lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

dispensator

nhd. bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

dispensator m.

Bd. 3, Sp. 768
dispensator, -oris m.MLWscript.: dissp-: MLWEpist. Teg. II 56. MLWChart. Brixin. 166 p. 177,5. -pes-: MLWGloss. II 51,52 St.-S. -nssa-: p. 769, 31. 1 distributor, largitorAus-, Verteiler, Spender: MLWRimb. Anscar. 35 p. 69,19 habebat ... semper ... sacellum cum nummis, ut, si quando egens veniret et -rdispensator elemosinae suae deesset, ipse sine mora, quid daret, haberet (item MLWVita Rimb. 14). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 279,46 liberalis rerum sibi commissarum in pauperes Christi -rdispensator (sc. Anno). MLWa. 1077 p. 304,48 iudex iustus, elemosinarum -rdispensator largus (sc. Romanae urbis praefectus).in imag. de sacerdotibus: MLWErmenr. Sval. 2 illi (discipuli sancti Bonifatii) in saeculo tritici Domini -esdispensatores constituti semina ubique centiflua mittentes eqs. 2 administrator, provisorVerwalter, Versorger: a in univ.: MLWPass. Praeiecti I 4 ad sui auriculam habuit (sc. Genesius Praeiectum) consiliatorem seu et pecuniam commissam pauperum efficit -emdispensatorem. MLWHincm. ord. pal. 280 alii ministeriales ... ut ostiarius, sacellarius, -rdispensator, scapoardus. MLWChart. eccl. Halb. II 6 p. 299,29 si contentiones inter homines ęcclesię motas -rdispensator componere non valeat, preposito terminandas ipse presentet. MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 58,25 nonnunquam ... ioco economus seu -rdispensator exercitus nuncupabatur dux Alamanniae. persaepe.pro cognomento: MLWChart. Argent. I 139 p. 115,6 (a. 1201) testes: ... Burchardus iuvenis, Fridericus D-r. MLWChart. Turg. III 286 testes: ... lricus dictus D-r (item MLWChart. Turic. 824 in manus D-is lrici). MLWChart. Turic. 973 p. 58,22 obsidum ... nomina: C. dictus Clotarius ..., R. dictus D-r, cives in Diessenhoven. 1092 testes ...: H. D-r et C. senior dictus Clotar. b rector, magister, gubernatorVorsteher, Leiter, Anführer (de Deo: MLWl. 30. 33): MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 116,35 eum ..., quem ... habuistis doctorem atque -emdispensatorem. MLWCapit. reg. Franc. 227,4 p. 114,9 qui -esdispensatores et pastores ecclesiarum esse debuimus. MLWMetell. exp. Hieros. 3,669 o -rdispensator rerum, Deus omnicreator. MLWConst. imp. II 215,19 illum (sc. Gregorium) habere ... successorem Petri ac -ssatorem animarum fidelium indigne fatemur. MLWAlbert. M. summ. theol. I 16,63,3,1 p. 649b,19 non esset bonus -rdispensator (sc. Deus), si eqs. 3 qui exceptionem praebet, a iure dispensateiner der eine Ausnahme genehmigt, vom Gesetz dispensiert: MLWIdung. Pruf. dial. 1,353 dispensatio ... nec debet nec potest fieri nisi aut propter magnam necessitatem ..., aut propter ... recompensationem, nec -rdispensator esse potest, qui illi precepto, quod dispensandum est, subditus est. MLWAlbert. M. sacram. 260 p. 170,54 materia ... potest considerari in proportione ad causas matrimonii vel in comparatione ad -emdispensatorem matrimonii. 4 investigatorErforscher: MLWCarm. de Cunone 36 post hec sidereus -rdispensator Phtolomeus supra walzagoram vestigandam dedit horam. Mandrin
2935 Zeichen · 157 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    dispensatorm.

    Grimm (DWB, 1854–1961) · +1 Parallelbeleg

    dispensator , m. austheiler, ausgeber, verwalter, dann auch schatzmeister. procurator, oeconomus, promus condus, victus …

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Dispensātor

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Dispensātor (lat.), der Austeilende, Wirtschaftsverwalter, Rechnungsführer.

  3. Latein
    dispensatorm.

    Mittellateinisches Wb.

    dispensator , -oris m. script. : dissp-: Epist. Teg. II 56. Chart. Brixin. 166 p. 177,5. -pes-: Gloss. II 51,52 St.-S. -…

Verweisungsnetz

5 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit dispensator

3 Bildungen · 3 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von dispensator 3 Komponenten

(dis+pensa)+tor

dispensator setzt sich aus 3 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

dispensator‑ als Erstglied (3 von 3)

dispensatorie

MLW

adv. dispensatorie (-ae l. 4 ). 1 lucrose, proficue — gewinnbringend, vorteilhaft : Radbert. Matth. 11,2674 talento rationis non -e dispensa…

dispensatorium

DWB

dispensatorium , n. wie dispensierbuch. ich kann die halben gläser, büchsen und schachteln, mein halb dispensatorium hinunter schlucken, eh …

dispensatorius

MLW

dispensator·ius

dispensatorius , -a, -um . script. -ari(us): p. 770, 50 . 1 adi.: a ad distributionem pertinens — zur Verteilung gehörig : α gener. i. q. us…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „dispensator". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/dispensator/mlw?formid=D03870
MLA
Cotta, Marcel. „dispensator". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/dispensator/mlw?formid=D03870. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „dispensator". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/dispensator/mlw?formid=D03870.
BibTeX
@misc{lautwandel_dispensator_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„dispensator"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/dispensator/mlw?formid=D03870},
  urldate      = {2026-05-15},
}