur. MLWChart. Sigeb. 97 p. 204,14 pro -aelemosina, que selegerede dicitur. b de summa bonorum ecclesiae donatorum: MLWChart. Fuld. B 51 (a. 770) donamus (sc. Egi et coniux) ..., quicquid ad nos noscitur pervenisse, ... ad ... monasterium in -iselemosinis monachorum. 56 in -iselemosinis (-ynis MLWcod.) et substantia monachorum. MLWChart. Rhen. med. I 41 p. 47,7 in ę-is vel substancia monachorum. c de praedio feodalibus condicionibus exempto: MLWChart. Eichsf. 207 (a. 1219) ut bona ecclesiae suae, quae a laicis titulo feudi seu alio modo tenentur, redimant et absolvant (sc. capitulum Hilgenstadense) et nomine -aeelemosinae utantur eisdem. d de censu, tributo definito: Heinr. Hunt. hist. 6,16 (ed. D. Greenway. Oxford Mediaeval Texts. 1996. p. 366; MLWa. 1129/54) rex ... Cnut ... -amelemosinam, que vocatur Romescot, quam antecessores sui dederant, ecclesie Romane perhenniter assignavit. MLWChart. civ. Halb. 98 p. 89,12 molendinum cum omni integritate ... in feodum receperunt (sc. Conradus et Henricus fratres), excepto quod xxviii solidos ... ad eli-as quasdam annis singulis persolvebant.MLWlocut. decima -aeelemosinae i. q. decimatio ad stipem faciendam destinataAlmosenzehnt: MLWChart. Rhen. med. III 117 p. 111,28 (a. 1219) decimam quandam ..., que vulgari verbo decima -eelemosine nuncupatur, ... conferentes (sc. comes et uxor). e de mercede decani: MLWRegistr. Xant. p. 84,12 de carrata vini, que in festo Victoris amministratur, ... debentur ei (decano) ... xv stopi, qui dicuntur -aelemosina decani. f de monasterio sim. i. q. donatio, fundatioStiftung, Gründung: MLWRimb. Anscar. 23 p. 49,9 cupiens (sc. Ludowicus) ... patris sui -amelemosinam (sc. Bremensem parrochiam) in omnibus augmentare. Chart. Mekl. 239 p. 225,24 cupientes (sc. Henricus princeps) -amelemosinam nostram, videlicet Doberan, cum omnibus assignatis integram ... conservari.pro nomine monasterii: MLWConr. Eberb. exord. 1,34 MLWl. 7 scripsit Rainardus ... domno abbati de E-a, ... quatenus MLWeqs. III hospitium, domus elemosinariaHospiz, Armenhaus: MLWEpist. Teg. I 34 p. 39,11 quos (pauperes) in -amelemosinam suscepimus (sc. monachi). MLWThangm. Bernw. 5 p. 760,15 qui (clericus) -aeelemosinae et pauperibus praeerat. MLWConsuet. Marb. 268 a famulis -ę cum aqua calida prelaventur pedes eorum (pauperum; item MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 117,15). Chron. Laet. 11 p. 499,37 omnium ... fructuum ecclesie decimam -aelemosina retinebat MLWeqs. MLWCatal. fam. pap. p. 197b recipit: ... -yna xv, hostiarii Sancta Sanctorum ii (sc. praebendas). MLWal. Niederer
6899 Zeichen · 431 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    elemosina

    Althochdeutsches Wörterbuch

    elemosina s. elemosyna.

  2. Latein
    elemosina

    Mittellateinisches Wb.

    elemosina (elee-, elim-, elym-, -syna) , -ae f . script . : h(a)e-: l. 67. p. 1173, 5 . al . ae-: l. 64. p. 1173, 4 . al…

Verweisungsnetz

8 Knoten, 6 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 6 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit elemosina

7 Bildungen · 7 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

elemosina‑ als Erstglied (7 von 7)

elemosinalis

MLW

elemosina·lis

* elemosinalis , -e . 1 elemosina, stipe datus, institutus — als, durch Almosen gestiftet, eingerichtet : Chart. Rhen. med. I 378 p. 435,41 …

elemosinaliter

MLW

elemosina·liter

adv. * elemosinaliter . 1 modo elemosinae, benigne, clementer — als Almosen, großzügig, gnädig : Rather. epist. 22 p. 117,6 quia coepistis (…

elemosinaris

MLW

elemosina·ris

* elemosinaris , -e . 1 elemosinarius, ad elemosinam pertinens — das Almosen betreffend : Chart. Rhen. med. III 1393 p. 1007,5 (a. 1257) si …

elemosinarius

MLW

elemosinarius (elee-, elym-, elim-, -syn-) , -a, -um . script. : he-: p. 1175, 17 . ae-: p. 1175, 10. 17 . eleym-: p. 1175, 23 . 1 adi.: a d…

elemosinator

MLW

elemosina·tor

* elemosinator (elee-, -syn-) , -is m. qui elemosinam dat, elemosinarius — Almosenspender : Gerhoh. aedif. 135 p. 183,16 hoc ... distat inte…

elemosinatrix

MLW

* elemosinatrix , -icis f. quae elemosinam accipit — Almosenempfängerin (de congregatione monachorum ) : Epist . Teg. I 49 duci Heinrico con…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „elemosina". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 12. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/elemosina/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „elemosina". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/elemosina/mlw. Abgerufen 12. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „elemosina". lautwandel.de. Zugegriffen 12. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/elemosina/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_elemosina_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„elemosina"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/elemosina/mlw},
  urldate      = {2026-05-12},
}