don(n)a

^*don(n)a, -ae f.(francog. MLWvet. dame, donne; cf. MLWWartburg, Frz. etym. Wb. III. p. 123)MLWscript. gen. sg. -i: MLWForm. Augiens. A 9.MLWform. MLWdat. et MLWabl. MLWplur. -abus: MLWe. g. p. 948, 29. 32. 949, 2. persaepe. I praevalente respectu imperii, potestatis, dicionis i. q. dominatrix, δέσποινα — Herrin, Gebieterin, ‘Königin’: A gener.: 1 proprie: a in univ.: MLWForm. Wisig. 20 p. 584,22 te (sc. uxorem) -inam in mediis cunctisque per omnia rebus constituo. MLWCapit. reg. Franc. 248,22 de -ina, quae per zelum ancillam suam occiderit. MLWHrotsv. Gall. I 7,1 ut vocem iubentis domnae (sc. Constantiae) hausimus (sc. Iohannes et Paulus), tibi (sc. Gallicano) ad obsequendum convolavimus. MLWSaba Malasp. chron. 7,3 p. 270,22 quam (Constantiam) saltem animo, cum verbo non possent aut opere, adhuc -inam reputant regnicolae. al. b de amica: MLWCarm. Bur. 146,4,4 subvenias, mi -ina, cadenti. c de Maria virgine: MLWTrad. Frising. 253 (a. 807) quicquid in supradicto loco habeam, dono et confirmabo ad sanctam Mariam -inam meam, ut ipsa intercedere dignetur pro multa delicta mea. MLWChron. Thietm. 4,35 mundi domnam exoravit comes Ansfridus, ut eqs. MLWDipl. Heinr. IV. 277 hec -ina, per quam salus venit, mater est et virgo Maria. MLWConr. Saxo spec. 3 p. 195,12sqq. Maria interpretatur -ina; hocque optime competit tantae imperatrici, quae re vera est -ina caelestium, terrestrium et infernorum eqs. al. v. et p. 948, 40sqq. d de -a animalis domestici (‘Frauchen’): MLWAlbert. M. animal. 6,112 catula aliqua non peperit nisi unum solum (filium), et hoc accidit parvis valde catellis, qui sunt in sinibus -inarum nutriti. 2 in imag. vel per compar. de rebus (fere personatis): a in univ.: MLWCarm. var. I 26,3,53 quam (Franciam) variae gentes -inam timuere severam. MLWAlfan. premn. phys. 39,13 p. 126 meditationes habituum sunt -inae (MLWPG 40,765^A κύριαι). MLWCarm. Cantabr. A 3,8^a,2 Roma, urbium domna. MLWPs. Beda mund. const. 2,109 vocatur superior vis animae ... rationalitas, spiritus, -ina mens, animus (postea: famula mens). Aribo MLWmus. p. 57,6 aliquando quoque cingamus diatessaron partibus ipsa in medio vice -inae constituta. MLWGuic. (?) bers. 2 audiatis ergo de ista venatione, que quasi -ina omnium venationum reputatur. saepius. b de ecclesia (matrice): MLWForm. Augiens. A 3 -ina sacrosancta basilica sanctae Mariae semper virginis. MLWCarm. libr. III 9,10 annis hic (Adalbero) binis feliciter atque vicenis Mettensi -inę prefuit ęcclesię. MLWChart. Lamb. Leod. 162 p. 226,7 ecclesiam Leodiensem -inam facientes et ei dominium ... tradentes. MLWSaba Malasp. chron. 8,7 p. 291,12 ut ecclesiam -inam nostram ... non ledamus (sc. Panormitani). al. c de sede apostolica: MLWLiber diurn. 82 p. 89,19 in arcivo -ine (dominico, dominicae MLWvar. l.) nostrae sanctae Romane ecclesiae, scilicet in sacro Lateranensi scrinio. MLWBruno Querf. fratr. 12 pro acquirenda apostolica licentia, que est mundi -ina et mater ecclesiarum. MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,50 p. 433,11 apostolica ... sedes -ina nostra est. MLWSaba Malasp. chron. 9,10 p. 318,23 sub fiducia recipiendi ab apostolica sede, quam matrem recognoscit rex et -inam (MLWsim. 10,10). al. 3 alleg.: MLWAldh. virg. I 19 ut sit virginitas regina, castitas -ina, iugalitas ancilla. MLWAlbert. M. sent. 2,5,4 p. 115^b,27 ubicumque praecedit -ina superbia, sequitur pedissequa invidia. MLWSaba Malasp. chron. 10,23 p. 365,23 vos quidem, domini Catalani, pro -ina nostra iustitia vendicanda, nos autem Siculi pro libertate nostra defendenda certamus. B in re feodali: MLWLeg. Lang. p. 220,30 de tertiatoribus ... hoc stetit, ut ... ad -inas suas angarias et pensiones secundum antiquam consuetudinem (sc. componant). MLWAltfr. Liutg. 2,22 cuius (adolescentis) mater haec (sc. quod filius suus desperasset) -inae suae, uxori scilicet Cobbonis (sc. domini feodalis), ... indicare studuit. MLWConst. Melf. 3,16 domina, que dotarium tenet. al. v. et MLWl. 9. II praevalente respectu honoris, dignitatis (fere pro titulo honorifico c. nominibus et designationibus ordinis, propinquitatis sim.) i. q. mulier nobilis — (Edel-)Frau, Dame: A in univ.: MLWTit. metr. IV 27 epil. p. 363 piissima damna Piledrudis. MLWTrad. Frising. 1253 mancipia, qui tradit domna Gotta ad istud altare. MLWChart. Trident. 13 p. 17,13sq. voluit idem testator, ut dona Nigra, uxor sua, maior et -ina et massara in domo et in bonis suis sit. MLWChart. Ital. Ficker 308 que (causa matrimonialis) inter Ballegantem ... ex una parte et donnam Beatricem ... ex altera ... fuerat ventilata. persaepe. B de regina, imperatrice: MLWNicet. ad Chlodos. p. 119,39 -inę clementissimae in Christo filiae, Hlodosuindę reginę Nicetius peccator. MLWCapit. reg. Franc. 6 p. 12,33 gloriosissima domna Brunechildis regina. MLWAdalb. Magd. chron. MLWa. 965 p. 175,28 cum -ina imperatrice. MLWEpist. Mog. 24 p. 360,8 divae -inae suae Cunegundi ... imperatrici augustae Aribo ... debitae servitutis exhibitiones. MLWCarm. Bur. 11,16 nummus venales -inas facit imperiales. persaepe. C de ducissa, comitissa sim.: MLWChron. Thietm. 4,34 -pna Heresvint comitissa. MLWTrad. Gottwic. 77 qualiter fratres ... conparaverint Luizimansusdorf dictum a domna Elisabeth palatina comitissa. MLWChart. Babenb. 9 p. 12,18 -adon(n)a Agnes marchionissa. MLWChart. episc. Hild. II 459 p. 219,16 in presentia domini nostri ducis et -ine nostre ducisse. al. D de sanctimonialibus: MLWForm. Senon. II MLWadd. 3,16 cur nos scimus damnas nimis a te esse spoliatas? MLWTrad. Frising. 1268 p. 163,31 ut eadem ... -ina (sc. famulatrix Dei) ..., quoad viveret, ... possideret (sc. possessiones). MLWEpist. Teg. I 70 venerabilibus in Christo -inabus Ǒ. abbatissae ac B. Christi agnellę. MLWGisleb. Mont. chron. 19 p. 34,10 -ine in clericos irruerunt et eos ab ecclesia expulerunt. MLWChart. Stab. 315 p. 27,22 decimam ... -inabus de Robertimonte Cistartiensis ordinis vendidi (sc. miles). MLWChart. Raitenh. 58 p. 54,41 Werenhardus provisor -inarum sanctimonialium de sancta Maria. persaepe.de abbatissa: Vita Sadalb. 20 (MGMer. V p. 61,15) ‘domna (-ina MLWvar. l.)’, inquit famula Christi, ‘mater MLWeqs.’ MLWBertha Adelh. 3 p. 757,23 ut digne constitueretur Berthrada domna et mater illius monasterii. MLWChart. Friburg. 283 p. 253,32 in curiam -ine abbatisse de Hohinburg. persaepe. v. et MLWl. 29. E de Maria virgine: MLWLiber diurn. 86 p. 111,5 episcopus ... abbati ... monasterii sanctae Dei genetricis semper virginis Marię -inae nostrae. MLWCarm. Cent. 16,61 virgo etiam servator virginis affuit ipse (Iohannes) inque sua (sinu MLWci. Winterfeld) tenuit emeritam -amdon(n)am. MLWThietm. peregr. 18,12 pulchra ecclesia in honore -edon(n)e nostre, beate virginis, constructa. al. v. et p. 947, 26sqq. F de propinquis: 1 de matre: MLWEpist. var. III 2 p. 132,4 coram -ina genetrice vestra (sc. Lotharii). MLWChart. civ. Vratisl. 23 p. 29,26 presentem litteram in testimonium dari fecimus (sc. Heinricus et Wladezlaus duces Slesiae) munimine plurimorum sigillorum roboratam, videlicet illustris -ine matris nostre, ducisse Slesie, et venerabilis domini Thome eqs. 2 de socru: MLWActa civ. Wism. B 305 Bertrammus Parvus sutor resignavit -ine sue matri uxoris sue hereditatem suam.expressius: MLWActa civ. Wism. A 559 Hinricus pellifex emit aream de -ina sua. MLWibid. MLWal. III praevalente respectu feminei sexus i. q. mulier, femina — Frau, Weib: A in univ. (in allocutione: l. 58. 61): MLWHrotsv. Abr. 6,4 domna Maria, cur suspiria trahis? MLWChart. select. Keutgen 127,46 interdicti sunt denarii, qui dabantur -inabus in puerperiis et qui dicuntur hantgiftphenninge. MLWCaes. Heist. Engelb. 1,8 p. 246,25 bona -ina (sc. vidua quaedam causam habens), licentiam habeatis loquendi. MLWChart. Raitenh. 347 p. 279,38 cuidam -ine per me impregnate dedi curiam unam. MLWVita Berth. Garst. I 34 p. 257,6 invenit in domo viri duodecim -inas muliebri ornatu ad placendum seculo et suo temporali domino satis ambitiose compositas. MLWRoland. Patav. chron. 1,13 p. 25,11 iverunt illuc (sc. in civitatem Tarvisii) ... convocate ad illam curiam (sc. solacii et laetitiae) decorandam -pne circa xii de nobilioribus et pulcrioribus. p. 25,16 de Veneciis eciam interfuerunt huic ludo viri multi et plures -pne propter honorem curie exibendum. al. B de serva, famula: Heinr. Moesk. fund. (MLWMGScript. XVII p. 301,3; MLWa. 1263) Wilcha ... vendidit ... imperatori ministeriales ... et ceteros omnes ... cum censu, personis, servis et -inabus. MLWChart. Wirt. VII 2311 p. 220,5 si ... aliquis ... ad coniugium devenerit recipiens -inam ad dominum memoratum iure proprietario pertinentem eqs. MLWChart. Gosl. II 262 quod nos -inam Sophyam dictam de Hessenem, que ad villicacionem ecclesie nostre ... litonum iure pertinebat, donavimus ecclesie. C de uxore, coniuge: MLWThietm. chron. 6,9 p. 284,25 domus ... cecidit, uni dumtaxat presbitero nocens cum domna excommunicati (Chron. Thietm. quadam excommunicata domna) iniuste ... commoranti. MLWRoland. Patav. chron. 1,2 p. 16,22 confectum est matrimonium ...; hanc -pnam (Ceciliam) magnifice tenuit et tractavit Ecelinus. MLWActa civ. Wism. B 1863 Hince de Zwerin inpignoravit privignis suis suam partem in casis, quas sumpsit cum uxore sua, tali conditione, si -ina moritur sine herede, quod MLWeqs.Weber